Qüdrəddin Verdixanov: “Bizim bələdiyyəyə torpaq da ayrılmayıb, məzarlıq yerlərimiz də, qəbiristanlıqlarımız da yoxdur”
Azərbaycanda bələdiyyələr barədə yaranan təsəvvür belədir ki, bu qurumlar torpaq alveri ilə məşğul olur və bundan başqa bir iş görmürlər. Yəni bələdiyyələrin funksiyası geniş olsa da, o yalnız gəlir gətirən tərəflərlə məşğul olur, xidmət göstərməyi isə yaddan çıxarır. Bir sözlə, bələdiyyələrin imici elə də müsbət deyil.
Azərbaycan Qəsəbə Bələdiyyələrinin Milli Assosiasiyasının sədri Hümbət Hüseynov Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin iclasında olduqca aktual məsələlərə toxunub. “Vaxtilə bələdiyyələr cəmiyyətdə “torpaq satan təşkilat” kimi tanınırdı. Mən düşünürəm ki, bu anlayış artıq bizim leksikonumuzdan çıxmalıdır. Lakin son illərdə, xüsusilə 2018-ci ildən sonra qəbiristanlıqların bələdiyyələrin balansına verilməsi ilə əlaqədar bir neçə ildən sonra bələdiyyələrin “qəbiristanlıq yeri satan təşkilat” kimi tanınması təhlükəsi yaranır”.
H.Hüseynovun sözlərinə görə, qəbiristanlıqlar bələdiyyələrə təhvil verilib, lakin bəzi regionlarda qəbir yerləri müxtəlif qiymətlərlə təqdim olunur. Bəzi hallarda rüsum tətbiq edilir:“Məsələn, Binəqədi rayonunda 61 manat məbləğində rüsumun tətbiq edilir. Sual yaranır: bu rüsum hansı əsasla müəyyən edilib? Qanunvericiliyə görə, bu məsələlər qiymətləndirmə komitələri və müvafiq orqanlar tərəfindən tənzimlənməlidir”.
Sədr vurğulayıb ki, bələdiyyələr vətəndaşlara xidmət prinsipi əsasında fəaliyyət göstərməlidir və qəbiristanlıq yerləri ilə bağlı ödənişlərin tətbiqi, ümumiyyətlə, məqsədəuyğun deyil:“Bu torpaq sahələrinin vətəndaşlara ödənişsiz təqdim edilməsi daha doğru olardı. Doğrudur, qanunvericilikdə sosial vəziyyəti ağır olan şəxslər üçün dəfn xərclərinə dəstək göstərilməsi nəzərdə tutulur. Lakin mən düşünürəm ki, torpaq sahəsinin verilməsi də ödənişsiz həyata keçirilməlidir ki, gələcəkdə bələdiyyələr yenidən “torpaq satan qurum” kimi formalaşmış mənfi imiclə üzləşməsin”.
Qurum sədri açıq deyir ki, qəbiristanlıqlar bələdiyyələrə təhvil verilib, məzar yerləri insanlara pulsuz verilməli olduğu halda bəzi regionlarda qəbir yerləri müxtəlif qiymətlərlə təqdim olunur. bəzi hallarda rüsum tətbiq edilir. Hər kəs qəbiristanlıq üçün rüsum tətbiq etməyin əleyhinədir. Binəqədi rayonunda 61 manat məbləğində rüsumun tətbiq edilirsə bunu onlar hansı əsasla edir? Doğrudanmı belədir? O rüsumu nəyin əsasında müəyyən ediblər?
Binəqədi rayon Bələdiyyəsinin sədr müavini Qüdrəddin Verdixanov baki-xeber.com-a bildirdi ki, rayon bələdiyyəsinin nə torpaq sahəsi var, nə də qəbiristanlığı. “Rayon bələdiyyəsinə məzarlıq verilməyib. Qəsəbə bələdiyyələrinin məzar yerləri var. Siz onlara müraciət edin. Bizim bələdiyyəyə torpaq da ayrılmayıb, məzarlıq yerlərimiz də, qəbiristanlıqlarımız da yoxdur. Bizim bələdiyyəyə torpaq da ayrılmayıb, məzarlıq yerlərimiz də, qəbiristanlıqlarımız da yoxdur. Ölü olanda dəfn üçün biz də qəsəbə bələdiyyələrindən xahiş edirik.
Binəqədi rayonunda beş bələdiyyə var. Biz rayon bələdiyyəsi gedirik”.
