Aparılan son hesablamalar dünyada 24 milyondan artıq insanda koronavirus aşkarlandığını göstərir. Artıq 830 min xəstə bu virusdan ölüb. Yoluxma sayına görə ilk üçlükdə ABŞ, Braziliya, Hindistan yer alıb. Rusiya 1 milyona yaxın yoluxma ilə dördüncüdür.
Qonşularımızdan İranda da vəziyyət yaxşı deyil. İran prezidenti Həsən Ruhani ölkədə COVID-19-un ikinci dalğasının birinciyə nisbətən daha çətin olduğuna diqqət çəkib. Ruhani adıçəkilən virusdan hər yeddi dəqiqədə bir nəfərin dünyasını dəyişdiyini diqqətə çatdırıb. O bildirib ki, cəmiyyət sosial məsafəyə və gigiyena qaydalarına əməl etməsə, İran koronavirus pandemiyasının üçüncü dalğası ilə üz-üzə qalacaq. Digər qonşularımız Gürcüstan və Türkiyədə də virusa yoluxanların sayında artım qeydə alınır. Regionda ən pis vəziyyət Ermənistandadır. Burada, rəsmi məlumata görə, virusa tutulanların sayı 44 minə, ölənlərin sayı isə min nəfərə yaxınlaşır. Amma reallıqda vəziyyətin daha pis olduğu da vurğulanır. Azərbaycanda yoluxma sayında rəqəmlər səngisə də, qonşu ölkələrdə baş verənlər narahatlıq yaradır.
Digər tərəfdən, dünya miqyasında bir çox ölkələrdə ikinci dalğa ilə bağlı xəbərdarlıqlar da narahatlıq doğurur. Xüsusən Avropada bu istiqamətdə vəziyyət pisləşməyə doğru gedir. Hazırda Avropada koronavirus epidemiyasından ən çox təsirlənən Böyük Britaniyada virusa yoluxanların sayı artmaqda davam edir. Burada mütəxəssislər artıq xəstəliyin ikinci dalğasının başlandığını düşünür. Xatırladaq ki, Böyük Britaniyada 326 mindən çox insan koronavirus infeksiyasına yoluxub, 41 min 433 nəfər həyatını itirib. Digər Avropa ölkələrində də COVID-19 koronavirusunun yenidən sürətlə yayılması qeydə alınıb. Məzuniyyətlər dövrü başlanandan bəri xəstələnənlərin sayı kəskin artıb. Bu həftə Fransada növbəti antirekordlar qeydə alınıb. Orta hesabla sutka ərzində koronavirusa yoluxanların sayı 4700-ü keçir. Doğrudur, ölüm hallarının sayı hələlik aşağı səviyyədədir, lakin yeni məlumatlar bu ilin payızında COVID-19-un ikinci dalğası barədə bədbin proqnozları təsdiqləyir. Fransa prezidenti Emmanuel Makron hər bir konkret regionda vəziyyətdən asılı olaraq lokal tədbirlər görülə biləcəyini bəyan edib. Çimərliklərdə keçirilən məclislər, fəal gecə həyatı, turizm axınının artması ilə isə İspaniyada, xüsusən ölkənin şimalında xəstəliyin yeni ocaqları çoxalır. İspaniya Səhiyyə Nazirliyi həyəcan təbili çalır: pandemiya başlanandan bəri Krallıqda COVID-19-a yoluxma hallarının təsdiqlənmiş sayı 370 mindən çoxdur. Epidemiyadan ən çox zərər çəkmiş İtaliya da haqlı olaraq pandemiyanın ikinci dalğasına görə çox narahatdır, buna görə də aeroportlarda nəzarət tədbirlərinə ciddi yanaşır. Avropa İttifaqına daxil olan bəzi ölkələrdən İtaliyaya gələn sərnişinlər üçün məcburi testlər tətbiq edilir. Niderland və Belçikada COVID-19 xəstəliyindən sağalan bəzi pasiyentlər yenidən koronavirus infeksiyasına yoluxub.