Məhəmməd Əsədullazadə: “Hesab edirəm ki, ötən illər ərzində tərəflər arasında görülən bir sıra işlər öz bəhrəsini verəcək”
Gələn il Avropa İttifaqının “Şərq Tərəfdaşlığı” proqramının 10 ili tamam olur. Məlumat üçün qeyd edək ki, “Şərq Tərəfdaşlığı” proqramı Avropa İttifaqının layihələrindən biri hesab olunur. “Şərq Tərəfdaşlığı” proqramının əsası 2009-cu ildə Praqada qoyulub.
Proqram Avropa İttifaqı və altı tərəfdaş ölkə (Azərbaycan, Belarus, Ermənistan, Gürcüstan, Moldova və Ukrayna) ilə münasibətlərin gücləndirilməsi üçün təşəbbüsdür. “Şərq Tərəfdaşlığı”nın əsas hədəfi 6 postsovet respublikasının Avropa İttifaqına daha da yaxınlaşdırmaq, sabitlik, yaxşı idarəçilik və iqtisadi inkişafı təşviq etməkdir. Bu təşəbbüs demokratiya, qanunun aliliyi, insan hüquqlarına və əsas azadlıqlara hörmət, bazar iqtisadiyyatı və davamlı inkişaf kimi ümumi dəyərlərə əsaslanır.
“Şərq Tərəfdaşlığı” ölkələrinin daxil olduğu parlament qurumu var. Bu qurumda həm bu ölkələr təmsil olunur, həm Avropa Birliyinin, Avropa Parlamentinin təmsilçiliyi var. “Şərq Tərəfdaşlığı” daha geniş və daha dərin inteqrasiya proqramıdır. Bu proqramda konkret yazılı öhdəliklər var. Media, ifadə, sərbəst toplaşma azadlıqlarının, bütünlükdə fundamental hüquq və azadlıqların təmin olunması haqqında tərəfdaş ölkələrin konkret yazılı fəaliyyət proqramı, öhdəlikləri mövcuddur.
“Şərq Tərəfdaşlığı” iki yanaşmadan ibarət olan prosesdir. İkitərəfli əməkdaşlıq xətti ilə Avropa İttifaqı son nəticə kimi onunla Assosiasiya Sazişinin imzalanmasına yönəlmiş yeni müqaviləyə əsaslanan münasibətlərin qurulmasını təklif edir. Azərbaycan sözügedən proqramda fəal iştirak edir və Aİ ilə bir sıra danışıqlar aparır.
Xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov da Lüksemburqda keçirilən “Şərq Tərəfdaşlığı” (ŞT) ölkələrinin XİN rəhbərlərinin görüşündə çıxışı zamanı deyib ki, gələn il biz ŞT-nin 10 illiyini qeyd edəcəyik: “Bu dövrdə biz bir çox şeylərə şahid olduq. Ancaq bəzi şeylər dəyişmir. Müasir beynəlxalq durum ticarət sahəsində çaxnaşmalar, kiberhücumlar və qeyri-sabit siyasət kimi çağırışlarla üzləşir. Aİ siyasi aktorları, böyük ehtimalla, Aİ-ni dəyişən mühitə uzun müddət ərzində uyğunlaşdırmalıdırlar. Ümid edirik ki, bu, Aİ-nin Şərq qonşuluğu ilə münasibətlərindəki həvəsinə təsir etməyəcək”.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, sözügedən proqram Azərbaycana nə verdi?
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlığın, tərəfdaşlığının hüquqi əsası 1996-cı ildə qoyulub: “Lüksemburqda imzalanmış "Avropa İttifaqı ilə Azərbaycan arasında tərəfdaşlıq və əməkdaşlıq haqqında" saziş 1999-cu ildə Aİ-yə üzv olan dövlətlər tərəfindən ratifikasiya olunaraq qüvvəyə minib. Aİ ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığın yeni mərhələyə daxil olması 2004-cu ildən "Avropa qonşuluq siyasəti" ilə başlayıb."Avropa Qonşuluq siyasəti" Azərbaycan üçün aşağıdakı perspektivləri yaradıb: Siyasi, iqtisadi və inzibati islahatların həyata keçirilməsi və birgə dəyərlərə hörmət edilməsi sahəsində konkret irəliləyişə nail olunması müqabilində Aİ-nin daxili bazarında müəyyən paya sahib olmaq imkanı;
Əmtəələrin, xidmətlərin və kapitalın sərbəst dövriyyəsini təmin etmək üçün inteqrasiya və liberallaşma proseslərində iştirak; Avropa İttifaqının üzvü olan ölkələrdə daha səmərəli siyasi dialoq və əməkdaşlıq, güzəştli ticarət əlaqələri və açıq bazar, miqrasiya, narkotiklər və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə sahəsində əməkdaşlıq, sərmayələrin təşviqi, yeni maliyyə mənbələrinin əldə edilməsi, ölkəmizin Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olmasının dəstəklənməsi.
Avropa İttifaqı ilə gözlənilən çərçivə sazişi bu əməkdaşlığı daha da inkişaf etdirəcək. O baxımdan hesab edirəm ki, ötən illər ərzində tərəflər arasında görülən bir sıra işlər öz bəhrəsini verəcək. Bu da Aİ ilə Azərbaycan arasında yaxınlaşmanı bir az da artıracaq”.
Vidadi ORDAHALLI