Müsahibimiz qeyd etdi ki, rayon ərazisində Rəsulzadə bələdiyyəsi, Binəqədi qəsəbə bələdiyyəsi, Biləcəri bələdiyyəsi, Xocahəsən bələdiyyəsi və Binəqədi rayon bələdiyyəsi mövcuddur.
Sözsüz ki, əhali bələdiyyəyə kifayət qədər pul ödəyir. Yəni camaatdan əmlak, mənzil, torpaq pulu alırlar, halbuki bunların qarşılığında bir dənə də olsun iş görmürlər. İş görmənəkləri başqa, amma yığdıqları puldan ancaq əməkhaqqı alırlar, heç olmasa o qəbristanlıqda iş görsünlər.
“Dövlət bu məsələni ciddi şəkildə nəzarətdə saxlamalıdır”
Bələdiyyə üzrə ekspert Qoşqar Salmanlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, əslində “Bələdiyyə Haqqında Qanun” qəbul edilən zaman bir çox ərazilərdə xidmət sahələri bələdiyyələrin balansına verilib. “Zaman-zaman bütün bunlar tənzimlənməsə də, son illər tənzimləndi. Təqribən 2008-ci ildən sonra qəbiristanlıqlar, dayanacaqlar və sair daxil olmaqla bir sıra ərazilər bələdiyyənin balansına verildi. 2008-ci ildən sonra Bakı şəhərində qəbiristanlıqların çox hissəsi demək olar ki, bələdiyyənin balasına keçdi və bundan sonra yeknəsək bir şəkildə bu ərazilər satılmağa başladı. Yəni heç bir qanuna riayət edilmədən, balans qorunmadan harada gəldi qəbir yerləri satıldı. Sizə bir misal çəkəcəm. Təkcə Saray qəsəbəsində bir məzarın yeri təqribən 2 min manata satılır. Amma hərəsi bir tərəfdədir. Çox biabırçı bir vəziyyət yaranıb. Mən o ərazini gördüyüm üçün deyirəm. Ölü sahibləri mərhumun dəfn ediləcəyi yerə çatmaq üçün çox əziyyət çəkirlər. Yəni hava yağışlı olanda çox böyük çətinliklə məzarlıqda hərəkət edirlər.
Qaldı Bakı şəhəri üzrə olanlara. Məsələn, biz Badamdar ərazisini deyə bilərik ki, bu ərazi Badamdar bələdiyyəsinin balansındadır. Badamdar bələdiyyəsi qəbiristanlıqlardan sanki bir ticarət obyekti kimi istifadə edir. Orada da qəbir yerlərinin qiyməti 6,7, 8 min manata qalxıb və yerlər bu civarda satılır. Bakı şəhərində Yasamal ərazisindəki məzarlığa dövlət qurumu baxır, Yasamal bələdiyyəsi baxmır. Biz əsasən İkinci Fəxri Xiyaban (Hərbi Memorial Məzarlıq) və onun ön hissəsində olan qəbiristanlığı nəzardə tuturam ki, bu ərazilərə dövlət qurumu nəzarət edir. Orada vəziyyət elə bələdiyyədə olduğundan da betərdi. Yəni bir sözlə, dövlət bu məsələni ciddi şəkildə nəzarətdə saxlamalıdır. Çünki məzarlıqlar bələdiyyələrin balansında olanda məzar yerləri üçün hansı qiymətin təyin edilməsi bələdiyyənin öz ixtiyarındadır. Qəbiristanlıqlar üçün 61 manat rüsumdan danışılır, amma gəlin görək, Bakıda və onun ətrafında olan hansı bələdiyyədə 61 manatlıq rüsuma riayət olunur?”-deyə Q.Salmanlı qeyd etdi.
Doğrudan da hansında bu rüsuma riayət edildiyinin özü sual doğurur. Əslində balansında məzarlıqlar olan heç bir bələdiyyədə qaydalarda əməl olunmadığı aydın görsənir. Bir halda ki, bələdiyyə öz vəzifəsini torpaq və məzar yerləri satmaqla sınırlayır onlardan xidmət gözləmək, öz vəzifəsini icra etməyi ummaq sadəlöhvlük olardı. Hesab edirik ki, aidiyyəti dövlət qurumları bu məsələ ilə bağlı lazımı addımı aracaq, əks halda bələdiyyələrdə özbaşnalıq əndazədən çıxacaq...
İradə SARIYEVA
