Erməni mediasının Ağdamla bağlı manipulyativ yanaşması əslində tək bir şəhərin taleyi ilə bağlı deyil, bütövlükdə Ermənistan cəmiyyətində illərlə formalaşdırılmış saxta tarix, yalan üzərində qurulmuş siyasi şüur və məsuliyyətdən yayınma psixologiyasının təzahürüdür.
Azərbaycan Prezidentinin Ağdamda səsləndirdiyi fikirlər “erməni işğalı” anlayışını xatırlatdığı üçün qıcıq doğurursa, deməli problem ifadədə deyil, həqiqətin özündədir. Çünki həqiqət dəyişmir, sadəcə onu qəbul etmək istəməyənlər olur.
Ağdamın “Akne” adlandırılması cəhdi tarixi saxtalaşdırmaqla yanaşı, törədilmiş vandalizmin, talanın və mədəni soyqırımın üzərinə kosmetik örtük çəkmək cəhdidir. Əgər Ağdam erməni şəhəri idisə, niyə bu şəhər 30 il ərzində Yer üzündən silinmiş vəziyyətə salındı? Hansı xalq “öz şəhərini” dağıdır, qəbiristanlıqları eşir, məscidləri tövləyə çevirir, ağacları kökündən kəsib aparır? Bu sualların cavabı yoxdur, çünki cavablar işğal faktını ifşa edir.
İşğal dövründə Ağdam yalnız hərbi obyekt kimi deyil, intiqam hədəfi kimi məhv edildi. Məqsəd torpağı idarə etmək yox, onun Azərbaycan kimliyini məhv etmək idi. Bu isə klassik etnik nifrət və intiqam siyasətidir. Erməni yazıçılarının bir qisminin bu zorakılığı utanmadan ədəbiyyatlaşdırması, onu “qəhrəmanlıq” kimi təqdim etməsi problemin nə qədər dərin ideoloji köklərə malik olduğunu göstərir. Bu, təkcə keçmişin cinayəti deyil, bu günə daşınan zəhərli mirasdır.
İlham Əliyevin “işğalı necə unuda bilərik” sualı emosional ritorika deyil, siyasi və mənəvi mövqedir. Sülh prosesi yalnız yaddaşın silinməsi üzərində qurula bilməz. Ədalət olmadan sülh olmur. Xocalı ilə yanaşı onlarla başqa şəhər və kəndlərimizdə törədilən cinayətlər tanınmadan, mülki əhaliyə qarşı törədilmiş vəhşiliklərə siyasi və mənəvi qiymət verilmədən “unutmaq” tələb etmək qurbanı ikinci dəfə öldürmək deməkdir.
Ermənistanın illərlə oynadığı ikili oyun da artıq iflasa uğrayıb. Bir tərəfdən işğal altındakı ərazilərdə qondarma rejim yaradılır, digər tərəfdən həmin qurum nə dövlət kimi tanınır, nə də Ermənistanın ərazisi elan olunur. Bu, beynəlxalq hüququ aldatmaq cəhdi idi və hamı anlayırdı ki, bu saxta konstruksiya gec-tez dağılacaq. Heç bir ciddi beynəlxalq aktor bu qurumu tanımadı, çünki hüquqi əsas yox idi. Ermənistanın özü belə bu yalanın altına imza atmağa cəsarət etmədi.
Bu gün Ermənistan cəmiyyətində baş verən daxili parçalanma da məhz həmin yalanların nəticəsidir. Bir tərəfdə reallığı qəbul edən, Azərbaycanın gücünü, hüququnu və regional balansı anlayan kəsim var. Digər tərəfdə isə revanşistlər, rusiyapərəst dairələr və siyasi iflasdan xilas yolu kimi yeni müharibə xəyalları satan qruplar dayanır. Onlar Ermənistanı ya Rusiyanın alətinə çevirmək, ya da tam fəlakətə sürükləmək arasında seçim qoyurlar. Əslində isə bu, seçim deyil, çıxılmazlıqdır.
Artıq erməni xalqının beyninə yeridilmiş “böyük Ermənistan”, “tarixi torpaqlar”, “Akna”, “Karvacar” və s. kimi miflər darmadağın olub. Reallıq çox sərtdir və güzəşt tanımır. Ermənistan ya bu reallıqla barışıb Azərbaycanla ədalətli sülh sazişi imzalayacaq, ya da regional layihələrdən, inkişafdan və suveren qərar vermək imkanından tamamilə kənarda qalacaq. Üçüncü yol yoxdur.
Sülh nifrət üzərində qurula bilməz. Media vasitəsilə təxribatçı, aqressiv reaksiya doğuran ifadələr yaymaqla Ermənistan öz cəmiyyətini gələcəyə yox, keçmişin uçurumuna sürükləyir. Azərbaycan isə artıq seçim edib: güclü dövlət, bərpa olunan torpaqlar və hüquqa əsaslanan sülh. Bu reallığı qəbul etmək Ermənistan üçün məğlubiyyət deyil, gecikmiş xilas yoludur.
Akif NƏSİRLİ
