İranın Azərbaycana qarşı "təhlükəsizlik iddialarının" əslində özgə məqsədləri var
Son dövrlərdə Tehran hakimiyyətinə yaxınlığı ilə seçilən “Rasa News” saytı Azərbaycana qarşı bir sıra iddialar irəli sürüb. Sayt bildirir ki, Bakı ilə Təl-Əviv arasında təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq İran üçün potensial təhlükə yaradır.
Xüsusilə qeyd olunur ki, İsrailin Azərbaycandakı hərbi mövcudluğu, Təl-Əvivin İrana qarşı kəşfiyyat və dron əməliyyatlarında Azərbaycanın quru, hava və dəniz bazalarından istifadə etməsi ilə müşahidə olunur. Daha irəli gedərək, bəzi mənbələrə istinadən iddia olunur ki, İsrail əməliyyatları zamanı Azərbaycanda infrastrukturdan istifadə edilib və Bakı əməliyyatlardan xəbərdar olub.
Buna baxmayaraq, İranın Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri Abbas Ərakçi bildirib ki, 12 günlük müharibədə Azərbaycanın İsrailə hər hansı dəstək verməsi barədə əlimizdə etibarlı sübut yoxdur. Azərbaycan tərəfi dəfələrlə bu iddiaları rədd edib. Rəsmi Bakı bildirib ki, ölkə beynəlxalq hüquqa sadiqdir, regional sabitliyi qoruyur və heç bir xarici dövlətin hərbi əməliyyat üçün ərazisindən istifadə etməsinə icazə vermir.
Bu iddiaların fonunda İranın davranışlarını anlamaq üçün bir neçə amil önə çıxır. Birincisi, regional təhlükəsizlik və təsir dairəsi narahatlığıdır. İran tarixən Cənubi Qafqaz və Xəzər regionunda təsirini qorumağa çalışır. Azərbaycan və İsrail arasında əməkdaşlıq, xüsusilə hərbi və kəşfiyyat sahəsində, İran üçün strateji “qırmızı xətt” sayılır. İsrailin hərbi və kəşfiyyat potensialı İran üçün birbaşa təhlükə olaraq qəbul edilir və regionda İranın nüfuzunu azaldan bir faktordur.
İkincisi, ideoloji və daxili siyasət motivləri rol oynayır. İranın dövlət nəzarətində olan medianın, məsələn “Rasa News”-un çıxışları çox vaxt rəsmi diplomatik mövqedən sərt olur. Bu, daxildə hərbi və siyasi təhdidi göstərmək üçün işlədilir. Eyni zamanda, belə çıxışlar Azərbaycanın davranışlarına dair xəbərdarlıq rolunu oynayır və daxili auditoriyada İrana qarşı mümkün xarici təhdidlərin mövcudluğunu vurğulayır.
Üçüncüsü, iddialar diplomatik təzyiq və qərəz vasitəsi kimi istifadə olunur. İran Azərbaycanın suveren hüquqlarını hədəfə alaraq regional oyunçulara mesaj verir. Maraqlıdır ki, Ermənistanın dəvəti ilə İsrailin iştirak etdiyi hər hansı fəaliyyətə dair İran mediasında açıqlamalar yoxdur. Bu, Azərbaycanın İrana hədəf kimi göstərilməsi üçün seçilmiş yanaşmadır. Bu taktika eyni zamanda Azərbaycanın hərbi və siyasi qərarlarını məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Dördüncüsü, bu iddialar ideoloji manipulyasiya və informasiya müharibəsinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. İddialar faktlardan çox, siyasi narahatlıq və mesaj rolunu oynayır. Azərbaycanın rəsmi təkzibinə baxmayaraq, İran mediyası bunu daxili və xarici auditoriyaya “təhlükə” mesajı kimi çatdırır.
Regional müqayisə də maraqlıdır. Ermənistan-İsrail əməkdaşlığına İranın müdaxilə etməməsi, Azərbaycanın əməkdaşlığına diqqəti artırması Tehran üçün geosiyasi qərəzin açıq göstəricisidir. Bu, həm də göstərir ki, İranın əsas narahatlığı Azərbaycanın İsrail ilə münasibətlərindən doğan strateji balans pozuntularıdır.
Beləliklə, İranın Azərbaycana qarşı iddiaları reallıqdan çox strateji narahatlıq və qərəzli interpretasiyadan irəli gəlir. Məqsəd regional təsir dairəsini qorumaq, daxili və xarici auditoriyaya “təhlükə mesajı” vermək, Azərbaycanın hərəkətlərini məhdudlaşdırmaq və ideoloji üstünlük əldə etməkdir. Bu iddialar, əslində, Tehran üçün regional siyasətdə informasiya və psixoloji manipulyasiya aləti kimi çıxış edir.
Akif NƏSİRLİ
