Mətləb Salahov: “Qazanclı iş tapmaq problemi, evsizlik, daha çox karyera qurmaq istəyi gəncləri evlilikdən uzaqlaşdırır”
Azərbaycanda əhalinin təbii artımı 18,2 faiz azalıb. Ötən il Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 88 min 135 doğulan körpə qeydə alınıb və 2024-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə əhalinin hər 1000 nəfərinə bu göstərici azalaraq 10,1-dən 9,4-ə düşüb.
Doğulanların sayının azalması, ölənlərin sayının artması nəticəsində Azərbaycanda əhalinin təbii artımı 18,2 faiz azalıb. Əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən təbii artım 4,4-dən 3,6-ya düşüb. Halbuki, bir neçə il əvvəl ölkədə əhalinin artım səviyyəsində problemlər bu dərəcədə kəskin deyildi.
Maraqlıdır, əhali təbii artımının nəzərə çarpacaq dərəcədə azalmağa doğru getməsi əsasən hansı amillərlə bağlıdır?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən jurnalist-ekspert Mətləb Salahov ölkədə doğum səviyyəsinin azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “İlk ondan başlayaq ki, son on il ərzində gənc nəsil arasında nikah masasına əyləşmək istəməyənlərin sayı, evlənmək arzusunda olanların sayından qat-qat çoxalıb. Hazırda günün əksər vaxtını sosial şəbəkələrdə keçirən hazırkı gənc nəslin yaşamaq və karyera qurmaqla bağlı özünəməxsus planları var və bu planlarda, düşüncələrdə onların evlilik niyyəti yer almır. Əlbəttə, internet əsrinin gəncləri üçün karyera və iş qurmaq istəyi artıq aktual məsələdir”.
Ekspertin fikrincə, məsələnin sosial və maddi tərəfləri daha önəmlidir: “Açıq danışaq: İş tapmaq, yaxşı qazanc əldə etmək, ev-eşik sahibi olmaq kimi problemlərin kəskinləşdiyi bir vaxtda gəncləri evlənməkdən boyun qaçırmaqda günahlandırmaq özü də absurddur. Onlar öz ata-analarının sosial və maddi durumuna baxaraq gələcəklərini müəyyənləşdirirlər. Hazırkı sosial şərtlər daxilində özlərinə gələcək görməyən gənc nəslin əksəriyyəti də iş tapmaq və gələcək qurmaq üçün xarici ölkələrə üz tuturlar. Bu da başadüşüləndir. Hazırkı gənc nəsil məsələn, ayda 500-600 manat civarındakı gəlir şərti ilə ailə qurmaq, kirayələrdə gün keçirmək istəmir. Bütün bu sadaladıqlarımız kifayət qədər ciddi sosial arqumentlərdir və reallığı əks etdirir. Bütün bunlardan sonra artıq Azərbaycan cəmiyyətinin qocalma qorxusu yaranır ki, artıq bu təhlükə siqnalı da cəmiyyəti silkələyir. Əgər hansısa cəmiyyətdə ahılların sayı 8 faizdən çoxdursa, bu, həmin əhalinin “qocalan cəmiyyət” kateqoriyasına daxil olduğunu göstərir. Hazırda Azərbaycanda 65 yaşdan yuxarı əhalinin ümumi sayının 10 faizindən çoxunu təşkil edir. Bu vəziyyət demoqrafik problemlər üçün həyəcan siqnalı hesab oluna bilər. Belə şəraitdə təbii artımı təşviq etmək vacibdir. Bundan başqa, gənc ailələrdə çoxuşaqlı evlilik demək olar ki, arxa plana keçib. 30-40 il bundan öncə Azərbaycanda çoxuşaqlı ailələr təbii hal kimi sayılırdısa, bu gün maksimum 3 uşaqlı ailələri tapmaq belə müşkül məsələdir. Getdikcə daha çox ailə uşaq sahibi olmağı gecikdirir, ilk növbədə, daha yaxşı yaşayışını təmin etmək istəyir. Çoxuşaqlı ailələr nadir hala çevrilib. Hazırda üç və daha çox uşağı saxlayıb böyütmək əksəriyyət üçün çox çətindir. Ona görə də müasir ailələr bir və ya iki uşaqdan ibarət olur. Əhalinin artmasını təmin etmək üçün yeganə çıxış yolu təxirəsalınmaz, real hədəflərə istiqamətlənmiş tutarlı sosial siyasət gerçəkləşdirməkdir. Ölkədə daha çox gəlir gətirən sahələri inkişaf etdirmək, gənclərin mənzilə sahib olmaq imkanlarını asanlaşdırmaq, xüsusilə Azərbaycanın bölgələrində kənd təsərrüfatı və məşğulluq sektorunu canlandırmaq bir ölkə olaraq gələcəyimiz baxımdan ən vacib məsələdir. Unutmayaq ki, demoqrafik problemlər bizi gələcək onilliklərdə daha kəskin böhranlarla üz-üzə qoya bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
