Azərbaycan dövləti müstəqilliyini bərpa etdiyi bu 32 il müddətində dünya birliyinə inteqrasiya yolunu tutub, beynəlxalq və regional təşkilatlarla, uzaq və yaxın ölkələrlə əməkdaşlıq edir.
İslam dünyasına inteqrasiya etmək, əməkdaşlıq yolunu tutmaq Azərbaycanın əsas məqsədlərindən biri olub və bu məqsəd uzun illərdir reallığa çevrilib.
Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bəyan edib ki, Azərbaycan İslam ölkələri ilə əməkdaşlığı prioritet hesab edir. Azərbaycan islam ölkələri ilə bağlı hər zaman açıq mövqe nümayiş etdirib. Bu gün İran istisna olmaqla, Azərbaycan dövləti bütün müsəlman ölkələri ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq münasibətləri qurmağa nail olub. Gizlin deyil ki, ölkəmizin müsəlman ölkələri ilə əməkdaşlığı get-gedə dərinləşir və bütün həlledici məsələlərdə mövqeyləri üst-üstə düşür.
İslam ölkələri ilə əməkdaşlıq...
Vurğuladımız kimi, Azərbaycanla müsəlman ölkələri arasındakı əlaqələr daha da inkişaf etməkdədir. Azərbaycan müsəlman ölkələrinin təşkilatı olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında (İƏT) təmsil olunur. İƏT üzvləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və öz torpaqları üzərində suverenliyini dəstəkləyir. Azərbaycan İslam dövlətləri ilə sıx əlaqədədir, onlarla əməkdaşlıq edir, islam dünyası ilə bağlı tədbirlərə ev sahibliyi edir. Onu da qeyd edək ki, 2024-cü ildə Şuşanın İslam Dünyasının Mədəniyyət Paytaxtı elan ediləcəyi barədə rəsmi açıqlamalar var. Azərbaycan 44 günlük müharibə nəticəsində ərazi bütövlüyünü təmin etdikdən sonra azad Şuşada islam və türk dünyasının birgə toplantısı da keçirildi. Söhbət keçən ilin oktyabr ayının 20-də Şuşada Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini İdarələrinin Rəhbərləri Şurasının görüşündən gedir. Burada şuranın əsasnaməsi də imzalandı, birgə bəyanatlar da verildi. Bu da o deməkdir ki, Şuşa türk dünyasına aid olduğu qədər islam mədəniyyətinə də aiddir.
Bildirək ki, bu ilin fevralında İslam İnkişaf Bankı Qrupunun prezidenti Məhəmməd Süleyman Əl-Casirin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Şuşaya səfər edib. Səfər çərçivəsində o, Bankın Şuşada həyata keçirilən layihələrə maraq göstərdiyini, investisiya sahəsində əməkdaşlığın həyata keçirilməsinin mümkün olduğunu bildirirdi.
Bütövlükdə, Azərbaycanla islam ölkələri arasında həm siyasi, həm iqtisadi, həm mədəni, həm humanitar, həm də digər sahələr üzrə əməkdaşlıqlar mövcuddur.
İƏT-lə uğurlu əməkdaşlıq, ev sahibliyi etdiyimiz tədbirlər...
