Bəhruz Quliyev: “Bu, açıq sənədlərlə yox, səssiz razılaşmalarla həyata keçirilən klassik böyük güclər oyununun elementidir”
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Venesueladakı diplomatlarını və onların ailə üzvlərini təxliyə etməyə başlayıb. “Associated Press” agentliyinin Avropa kəşfiyyatındakı mənbəyə istinadən yaydığı məlumata görə, təxliyə prosesi hələ ötən cümə günündən start götürüb.
Bildirilir ki, Karakasdan ilk növbədə qadınlar və uşaqlar çıxarılır. Mənbənin sözlərinə görə, Rusiya XİN Venesueladakı mövcud vəziyyəti “olduqca qaranlıq və təhlükəli” amil kimi qiymətləndirir. Bu addım ABŞ prezidenti Donald Trampın Karib dənizi hövzəsində təzyiqləri artırdığı və bölgədə gərginliyin pik həddə çatdığı bir vaxtda atılıb.
Bu məsələdə diqqət çəkən məqam odur ki, ABŞ-ın təzyiqləri fonunda Rusiya, demək olar Venesuelanı müdafiə etmir. Qəribə bir səssizlik var. Maraqlıdır, Trampla Putin arasında Venesuela ilə bağlı gizli sövdələşmə ola bilərmi? Ukrayna müqabilində Rusiya Venesuelanı qurban verə bilərmi?
“Böyük ehtimalla, Venesuela məsələsi artıq ABŞ-Rusiya qlobal bazarlığının predmetinə çevrilib”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “ABŞ-Rusiya münasibətləri fonunda Venesuela ətrafında baş verənlər diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin diplomatlarını və onların ailə üzvlərini Karakasdan təxliyə etməsi sıradan təhlükəsizlik addımı deyil, bu, Moskvanın real risqləri artıq açıq şəkildə qəbul etdiyini göstərən ciddi siqnaldır. Xüsusilə qadın və uşaqların prioritet qaydada çıxarılması Kremlin Venesueladakı vəziyyəti “idarəolunan böhran” yox, potensial partlayış nöqtəsi kimi dəyərləndirdiyini deməyə əsas verir. Daha maraqlı və düşündürücü məqam isə budur ki, ABŞ-ın Karib hövzəsində təzyiqləri artırdığı, Venesuelaya qarşı siyasi və hərbi ritorikanı sərtləşdirdiyi bir dövrdə Rusiya tərəfdən gözlənilən sərt diplomatik reaksiya müşahidə olunmur. Adətən Rusiya bu tip situasiyalarda açıq bəyanatlar, güc nümayişi və ya heç olmasa informasiya hücumu ilə cavab verirdi. Göründüyü kimi, indi isə demək olar ki, səssizlik hökm sürür. Bu səssizlik təsadüfi deyil. Böyük ehtimalla, Venesuela məsələsi artıq ABŞ-Rusiya qlobal bazarlığının predmetinə çevrilib. Kreml üçün əsas prioritet bu gün Ukrayna cəbhəsidir, sanksiyaların yumşaldılmasıdır. Həmçinin Qərblə münasibətlərdə manevr imkanlarının genişləndirilməsi və strateji təcridin qismən də olsa yarılması. Belə bir kontekstdə Venesuela Moskva üçün “uzaq geosiyasi aktiv” olaraq qurban verilə biləcək mövqedədir. Hesab edirəm ki, Trampın xarici siyasət üslubunu nəzərə alsaq, pərdəarxası razılaşmalar onun diplomatiyasında istisna yox, adi praktikadır. Venesuelanın ABŞ-ın təsir dairəsinə qaytarılması müqabilində Rusiyaya Ukrayna məsələsində müəyyən güzəştlər və ya “yumşaq neytrallıq” təklif olunması tamamilə real ssenaridir. Bu, açıq sənədlərlə yox, səssiz razılaşmalarla həyata keçirilən klassik böyük güclər oyununun elementidir. Mənə elə gəlir ki, Rusiya diplomatlarının təxliyəsi təkcə Karakasdakı təhlükəsizlik risqi ilə izah olunmur. Bu addım Moskvanın Venesuelanı artıq strateji döyüş meydanı yox, danışıqlarda istifadə olunan kart kimi gördüyünü göstərir. Geosiyasətdə isə kartlar dəyişəndə, “müttəfiqlər” də dəyişir. Venesuela hadisələri bir daha sübut edir ki, beynəlxalq münasibətlərdə, diplomatiyada daimi dostluqlar və ya düşmənçilik yoxdur, münasibətlər daimi maraqlar üzərində qurulur”.
Vidadi ORDAHALLI
