Firdovsi Şahbazov: “Emal sənayesinin inkişafını gücləndirə, yeni texnologiyalara çıxış əldə edə bilərlər”
Mərkəzi Asiyanın resursları uğrunda mübarizəyə Yaponiya da qoşulub. Tokioda 19-20 dekabrda ilk dəfə olaraq 5+1 formatında “Yaponiya - Mərkəzi Asiya-Dialoqu (C5+1) sammiti keçirilib.
Yaponiyanın baş naziri Sanae Takaiçi Mərkəzi Asiya ölkələrinin liderləri - Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, Qırğızıstan və Tacikistan prezidentləri ilə görüşərək, əməkdaşlığın genişlənməsi mövzularında müzakirələr aparıb. Müzakirələrin yekunu olaraq Tokio Bəyannaməsi qəbul edilib. Yaponiya növbəti beş il ərzində Mərkəzi Asiya ölkələrindəki müxtəlif layihələrə 20 milyard dollar xərcləməyi planlaşdırıb.
ABŞ və Avropa İttifaqından sonra Yaponiyanın da Mərkəzi Asiyaya artan marağı nə vəd edir? Bunun Azərbaycan üçün dolayı hansı müsbət təsirləri ola bilər?
“Yaponiya bununla Mərkəzi Asiyanın zəngin mineral ehtiyatlarına çıxış əldə edib pay sahibi olmaq istəyir”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov hesab edir ki, bütün bunlar Mərkəzi Asiyanın aparıcı sənaye dövlətləri üçün nə qədər önəmli olduğunu göstərir: “Müstəqillikdən sonra Mərkəzi Asiya dövlətləri sanki Rusiyanın “arxa bağçası” idi. Rusiyanın təsir dairəsi regionda güclü idi. Üstəlik, sözügedən dövlətlər Rusiyanın yaratdığı hərbi, iqtisadi bloklarda təmsil olunurlar. Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra yaratdığı reallıqlar, yaranan yeni geosiyasi vəziyyət bir növ Mərkəzi Asiya ölkələri üçün dönüş mərhələsi oldu. Məhz beş il bundan əvvəl Mərkəzi Asiya ölkələri beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsi istiqamətində səyləri artırmağa başladılar. Düzdür, Çin çoxdandır bu regiondadır və bir sıra məsələlərdə bölgədə Rusiyadan öndədir. Ancaq Avropa ölkələri ilə əlaqələrin genişləndirilməsi məhz Azərbaycanın yaratdığı reallıqlardan sonra özünü göstərməyə başladı. Çünki Azərbaycan Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında etibarlı körpüdür. Yaponiya ilə əməkdaşlıq Mərkəzi Asiya ölkələrinə Rusiya, Çin, Avropa İttifaqı və ABŞ arasında balansı gücləndirməyə imkan verəcək əlavə sərmayə mərkəzinin ortaya çıxması deməkdir. Təsadüfi deyil ki, Tokiodakı sammit çərçivəsində Qazaxıstan və Yaponiya arasında ümumi dəyəri 3,7 milyard dolları ötən 60-dan çox ikitərəfli sənəd imzalanıb. Bütün bunlar Yaponiyadan daha çox sərmayənin Qazaxıstan və digər region ölkələrinə axması, iqtisadi fəallığın güclənməsi deməkdir. Yaponiya bununla Mərkəzi Asiyanın zəngin mineral ehtiyatlarına çıxış əldə edib pay sahibi olmaq istəyir. Hesab edirəm ki, Mərkəzi Asiya ölkələri bu rəqabət mühitindən faydalanıb emal sənayesinin inkişafını gücləndirə, yeni texnologiyalara çıxış əldə edə bilərlər. Bu, Azərbaycanın da maraqlarına uyğundur. Ona görə ki, Yaponiyanın iqtisadi güc olaraq Mərkəzi Asiyada fəaliyyət dairəsini genişləndirməsi Azərbaycan üçün də iqtisadi perspektivlər vəd edir”.
Vidadi ORDAHALLI
