Rəsul Cahangirli: “Reallıq ondan ibarətdir ki, bu yöndə hökumətin iqtisadi imkanları artır”
Problemli kreditlərin həcmi artmaqda davam edir. Azərbaycan Mərkəzi Bankının statistikasına əsasən, Azərbaycanda ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği bu il martın 31-nə 1 milyard 710,2 milyon manat təşkil edib. Bu isə fevralın sonu ilə müqayisədə 9,3 milyon manat çoxdur. Fevralın sonunda ödəmə vaxtı keçmiş kreditlər 1 milyard 700.9 milyon manat təşkil edib.
Ötən ilin sonu ilə müqayisədə isə ödəmə vaxtı keçmiş kreditlər 83,5 milyon manat artıb. Martın sonunda 11 milyard 663.5 milyon manatlıq kredit qoyuluşlarının 14,7 faizinin ödəmə vaxtı keçib. İllik müqayisədə problemli kreditlərin həcmi 119,9 mln. manat (7,54%) artıb.
Məlum olduğu kimi, problemli kreditlərin yükünü banklar paylaşmadığından ən böyük ağırlıq vətəndaşların üzərindədir. Buna baxmayaraq, problem bank sektorunu da çökdürüb. Çünki banklar verdikləri kreditləri yığa bilmədiklərindən, yeni kredit xətləri də aça bilmirlər. Kreditləşdirmə olmadan isə bankların sağlamlığından söhbət gedə bilməz. Vaxtilə verilmiş kreditlər üzrə borclar da geri qayıtmadıqca şişir. Kredit portfelinin mühüm bir hissəsini problemli kreditlər təşkil edir. Devalvasiyadan sonra problemli kreditlərin məbləği də artmağa başladı. Xüsusən də dollarla kredit götürmüş şəxslər daha çox çətinliklərlə üzləşdilər. Əvvəllər əhali gəlirinin müəyyən hissəsini kreditlərə ayırırdısa, devalvasiyadan sonra bu xeyli çətinləşdi. Bu zaman isə vətəndaşın krediti ödəməsi mümkün deyil, bu mümkünsüzlüklər də problemli kreditlərin sayını artırır.
Bu arada belə söz-söhbətlər var ki, dollar kreditləri ilə bağlı hökumət əhali üçün əlverişli layihə hazırlayır. Məqsəd problemli kreditlərlə bağlı yaranan çətinlikləri əhalinin çox da ziyan görmədiyi şərtlərlə yoluna qoymaqdır. Ümumən bu yöndə gözləntiləri ekspertlər necə dəyərləndirirlər? Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirli bunu istisna etmədi. O bunu bir sıra amillərlə əsaslandırdı: “Problemli kreditlərlə bağlı müəyyən güzəştlərin edilməsi mümkün ola bilər. Məsələ ondadır ki, neçə vaxtdır sözügedən məsələ ara-sıra gündəmə gəlir. Zaman-zaman problemli kreditlərin həlli ilə bağlı müxtəlif təkliflər səslənir. Xüsusən də dollarla bankdan kredit götürən müştərilər daha çox çətinliklərlə üzləşirlər. Problemli kreditlərin artmasının bir səbəbi də 2015-ci ildə yaşanan 2 devalvasiyadır. Ona görə də bir çoxları yaranan fərqlə əlaqədar kredit borcunu bağlaya bilmir. Hökumətin bununla bağlı hansısa güzəştlərə getməsi ehtimalı böyükdür. Ona görə böyükdür ki, bunu şərtləndirən bir sira iqtisadi irəliləyişlər var. Son illər Azərbaycanın maliyyə imkanları artır. Qeyri-neft sektorunda yaşanan iqtisadi artım büdcəyə əlavə gəlirlərin daxil olmasına şərait yaradır. Ən başlıcası isə, son vaxtlar neftin qiymətinin dünya bazarında artmaqda davam etməsi Azərbaycanın bu yöndə imkanlarını genişləndirir. Çünki nəzərə almaq lazımdır ki, istər Mərkəzi Bankın, istərsə də Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun valyuta ehtiyatları artır. Reallıq ondan ibarətdir ki, bu yöndə hökumətin iqtisadi imkanları artır. Bu baxımdan problemli kreditlərlə bağlı layihənin hazırlanması barədə yayılan söz-söhbətlərdə həqiqət payı var. Sadaladığım iqtisadi amillər bunu şərtləndirən başlıca faktordur. Ona görə də belə bir layihənin olmasını istisna etmirəm”.
Vidadi ORDAHALLI