Prezident İlham Əliyevin “Müsəlman ölkələri ilə əlaqələr bizim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır” bəyanatı ölkəmizin müsəlman dövlətlərinə verdiyi dəyəri səciyyələndirir. Bildiyimiz kimi, bu gün Azərbaycan İƏT-in ən nüfuzlu üzvlərindən biridir və son illər İƏT-in bir neçə konfransına, tədbirinə uğurla ev sahibliyi edib. Bildiyiniz kimi, 2013-cü ildə Bakıda keçirilmiş İƏT-ə üzv ölkələrin əmək nazirlərinin konfransında təşkilata üzv dövlətlər arasında yeni imkanların yaradılması, əmək, məşğulluq və sosial müdafiə sahəsində əməkdaşlıq üzrə Bakı Bəyannaməsi qəbul edilmişdir. 2014-cü ildə “İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin inkişafında qadınların rolu” mövzusunda nazirlər səviyyəsində V Beynəlxalq konfrans keçirilmişdir. Qeyd edilməlidir ki, bunun müqabilində İƏT (İCESCO vasitəsilə) islam dünyası ilə sivilizasiyalararası dialoqda iştirak edən Avropa təşkilatları arasında mədəni körpü rolunu tamamilə Bakıya etibar etdiyini bildirmişdir. Bu kontekstdə Azərbaycan hökuməti tərəfindən “Bakı İslam dünyasının paytaxtı – 2009” layihəsi çərçivəsində Azərbaycanda və xarici ölkələrdə mədəniyyətlər və dinlərarası dialoqla bağlı çoxsaylı tədbirlər keçirilmişdir. Avropa təşkilatları ilə İƏT arasında qarşılıqlı anlaşma körpüsü kimi Bakının rolunu təcəssüm edən ən mühüm təşəbbüs “Bakı prosesi” adlanan layihədir. “Bakı prosesi”ni fərqləndirən xüsusi cəhət budur ki, o, mədəniyyətlərarası dialoq layihəsini Avropa Şurası və İCESCO dəyərləri və fəaliyyətləri əsasında birləşdirir. “Bakı prosesi” layihəsi BMT Baş Məclisinin 2001-ci ilin noyabrında qəbul etdiyi Sivilizasiyalararası Dialoq üzrə Beynəlxalq Proqrama, “Mədəni özünüifadə müxtəlifliyinin qorunması və təşviqi haqqında” (2005), İCESCO-nun 2004-cü ildə qəbul etdiyi “Mədəni müxtəliflik barədə İslam Bəyannaməsi”, Avropa Şurasına üzv ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının 3-cü Zirvə konfransının bəyannaməsi və fəaliyyət proqramına, həmçinin Avropa Şurasının 2008-ci ilin mayında qəbul etdiyi “Mədəniyyətlərarası Dialoqa dair Ağ Kitab”a əsaslanır... 2017-ci ildə ölkəmizdə “İslam Həmrəyliyi İli” elan edilmiş və bu il çərçivəsində bir sıra tədbirlər həyata keçirilmişdir. 2017-ci ilin may ayında İƏT-in möhtəşəm idman hadisəsi – IV İslam Həmrəyliyi Oyunları Bakıda keçirilmişdir. Yarışlara 24 idman növü üzrə 54 dövlətin nümayəndələri qatılmışdı. 2018-ci ildə 5 min illik qədim tarixə malik Naxçıvan şəhəri ICESCO tərəfindən İslam mədəniyyətinin paytaxtı seçilib. 2018-ci ilin aprelində Bakıda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) ölkələrinin Gənclər və İdman Nazirləri Konfransının 4-cü sessiyası keçirilib. İclasda İƏT-ə üzv olan 40-dan çox ölkənin gənclər və idman məsələləri üzrə nazirləri, agentlik və komitələrin sədrləri, eləcə də aparıcı beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri iştirak ediblər. 2018-ci il oktyabr ayında İƏT-lə əməkdaşlıq çərçivəsində görülmüş tədbirlər arasında İƏT-in mənzil-qərargahında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilmişdir. 2019-cu ilin 19 sentyabr tarixində Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın işğal olunmuş ərazilərimizə qeyri-qanuni səfəri və orada səsləndirdiyi təxribatçı bəyanatları ilə bağlı İƏT Baş katibi adından Təşkilatın rəsmi internet səhifəsində “OIC Secretary General Expresses Deep Concern over the Recent Statement of Armenian Prime Minister on Nagorno-Karabakh” başlıqlı bəyanat dərc edilmişdir. 