Qeyri-neft sektorunun inkişafı bu gün Azərbaycanda prioritet istiqamətdir və sözügedən istiqamətdə artıq mühüm nailiyyətlər əldə olunmaqdadır. Məhz bunların nəticəsidir ki, ötən illərə nisbətən qeyri-neft sahəsi üzrə ixrac həcmi gedərək daha dinamik şəkildə artır. Eyni zamanda Azərbaycan məhsullarının xarici bazarlarda tanıdılması istiqamətində mühüm işlər görülür.
Bütün bunlar onunla nəticələnir ki, cari ilin ilk rübündə Azərbycanın ixracı 50 faiz artıb. Konkret qeyri-neft sektoruna gəlincə, bu sahənin ixracı 32,5 faiz artıb. Aydındır ki, bu rəqəmlər ciddi göstəricilərdir və görülən işlərin, ölkədə aparılan islahatların nəticəsi kimi də qiymətləndirilə bilər.
Amma proseslər göstərir ki, atılan addımlar əslində qeyri-neft sahəsi üzrə ixrac həcminin daha çox artmasına gətirib çıxaracaq. Burada daha bir önəmli məqama da xüsusi diqqət yetirilməlidir. Belə ki, qeyri-neft sektorunda məhsul istehsalının artması fonunda xaricdən idxal da əhəmiyyətli dərəcədə azalır. Bu məsələdə hökumət tərəfindən yaradılan "azexport" portalının rolu isə gedərək artır. Çünki araşdırmalar göstərir ki, məhz bu portal işə düşdükdən sonra sahibkarlar artıq bəzi məhsulların hazırlanmasında idxal deyil, yerli məhsullara üstünlük verməyə başlayıb. Ümumiyyətlə, indi hökumətin diqqət mərkəzində yer alan məsələlərdən biri həm də sahibkarlar arasında sıx ünsiyyətin yaradılmasıdır. Eyni zamanda sahibkarların ölkədə hansı məhsulların istehsal edildiyindən xəbərdar olması da vacib sayılır. Bunun üçün həm də istehsal müəssisələrinin internet saytlarını işlək hala gəlməsi vacib sayılır. Xatırladaq ki, Yevlaxda keçirilən "Qeyri-neft ixracatçılarının respublika müşavirəsi"ndə bu məsələ Prezidentin iqtisadi islahatlar üzrə köməkçisi Natiq Əmirov tərəfindən ciddi irad kimi səsləndirilib. O bildirib ki, şirkətlər arasında kommunikasiyanın qurulmasında problemlər var: "Şirkətlərin internet saytları qeyri-işlək vəziyyətdədir. Məndə bəzən elə təsəvvür yaranır ki, sahibkarlar həyata keçirdiyi layihələr, istehsal etdiyi məhsullar barədə ancaq özləri xəbərdardır. Mən tez-tez şirkətlərin saytlarını izləyirəm. Elə şirkət var ki, saytını sonuncu dəfə 3 il bundan öncə yeniləyib. Tutalım, bu gün bir şirkət məhsul idxal edir, amma həmin məhsulu başqa bir yerli şirkət ölkəmizdə istehsal edir və bunların bir-birindən xəbəri yoxdur. Kommunikasiya düzgün qurulmalıdır. Müştərilər şirkətlərin saytına daxil olan zaman istehsal olunan məhsullar barədə ətraflı məlumat almaq imkanı qazanmalıdır. Şirkətlər saytlarını aktiv şəkildə idarə etməlidir. Biznes bu cür qurulur".
İndilikdə isə hökumət tərəfindən yaradılan "azexport" portalı artıq şirkətlər arasında kommunikasiyanın qurulmasına tədricən öz töhfəsini verir. İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin eksperti Ramil Hüseyn bu xüsusda maraqlı bir məqama diqqət yetirir. Onun sözlərinə görə, "azexport.az" portalı qeyri-neft sektoru üzrə ixraca töhfə verməklə yanaşı, həm də idxalın əvəzlənməsində rol oynamağa başlayıb: "Belə ki, Azərbaycan sahibkarları portal vasitəsilə yerli istehsal müəssisələrinə sifarişlər verir. Məsələn, aprelin 18-nə olan sifarişlərə nəzər salsaq, aydın olur ki, yerli sahibkarlar portal vasitəsilə 10 min ədəd yumurta sifariş veriblər (Sifariş "Hacıqabul Quşçuluq" MMC-yə yönəldilib). Göründüyü kimi, aprel ayının 20-də fəaliyyətə başlamasının 4 ayı tamam olacaq "azexport.az" portalı qeyri-neft sektoru üzrə ixracın artması və idxalın əvəzlənməsi sahəsində uğurlara imza atmaqdadır. Qarşıdakı aylardan etibarən məhz "azexport.az" internet portalı vasitəsilə Azərbaycan Respublikasında istehsal olunan malları elektron ticarət qaydasında təqdim edən ixracatçılar icazələri vahid elektron ərizə əsasında elektron qaydada əldə edə biləcəklər. Dövlət tərəfindən "azexport.az" portalı vasitəsilə sahibkarlara verilən bu dəstək onların işini daha da yüngülləşdirəcək".
Ramil Hüseyn onu da xüsusi vurğulayır ki, "azexport" portalının yaradılması da qeyri-neft sektoru üzrə ixracın artmasına xidmət edir: "Hazırda bizim regionda "azexport" portalının analoqu yoxdur. "Azexport" portalının yaradılması dövlət tərəfindən sahibkarlara verilən dəstəkdir və bu portala maraq getdikcə artır. Konkret faktlara nəzər salsaq, görə bilərik ki, bu portal sahibkarlara ixrac üçün böyük imkanlar yaradır. Qeyd edək ki, bu il aprel ayının ilk yarısına olan məlumata görə, artıq dünyanın 34 ölkəsindən "azexport" portalına sifariş daxil olub. Bu ölkələrin sırasında ABŞ, Çin, Hindistan, Ukrayna, İspaniya, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir, Rusiya, Türkiyə, İran, İraq, Qazaxıstan, Özbəkistan, Danimarka, Fransa, Latviya, Belarus, Moldova, Rumıniya, Tacikistan və s. ölkələr var. Aprel ayının ilk yarısında portala mahlıc, yataq dəsti, mebel, şərab, konyak, quru süd, toyuq yumurtası, nar şirəsi, albalı şirəsi, mineral sular, fındıq ləpəsi və sair məhsullarla bağlı sifarişlər daxil olub. Sifarişləri ölkələr üzrə təhlil etdikdə aydın olur ki, çinli sahibkarlar Azərbaycan fındığına, hindistanlı sahibkarlar nar şirəsinə, qonşu Gürcüstandan olan sahibkarlar isə albalı şirəsinə maraq göstərir".
Tahir TAĞIYEV
