Azərbaycan rublun çöküşündən ən az təsirlənən ölkələr sırasındadır

Tarix: 20.01.2015 / 02:59
Bölmə: İqtisadiyyat

Rusiyanın daha böyük iqtisadi problemlərlə üzləşməsi və bunun MDB məkanına təsiri getdikcə xüsusi aktuallıq qazanır. Çünki Kremlin iqtisadi çöküşünün MDB dövlətlərinə təsiri özünü tədricən daha qabarıq formada büruzə verməkdədir. Araşdırmalar onu da göstərir ki, MDB ölkələri Rusiyanın iqtisadi tənəzzülündən, xüsusən rublun çöküşündən müxtəlif cür təsirlənir.

Ancaq ən az təsirə malik ölkə kimi Azərbaycanın da adı xüsusi olaraq vurğulanır. Bu barədə danışmazdan əvvəl qeyd edək ki, beynəlxalq reytinq agentlikləri Rusiyanın iqtisadi durumunun sürətlə pisləşdyini bildirir. Məsələn, «Moody’s» Rusiyanın kredit qeydlərini ən aşağı səviyyəyə endirib. «Moody’s» agentliyinin verdiyi açıqlamada bildirilir ki, təşkilat tərəfindən Rusiyanın kredit qeydi «Baa1»dən «Baa2»yə endirilib. Təşkilat, buna səbəb kimi, Rusiyanın orta vədəli artım proqnozlarının təzyiq altında qalmasını göstərib. Belə ki, neftin qiymətinin aşağı salınması, Rusiyanın borclu şirkələrinin beynəlxalq bazarlara çıxışının qarşısının alınması təşkilatın belə bir qərar verməsinə səbəb olub.

Baş verənlər fonunda Rusiyadan kapital axını da sürətlənməkdədir. Təkcə 2014-cü ildə Rusiyadan 151 milyard dollar kapital çıxarılıb. 2013-cü ildə bu göstərici 61 milyard dollar olub. Beləliklə, Ukraynaya təcavüzündən sonra Rusiyadan kapital axını 2,5 dəfə artıb. Kapital axını, xüsusən də ötən ilin noyabrından sonra güclənib. Belə bir vaxtda Rusiyanın iqtisadiyyat naziri Aleksey Ulyukayev ölkəsinin 7 il əvvəlki vəziyyətinə heç vaxt qayıda bilməyəcəyini açıqlayıb. Yeni iqtisadi reallıqların ortaya çıxdığını deyən Ulyukayev qlobal səviyyədə yaşanan hadisələr nəticəsində ölkəsinin 2000-2007-ci illərdəki dönəminə qayıtmasının qeyri-mümkün olduğunu deyib: «2000-2007-ci illər arasında gedən inkişafı bundan sonra görməyəcəyik. Rubl dəyərini həddindən artıq itirib. Burada bazarın təsiri də var. Biz bir miqdar qiymətləndirə bilərik. Bundan sonra rubl zəifləməyə davam etmək yerinə güclənəcək».

Baş verənlərlə bağlı Britaniyanın nüfuzlu «Quardian» qəzeti isə yazır ki, rus rublunun çöküşü daha 10 ölkədə ciddi şəkildə hiss olunacaq. Dünya Bankına istinad edilən məqalədə rubldan təsirlənən ölkələrin ən azı 10 milyardlarla dollar itirəcəyi vurğulanır. Nəşr bunun keçmiş sovet ölkələrindən Rusiyada çalışan və hazırkı vəziyyətə görə bu ölkəni tərk etməyə hazırlaşan miqrantlar səbəbindən yaşanacağını qeyd edib: «Rublun çöküşü və keçmiş sovet respublikalarında hiss olunacaq iqtisadi gərginlik siyasi böhrana da səbəb ola bilər». «Quardian» Dünya Bankının Rusiya rublunun keçmiş sovet respublikalarında təsirini əks etdirən statistikanı da yayımlayıb. Bu statistikaya əsasən, pul köçürmələrinə görə Tacikistanın 42, Qırğızıstanın 31.5, Moldovanın 25, Ermənistanın 21, Gürcüstanın və Özbəkistanın 12, Ukraynanın 5.5, Litvanın 4.5, Azərbaycanın isə 2.5 faiz iqtisadiyyatı Rusiyaya bağlıdır. Deməli, rublun çöküşündən də ən az təsirlənən ölkə məhz Azərbaycandır. Xatırladaq ki, rubla görə bir çox MDB ölkələri pullarını devalvasiya etməli olub. Məsələn, Türkmənistan Mərkəzi Bankı 22,8 faizlik devalvasiyaya gedib. Onların milli valyutası olan manatın ABŞ dollarına olan məzənnəsi 2,85-dən 3,5-ə qaldırılıb. İndi 1 ABŞ dolları 3,5 yeni Türkmənistan manatına bərabərdir.

Digər qonşularımız Gürcüstan, Rusiya və Türkiyə isə artıq ötən ilin ikinci yarısından etibarən pullarının kursunun yumşaldılması siyasətini həyata keçirir. Region ölkələri arasında yalnız Azərbaycan manatın kursunu sabit saxlamağa nail ola bilib.

Xatırladaq ki, 2014-cü il ərzində öz valyutasının Amerika dollarına nisbətdə devalvasiyasına imkan verməmiş yeganə ölkə Azərbaycandır. Maraqlıdır ki, son günlərdə ABŞ dolları manata nisbətən 0,01% ucuzlaşıb. Dünyanın digər aparıcı valyutası avro isə manat qarşısında daha çox, yəni 12,5% dəyərdən düşüb. Əsas ticarət tərəfdaşımız olan Rusiyanın milli valyutası rubl son bir il ərzində manat qarşısında 54% ucuzlaşıb. Ötən ilin əvvəlində 1 rublu 2,91 qəpiyə əldə etmək olurdusa, hazırda 1,32 qəpiyə 1 rubl almaq mümkündür. Bu arada Mərkəzi Bankın 2015-ci il üçün pul və maliyyə sabitliyi siyasətinin əsas istiqamətləri barədə bəyanatında da qeyd olunur ki, 2015-ci ildə də manatın məzənnəsinin sabitliyi mühüm prioritet olacaq.

Bir məqamı da qeyd edək ki, rublun dəyərdən düşməsi Moskvada daşınmaz əmlakın ucuzlaşması ilə müşahidə olunur. Bu isə postsovet ölkələri, o cümlədən Azərbaycan vətəndaşlarını hərəkətə keçirib. Məsələ burasındadır ki, rubl böhranı Rusiya paytaxtında daşınmaz əmlakın qiymətinin rekord səviyyədə aşağı düşməsinə səbəb olub. İkiotaqlı elit mənzillərin kvadratmetri 2 min 800 dollardan təklif olunur.

Ev sahibləri ilə danışıqlardan asılı olaraq qiymətləri xeyli endirmək də mümkündür. Ötən illə müqayisədə qiymətlərin 47 faiz ucuzlaşdığı bildirilir. Mənzilləri əsasən xarici vətəndaşlar alır. Əsas müştərilər azərbaycanlılar, qazaxlar və özbəklərdir.