2020-ci ilin 31 mart tarixində ölkəmizin işğal olunmuş ərazilərində keçirilən qondarma “seçkilər”lə əlaqədar İslam Əməkdaşlığı Təşkilatı “İƏT işğal olunmuş Dağlıq Qarabağda seçkilərin keçirilməsini rədd edir” (“OIC Rejects the Holding of Elections in the Occupied Nagorno-Karabakh”) başlıqlı bəyanatla çıxış etmişdir. 14 iyul 2020-ci il tarixində İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) “İƏT Baş katibliyi Ermənistanın Azərbaycanın Tovuz rayonuna hücumunu pisləyir” (“OIC General Secretariat Condemns Armenia’s Attack On The Tovuz Region in Azerbaijan”) başlıqlı bəyanatla çıxış etmişdir. 28 sentyabr 2020-ci il tarixində İƏT “İslam Əməkdaşlığı Təşkilatı Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan Respublikasına qarşı törətdiyi təxribat və çoxsaylı hücumlarını pisləyir” başlıqlı bəyanatla çıxış etmişdir. 14 oktyabr 2020-ci il tarixində İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı Gəncə şəhərinin Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən raket atəşinə məruz qalması ilə bağlı “İƏT Azərbaycan Respublikası ilə həmrəyliyini bir daha təsdiqləyir” başlıqlı bəyanat yaymışdır. 21 oktyabr 2020-ci il tarixində İƏT “Baş Katiblik Ermənistanın Azərbaycan Respublikasına qarşı hücumlarının dərhal dayandırılmasına çağırır” adlı bəyanat vermişdir. Həmin bəyanatda İƏT Azərbaycan Respublikası ilə həmrəyliyini bir daha ifadə etmişdir. 16 noyabr 2020-ci il tarixində İƏT “İƏT Baş Katibliyi Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası arasında döyüşlərin dayandırılmasını alqışlayır” başlıqlı bəyanatla çıxış etmişdir.25 fevral 2021-ci il tarixində İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) "İƏT Baş Katibliyi Xocalı Soyqırımının 29-cu ildönümünü yad edir" ("OIC General Secretariat Commemorates the 29th Anniversary of Khojaly Massacre") başlıqlı bəyanatla çıxış etmişdir. Bəyanatda işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərində mülki azərbaycanlı əhaliyə qarşı törədilmiş hərəkətlərin müharibə cinayətləri və insanlıq əleyhinə cinayətlər adlandırılması ilə yanaşı, "soyqırım" ("genocide') kimi adlandırılmışdır.
8 aprel 2021-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Baş katibi Yusif bin Əhməd Əl-Useymini qəbul etmişdir. Görüş zamanı Azərbaycan Respublikası ilə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı arasında dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsində xidmətlərinə görə Baş katib “Dostluq” ordeni ilə təltif olunmuşdur. ICESCO-nun Baş direktoru Səlim bin Məhəmməd əl-Malik 19 may 2022-ci il tarixində Şuşa şəhərində “Münaqişədən sonrakı humanitar gündəliyin inkişafı: mədəni mühitin canlandırılması yolu ilə davamlı inkişaf” mövzusunda ikigünlük beynəlxalq konfransın açılışında iştirak edib. 20 may 2022-ci il tarixində isə Prezident İlham Əliyev ICESCO-nun Baş direktoru Salim bin Məhəmməd əl-Maliki qəbul edib.
Bunlar İƏT və Azərbaycan arasında əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilən tədbirlər, görüşlər, qəbul edilən qərarlar və sair barədə məlumatlardır ki, biz onların əhəmiyyətini dərindən dərk edirik. Nəticədə Azərbaycan və islam ölkələri, ICESCO və İƏT arasında əməkdaşlıq əlaqələrinin nə qədər dərin və faydalı olduğunu bütün dünya görür. Bu bütün mənalarda islam həmrəyliyinin dərin ifadəsidir.
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
