Azərbaycan tarixində İlham Əliyevin prezidentlik dövrü müraciət və təhlil ediləsi faktlar baxımından populyarlığını heç vaxt itirməyəcək. Tərəfdarları da, əleyhdarları da, sadəcə müasirləri və tarix araşdırmaçıları da orda həmişə nələrsə axtaracaq və tapacaqlar.
Heydər Əliyev güclü dövlətin əsaslarını yaratmışdı. Onun gücünə siyasi təşkilatların, klan və tayfa birləşmələrinin, mafiyaların, gizli oliqarx qrupların timsalında nəinki alternativlər yaranmadı, heç azacıq şərik çıxanlar da olmadı. İlham Əliyev isə güclü dövlətin özünü, onun iqtisadi, sosial, mədəni infrastrukturlarını, əslində sivil siyasi və sosial dövlət modelini yaratdı. Heydər və İlham Əliyevlərin dövlət başçıları olaraq yaratdıqlarının müqayisəli müstəvisində "kim daha çox iş görüb" məntiqi heç cür işləmir, biri digərinin fundamenti və davamı sayılan bu iki dövrün bir-biri üçün tamamlayıcılıq məntiqi daha səlisdir və yerində işləyir.
Hakimiyyətə gəldiyi 2003-cü ildə və indiki 2020-ci ildə İlham Əliyevin adı ətrafında gedən ictimai müzakirələrin xarakterini bir-biri ilə müqayisə etmək kifayətdir ki, onun 17 ildə əldə etdiyi nəticələrin təfsilatlı mənzərəsini görə bilək. 17 ildə adı ətrafında əks mövqe müzakirələrindən mütləq əksəriyyətin birmənalı ictimai dəstəyinə qədər keçilən böyük yol İlham Əliyevin həm də xarizmatik şəxsiyyətə çevrilmə yoludur. İlham Əliyevin xarizmatik təkamül prosesi öz mahiyyətinə görə digər dünya liderlərindən fərqlənir. Azərbaycan Prezidentinin xarizmatik təkamülünün həlledici faktoru öz xalqımızın və hətta dünyanın ona münasibətindəki dəyişmələrdədi. 17 ildə ölkədə və xaricdə ona münasibət kardinal şəkildə dəyişdi. Onun barəsində əsasən siyasi opponentlərin yaratdığı "atadan sonra hakimiyyətə gəlmiş şəxs" imici sistemli və məqsədyönlü prezidentlik fəaliyyətinin real nəticələri qarşısında çox duruş gətirə və davamlı ola bilmədi. Məhz bu fəaliyyətləri nəticəsində o özünü politoloji legitimlik konsepsiyasının bütün parametrləri baxımından qanuniləşdirə bildi. İndi onun hakimiyyətinin hüquqi, siyasi, ideoloji, təşkilati legitimlik əsaslarına malik olduğunu istənilən opponentlərin qarşısında müdafiə etmək olar. Bu mənada, İlham Əliyevin indiki müdafiəçilərinin işi 2003-cü ildəki müdafiəçilərin işindən daha asandır. Tək ona görə yox ki, Prezidenti indi müdafiə edənlərin arqumentləri sayca daha çoxdur. Həm də ona görə ki, indi xalqın mütləq əksəri ONUN tərəfindədir. Məntiq etibarilə, indi Prezidenti müdafiə edənlər də onun özü kimi xalqa söykənir və xalqın yanında yer alırlar.
Rayonlarımızın erməni işğalından azad edilməsi Prezidentin tarixdəki yerinə və siyasi xarizmasına əbədi dəyişməzlik nişanı vuran hadisədir.
İşğal probleminin həlli barədə son 30 illik dövrümüzdə çox platformalar, ideyalar, təkliflər gördük. Bunların hərəsinə bir neçə illik şans hətta nəzəri olaraq verilsəydi, kim bilir, münaqişənin ətrafında o lənətə gəlmiş keçmiş status-kvo dövrü hələ nə qədər uzanacaqdı?!.
