Elyar İslamoğlu: “Universitetlər görsələr ki, məzunlarının işsiz qalmasına görə onlara hansısa cərimələr, sanksiyalar tətbiq olunur, o halda laqeyd qalmazlar”
Azərbaycanda məzunları iş tapa bilməyən universitetlərin siyahısı açıqlanıb. Bu barədə məlumat universitetlər üzrə məşğulluq reytinqində əskini tapıb və reytinqdə 35 ali təhsil müəssisəsi yer alıb. Məzunlarının işlə təmin olunmasına görə ən aşağı sırada yer alan ali təhsil müəssisələri Bakı Slavyan Universiteti (33.5%), Bakı Qızlar Universiteti (32.8%), Qərbi Kaspi Universiteti (32%), Naxçıvan Müəllimlər İnstitutu (30.8%), Odlar Yurdu Universiteti (30.5%) olub.
Siyahıda 582 ixtisas arasında məzunların ən az iş tapdığı ixtisaslar isə, robot mühəndisliyi, tərcümə, müəllimlik, regionşünaslıq üzrədir.
Məsələ burasındadır ki, məzunlarının iş tapa bilməməsinə görə heç bir ali məktəb məsuliyyət daşıdığını etiraf etmək istəmir. Halbuki, dünya təcrübəsində bu məsələyə başqa cür yanaşılır. Bir ali məktəbin məzunları bitirdikləri ixtisas üzrə iş tapa bilmirsə onlara diplom verən ali məktəbə qarşı sanksiyalar tətbiq olunur, yaxud ali məktəb öz fəaliyyətinə yenidən baxır. Bizdə isə ali məktəb məzuna diplom verir və bununla da işini bitmiş sayır. Heç bir ali məktəb düşünmür ki, onun diplom verdiyi məzunlar əmək bazarında özlərinə iş tapa biləcəklər yoxsa yox. Universitetlərimiz əslində, əmək bazarının tələbatını öyrənmək, istehsalat müəssisələri ilə əməkdaşlıq etmək kimi addımlar atmaqda fəal olmalıdır. Amma görünən odur ki, bunda maraqlı görünən çox az sayda universitet var.
“Universitetlərin reaksiya verməməsi “normal” davranışa çevrilir”
Fəlsəfə doktoru, təhsil eksperti Elyar İslamoğlu baki-xeber.com-a təəssüflə bildirdi ki, ali məktəblərimizin əksəriyyətini məzunların taleyi maraqlandırmır. “Bu vəziyyətin əsas səbəbi hesabatlılıq və nəticəyə görə məsuliyyətin olmamasıdır.
Universitetlər bilirlər ki, məzunların işsiz qalması onların maliyyələşməsinə, akkreditasiyasına, rəhbərliyinə
real təsir etmir, ona görə də reaksiya verməməyə üstünlük verirlər. Universitetlər görsələr ki, məzunlarının işsiz qalmasına görə onlara hansısa cərimələr, sanksiyalar tətbiq olunur, o halda laqeyd qalmazlar.
Reputasiya anlayışı da zəifdir, çünki ictimai rəy və abituriyent seçimi bu göstəricini hələ əsas meyar kimi qəbul etmir. Nəticədə açıqlanan siyahı praktik nəticə doğurmayan formal məlumat olaraq qalır və universitetlərin reaksiya verməməsi “normal” davranışa çevrilir”.
E.İslamoğlu qeyd etdi ki, ümumiləşdirəndə üç əsas addım atılmalıdır: “Məşğulluq göstəricisi məcburi meyar olmalıdır.
Məzunların iş tapma faizi universitetlərin akkreditasiyasına, dövlət sifarişinə və maliyyələşməsinə birbaşa təsir etməlidir.
Reputasiya mexanizmi işləməlidir.
Bu göstəricilər açıq, müqayisəli və davamlı şəkildə ictimaiyyətə təqdim olunmalı, abituriyent seçiminə real təsir göstərməlidir.
Əmək bazarı ilə real inteqrasiya qurulmalıdır. Tədris proqramları işəgötürənlərlə birgə yenilənməli, formal deyil, real bacarıq verən model tətbiq olunmalıdır. Əmək bazarının tələbatı əsas götürülməli, yalnız ehtiyac olan ixtisaslar üzrə qəbul aparılmalıdır. Tələbat olmayan ixtisaslarda plan yerləri azaldılmalı və ya tam dayandırılmalı, əvəzində real iş imkanı yaradan sahələr prioritetləşdirilməlidir.
Yəni məqsəd diplom vermək yox, işə yarayan mütəxəssis yetişdirmək olmalıdır”-deyə E.İslamoğlu bildirdi.
İradə SARIYEVA
