«Doktor Qiyamət» qızılla bağlı maraqlı proqnoz verdi

Tarix: 20.01.2015 / 02:44
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında neftin ucuzlaşması nəticəsində yaranan zərəri qızılla kompensasiya etmək mümkün olacaq. Hər halda, sarı metalın sürətlə bahalaşması valyuta ehtiyatlarının tərkibində qızıl saxlayan ölkələrin çox da zərərə düşməyəcəyini göstərir. Ekspertlər hesab edir ki, qızıla yatırılan sərmayələrin miqdarı artacağından, onun daha böyük sürətlə bahalaşması qaçılmaz sayılır. Bazarlara dair pessimist şərhləri səbəbilə «Doktor Qiyamət» ləqəbi alan iqtisadçı Mark Faber də qızılla əlaqədar maraqlı proqnoz verib.

Faber qızılın qiymətinin 2015-ci ildə 30% yüksələcəyini söyləyib: «Qızılın 2015-də pilləli olaraq yüksələcəyi, yəni 30% dəyər qazanacağı barədə optimistəm». Qızılın unsiyası 1900 dolları aşaraq tarixi zirvəsini gördüyü 2011-ci ilin sentyabr ayından bu yana 35% ucuzlaşıb. Bu səbəbdən qızıl son illərin ən pis sərmayə vasitələrindən biri olaraq göstərilir. Lakin indi vəziyyət dəyişir. Cari ildən etibarən qızıl sürətlə dəyər qazanmağa başlayıb və onun bir unsiyasının qiyməti 1265 dollara çatıb.

Proses özünü artıq Azərbaycanda da göstərir. Həm külçə, həm də zinət əşyası formasında hazırlanan qızıl bahalaşır. Ekspertlər də bunu təsdiqləyir. Məsələn, iqtisadçı ekspert Qubad İbadoğlu qeyd edir ki, hazırda Azərbaycanın daxili bazarında sürətlə bahalaşan qızıldır: «Əldə olunan məlumatlara görə, qiymətlərin artım səviyyəsi son 1 ayda 20-30 faiz həddində olub. Bu dəyişikliyi şərtləndirən səbəbləri aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar. Birincisi, Azərbaycanda əhalinin əmanətlərindən gələn gəlirlərin bu ildən başlayaraq vergiyə cəlb edilməsi ikili effekt yaratmaqdadır. Bir tərəfdən ildən-ilə aşağı düşən faiz gəlirləri ilə yanaşı, əldə edilən gəlirlərin 500 manatından çoxuna 10 faiz vergi qoyulması, eləcə də milli valyutaların qonşu ölkələrdə dəyərsizləşməsinin Azərbaycan manatına psixoloji təsiri əmanət bazarına sərmayə qoyulmasına marağı azaldır. Eyni zamanda, əmanətlərin banklardan geri çəkilməsi prosesi də gedir. Bu halda əhalinin əlində cəmləşmiş sərbəst vəsaitlər yeni və sərfəli bazarlar axtarır. Bu halda Azərbaycanda 2 ənənəvi alternativ bazarda investisiya imkanları nəzərdən keçirilə bilər. Onlardan biri əmlak bazarıdır ki, bu bazarda da qiymətlərin ucuzlaşması tendensiyası başlayıb. İkinci bazar isə qızıl bazarıdır ki, orada, əksinə, qiymətlərin bahalaşması prosesi müşahidə olunur. Bu prosesə dünya bazarında bu ildən başlayaraq qızılın artan qiymətləri də təsir göstərir».

Qarşıdakı dövr ərzində qızıl bazarında daha böyük artım gözlənir. Bunu digər iqtisadçı Vüqar Bayramov sosial şəbəkələrdə yaydığı şərhində də təsdiq edib: «Qızılın qiyməti dünya bazarında son ayların ilk rekorduna imza atıb. Qiymətli daş-qaşın qramının qiyməti yüksələrək son 5 ayda ilk dəfə olaraq psixoloji 40 dollarlıq həddi yenidən keçib». O bildirib ki, dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı düşməsi və iqtisadi böhran bir neçə ölkənin valyuta ehtiyatlarını daha az risqli olan qızıla çevirməsinə səbəb olub: «İndi dünya bazarında qızılın 1 qramı 40.65 dollara, unsiyası isə 1265 dollara təklif edilir. Dəyərini son günlər 2 faiz artıra bilən qızıl son ayda 6 faiz bahalaşıb. Qızıla tələbatın artması onun dünya bazar qiymətinin yüksəlməsinə səbəb olub. Belə ki, son aylar bir sıra ölkələr, o cümlədən Çin, Qazaxıstan, Türkiyə, Hindistan və hətta Rusiya öz ehtiyatlarının bir hissəsini qızıla çevirmək qərarına gəlib. 24.7 ton qızıl alan Qazaxıstan Mərkəzi Bankı öz qızıl ehtiyatlarını 181.9 tona çatdırıb. MDB-nin digər üzvü olan Rusiya isə 7.23 ton qızıl alaraq öz ehtiyatlarını 1113 tona yüksəldib. 2012-2014-cü illərdə qızılın düya bazar qiymətinin azalması və yeni qlobal iqtisadi böhran qorxusu inkişaf etməkdə olan ölkələrdə qızıla tələbatı artırıb.

Qızılın qiymətinin artmasının digər səbəbi isə neft və valyuta bazarında müşahidə edilən çalxalanmalar fonunda investorların öz pullarını daha az risqli istiqamətə yönəltməsi ilə bağlıdır». Ekspert qızılın qiymətində hazırda artımın olmadığını bildirsə də, yaxın gələcəkdə Azərbaycanda qiymət artımının olacağını ifadə edib: «Qızılın qiymətindəki artım tempinin davam edəcəyi proqnozlaşdırılsa da, hələlik kəskin yüksəliş gözlənilmir.

Bununla belə, 2015-ci ildə bütövlükdə qızılın dəyər qazanacağı proqnozlaşdırılır. Azərbaycanda da qızılın qiymətində yaxın günlərdə artımların olacağı gözlənir.

Bunun əsas səbəbi dünya bazarında müşahidə edilən artımlar nəticəsində idxal olunan analoji məhsulların xərcinin yüksəlməsi ilə yanaşı, bu il yanvarın 1-dən aksiz vergisi dərəcəsinin artırılması ilə bağlıdır». Bütün bunlar cari il ərzində qızıla marağın kifayət qədər yüksək olacağını da şərtləndirir.