İlham Əliyev bu hədəfə doğru kənardakı bütün "reseptlərdən", təklif və ideyalardan fərqli yolla getdi. Onun xarizmatik təkamülünün güclü generasiya mənbələrindən biri də məhz bu oldu. Kimsənin dediyi yolla getmədi, şəraitin çox həssas təhlili əsasında məhz özünə aid, özünə yaraşan, həm də ən dəqiq yolu seçə bildi. Nəticə böyük və tarixi oldu - münaqişə vəziyyəti aradan qalxdı, Azərbaycanın torpaqları işğaldan azad edildi, ərazi bütövlüyünün təmin olunmasına doğru indi konkret kiminlə danışmağın gərək olduğu aydınlaşdı.
Qarabağ münaqişəsinin aradan qaldlrılması faktı özlüyündə "Azərbaycanda necə bir dövlət qurulduğu" sualına ən ehtivalı cavabı verir. Sözün həqiqi mənasında dövlət qura bildik ki, münaqişəni də bu hesaba həll edə bildik. Əsl dövlət olmayan yerdə nəticələr 90-cı illərin əvvəllərindəki kimi olur... Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli tarixdə İlham Əliyevin adına bağlı unikal "strateji dövlət əməliyyatı" kimi qalacaq. 17 ildə ölkənin içindən başlamış taa xarici siyasətə qədər atılmış hər bir addımın sonda bu əməliyyatın ayrılmaz tərkib elementi olduğu təsdiqləndi. Neft-qazın dünya bazarına çıxarılması, böyük valyuta ehtiyatının yaradılması, sosial dövlət modeli, postneft iqtisadi modeli, şaxələndirilmiş iqtisadiyyat, milli və multikultural dəyərlərin sintezinə söykənən beynəlxalq tədbirlər, bəzilərinin korafəhmlikdən rişxənd elədiyi Formula yarışları, musiqi müsabiqə platformaları, beynəlxalq idman yarışları, sülhməramlı əməliyyatlarda iştirak, bütün beynəlxalq təşkilatlarda ərazi bütövlüyümüzün tanınma sənədlərinin qəbulu və sair - bunların hər biri "strateji dövlət əməliyyatının" uğur qazanması üçün işlədi, hamısı bir yerdə bizə lazım olan işi gördü....
Böyük hədəflərə malik "strateji dövlət əməliyyatları" tək-tək ölkələrin tarixi üçün xarakterikdir. Azərbaycan da bu sıradadır və "əməliyyat" Prezidentin hərbi-siyasi koordinatorluğu altında tarixi fakta çevrildi.
İlham Əliyevin böyük dövlət hədəflərinə uğurla yetişə bilməsini obyektiv və şəxsi subyektiv xarakterli şərtlərlə izah etmək olar.Güclü iqtisadiyyat , təminatlı ordu və xalqın inamlı dəstəyi ölkə qarşısında duran ən çətin vəzifələrin həlli üçün nisbətən asan şərait yaratdı.Düzgün enerji və iqtisadi siyasət nəticəsində güclənən dövlət potensialı cəmiyyətin bütün təbəqələrinin rifahına yönəldikcə xalqla prezidentin arasında daha sıx isinişməyə mane olan faktorlar bir-bir sıradan çıxmağa üz tutdu."Dövlət gücləndikcə bizim üçün də həyat və təhlükəsizlik yaxşılaşır" tezisi hər bir fərdin düşüncəsində və siyasi davranışlarında hakim mövqeyə keçdi.
Obyektiv şərtlər zəruri şəxsi subyektiv amillərlə üst-üstə düşməyəndə nəticənin tam və kamil olmasından danışmaq çətin olur .Bizim situasiyada isə Prezidentin şəxsi, iradəvi və subyektiv göstəriciləri obyektiv imkanlarla tam uzlaşdı.Cəmiyyətlə açıq dialoq, sözə bütövlük, dostlara sadiqlik, əməkdaşlıqda prinsipiallıq xalqın gözündə onun xarizmaya , bütöv və güclü şəxsiyyətə çevrilməsində həlledici oldu.
17 ildə İlham Əliyevin Azərbaycanı "problemsizlik dövrünə "gətirdiyinə bənzər bir təsəvvür yaratmaq fikrində deyiləm. Bundan sonra hansısa iqtisadi, siyasi və ya hərbi xarakterli problemlərin yaranmayacağını da iddia etmirəm.İddia bundan ibarətdir ki, Azərbaycan iqtisadi, siyasi, hərbi nöqteyi -nəzərdən yarana biləcək hər cür problemi özünün həll edə bilmək səviyyəsinə artıq yetişib .