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) son hesabatına əsasən, Cənub-Şərqi Asiya və Şərqi Aralıq dənizi regionlarında daha sürətli artım qeydə alınır. Hesabatda qeyd edilib ki, dünyada koronavirus pandemiyasından ən çox əziyyət çəkən ölkələr hələ də Amerika qitəsi ölkələridir. Yeni yoluxma hallarının yarısı və ölüm hallarının 62 faizi bu qitədəki ölkələrin payına düşür. Bütün bunlar virusla bağlı dünyada hələ də bədbin bir durum hökm sürdüyünü göstərir. Bu mənada, ölkəmizdə pandemiyaya qarşı təhlükəsizlik tədbirlərinin davam etdirilməsi vacib sayılır. Hesab edilir ki, artıq tibbi maska, sosial məsafə və dezinfeksiya vasitələri gündəlik həyatımızın normasına çevrilməlidir. Çünki dünyanın əksər ölkələri kimi, Azərbaycan da pandemiyanın ikinci dalğası ilə üzləşə bilər. Bu mənada hesab edilir ki, indi faktiki olaraq sosial məsuliyyət dövrüdür. Digər tərəfdən dövlət də yaranmış vəziyyətdə qabaqlayıcı tədbirləri davam etdirir. Məsələn, artıq məlumdur ki, Rusiyanın istehsal etdiyi koronavirus dərmanı beynəlxalq miqyasda təsdiqləndikdən sonra Azərbaycan bu dərmanı idxal edə bilər.ə TASS-a müsahibəsində Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov bu xüsusda bildirib:“Dərmanı almağa maraqlı olduğumuz üçün “Sputnik V” peyvənd dərmanının, ilk növbədə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən təsdiqləndikdən sonra bu sahədə əməkdaşlıq etmək barədə rusiyalı həmkarların təkliflərinə baxa bilərik”.
Bundan başqa, ölkədə seroloji testlər də xüsusi diqqət mərkəzindədir. Xatırladaq ki, seroloji test orqanizmə daxil olan hansısa virus və infeksiya zamanı ona uyğun olaraq immun sistemində həmin virus infeksiyasına qarşı cisimciklər, yəni zülal, protein tərkibli anticisimlər istehsal olunmağa başladığını müəyyən edir. Həmin anticisimlər orqanizmin infeksiyadan özünümüdafiə vasitəsidir. Anticisimlər qrip və digər viruslara, o cümlədən koronavirusa qarşı da istehsal olunur. TƏBİB-in infeksion xəstəliklər üzrə işçi qrupunun infeksionisti Nəzrin Mustafayeva bu xüsusda bildirir:“Eyni proses koronavirusa qarşı da gedir, yəni qanda ona görə müdafiə vasitəsi əmələ gəlir. Əlbəttə, xəstəlik yeni olduğuna görə konkret fikir söyləmək çətindir, amma onun qanda altı aya qədər qaldığını söyləmək olar. Deməli, son altı ayda orqanizmin keçirdiyi xəstəliyi təyin etməklə qanda yaranan anticisimləri öyrənmək mümkündür. Məsələn, kimsə aprel ayında iki gün qızdırması olduğu barədə həkimə müraciət edir, lakin koronavirusa yoluxub-yoluxmadığı barədə öyrənmək istəyir. Həmin xəstənin qanında olan anticisimləri təyin etməklə onun koronavirus keçirib-keçirmədiyini müəyyən etmək olur. Seroloji testin başlıca xüsusiyyətlərindən biri də belə halları aydınlaşdırmaqdır”. Həkim-infeksionist onu da deyib ki, fərdi qaydada seroloji testdən keçmək üçün müraciət edənlər çox olsa da, ötən həftədən aparılmağa başlanılan seroloji testlər təsadüfilik prinsipinə əsaslanır:“Yalnız təsadüfi seçilmiş paytaxt sakinlərinə zəng olunur və könüllü şəkildə razılıq verdiyi halda ödənişsiz olaraq onların seroloji testi aparılır. Seroloji test aparılmaqla əhalinin hansı hissəsində koronavirusa yoluxmanın olduğunu aşkar etmək mümkün olacaq. Məlum olduğu kimi, əhalinin müəyyən bir hissəsi, bəlkə də yarıdan çoxu bu xəstəliyi ya simptomsuz, ya da yüngül şəkildə keçirir. Testlərin digər bir əhəmiyyəti də əhali arasında immun səviyyəsini öyrənməyə xidmət edir, yəni seçilmiş əhali qrupunun hansı hissəsinin orqanizmində anticisimlərin mövcud olduğunu aşkar edəcək. Ona görə də bu çox ciddi araşdırmadır və güman edirik ki, əhəmiyyətli də nəticələri olacaq”.
Tahir TAĞIYEV
