Məlum olduğu kimi, bir neçə gün əvvəl Gürcüstanda ermənilərin yığcam yaşadıqları Samtsxe-Cavaxetiya bölgəsinin Axalkalaki şəhərində iğtişaşlar törədilib. Buna səbəb Kulikam kəndindən olan gəncin odlu silahla qətlə yetirilməsi olub.
Qətl hadisəsindən sonra gənclər arasında qarşıdurma baş verib. Bir qrup aqressiv gənc Axalkalakidə yerləşən 4 ev və 1 mehmanxananı yandırıb. Yandırılan binaların sahibinin gəncin qətli ilə bağlı olduğu bildirilir. İğtişaşlar zamanı 1 nəfərin öldüyü, 1 nəfərin isə yaralandığı barədə məlumatlar yayılıb. Axalakaliyə əlavə polis qüvvələri cəlb olunub. Gürcüstanın Daxili İşlər Nazirliyi Axalkalaki şəhərində baş verən qarşıdurmalarla bağlı istintaqa başlayıb. İstintaq qəsdən adam öldürmə, qanunsuz olaraq odlu silahın əldə olunması və saxlanması, başqasının əmlakının zədələnməsi və ya məhv edilməsi ilə müşayiət olunan qrup halında zorakılıq maddələri üzrə aparılır. Hazırda qrup halında zorakılıqda iştirak edən digər şəxslərin müəyyən edilməsi və saxlanması istiqamətində zəruri istintaq tədbirləri davam etdirilir. Amma ermənilər baş verənləri mərkəzi hakimiyyətin onlara qarşı növbəti təzyiqi kimi qiymətləndirir. Ermənistanın “Alternativ layihələr” qrupu bəyan edir ki, İrəvan Axalkalaki şəhərində və Gürcüstanın ermənilər yaşayan digər ərazilərində soydaşlarının hüquqlarının qorunması üçün hərəkətə keçməlidir. Cavaxetiyanın “Virk” partiyasının həmsədri Davit Rstakyan isə bildirib ki, Ermənistanda Cavaxetiya problemləri ilə məşğul olan strukturun yenidən yaradılması zərurətdir:“Bunsuz Cavaxetiyada problemlər çoxalacaq, ermənilərin vəziyyəti isə ağırlaşacaq”. Məlumata görə, Cavaxetiyada ermənilər yenidən fəallaşıb və Ermənistanın prosesdə daha aktiv rol oynamasına dair tələbləri də gündəmə gətiriblər.
Ekspertlər isə bütün bunları təsadüfi saymır. Əvvəla, görünən budur ki, ermənilər Cavaxetiya problemini yenidən aktuallaşdırır. Burada Ermənistanın məsələdə daha fəal olmasına dair çağırışlar da təsadüfi sayılmır. Bununla İrəvanın prosesə müdaxiləsinə zəmin yaradılır. Son dövrlərdə Cavaxetiyada erməni millətçilərinin yenidən ayaqlanması da yeni planın tərkib hissəsi sayılır. Bəzi məlumatlara görə, hətta Axalkalakidə yaşananlar da erməni millətçilərinin məkrli planlarından qaynaqlanır. Qeyd edək ki, hələ ötən ildən Cavaxetiyada erməni millətçiləri gürcülərlə qarşıdurmalara can atır. Bu zaman Cavaxetiyanın “qədim erməni torpağı” olması da aktiv şəkildə gündəmə gətirilir. Hətta məlumatlara görə, ASALA terror təşkilatının Cavaxetiyada “Virk-Yerkir” adı altında dirçəldilməsı planı da artıq aktiv mərhələyə daxil olub. Araşdırmalar onu da göstərir ki, Nikol Paşinyanın dövründə Cavaxetiya kartının getdikcə daha sıx şəkildə gündəmə gəlməsi baş verib və bu məsələdə İrəvan daha aktiv siyasətə start verib. O da təsadüfi deyil ki, Paşinyan Serj Sarkisyanın dövründə qiyamçı olaraq həbs edilən millətçi “Sasna-tsrer” qruplaşmasının dəmir barmaqlıqlar arasından azad olmasına və proqramlarında Cavaxetiya məsələsini ön plana çıxararaq siyasi partiyaya çevrilməsinə şərait yaratdı. “Sasna tsrer”in əsas hədəfi qonşu ölkələrə qarşı ərazi iddialarının rəsmiləşdirilməsidir. Cavaxetiyadakı separatizm dalğasının yenidən baş qaldırmasının əsas səbəblərindən biri də məhz bununla izah edilir. “Sasna-tsrer” isə hesab edir ki, Gürcüstanla dövlət sərhədinə ehtiyac yoxdur. “Sasna”çıların qənaətincə, bu yolla Gürcüstanın Cavaxetiya bölgəsi ilə bağlı məsələni də həll edəcəklər.
Cavaxetiyanın ələ keçirilməsi ilə Gürcüstan daim erməni separatizminin təzyiqi altında qalmaq təhdidi ilə üz-üzə olduğundan, ekspertlər Tiflisin indi daha sərt addımlar atmasını vacib sayır. Digər tərəfdən, Cavaxetiya ermənilərə Azərbaycanın bu bölgədən və ona yaxın ərazilərdən keçən enerji layihələrinin qarşısını almaq üçün də lazımdır. Ötən ay ermənilərin sərhədin Tovuz istiqamətində təxribatlarının kökündə dayanan amillərdən biri də məhz bu olmuşdu. Amma görünən budur ki, İrəvan bu təhlükəli məqsədinə Cavaxetiya kartını da əlavə edib və Tovuzda baş tutmayan çirkin məqsədini bu dəfə Cavaxetiyada reallaşdırmaq istəyir. Bütün bunlar Cavaxetiya bölgəsinin hələ uzun müddət Gürcüstandakı sülh və sabitliyə təhdid olaraq qalacağını göstərir. Digər tərəfdən o da məlumdur ki, Gürcüstanda erməni separatizmi təkcə Cavaxetiya ilə məhdudlaşmır. Hələ bu ilin iyun ayından başlayaraq ermənilər aktiv şəkildə Abxaziyada da separatçılıq məsələsini gündəmə gətirir. Sosial şəbəkələrdə son dövrlərdə Abxaziyada yaşayan ermənilərin bu regionda öz muxtariyyətini yaratmaq ideyası aktiv şəkildə gündəmdədir. Ermənilər artıq öz kvazidövlətlərini “erməni Abxaziyası” adlandırır və onun xəritəsini də yaradıblar. Onlar bildirir ki, Abxaziyada 50 min abxaz, 55 min gürcü və 60 min erməni yaşayır. Hazırda Abxaziyada “yeni erməni dövləti” qurmaq, erməniləri birləşdirmək üçün qruplar yaradılır. Ekspertlərə görə, ermənilərin Abxaziyada fəallaşması, hətta muxtariyyət istəməsi birbaşa Samtsxe-Cavaxetiya regionu ətrafında da analoji iddialardan qaynaqlanır. O da faktdır ki, istər Abxaziya, istərsə də Samtsxe-Cavaxetiyada ermənilərlə bağlı istənilən proses birbaşa İrəvandan müəyyənləşdirilir və maliyyələşdirilir. Bu da erməni təhdididinin Gürcüstan üçün də böyüməkdə olduğunu göstərir.
Tahir TAĞIYEV
