Neftin ucuzlaşmasının zərbələrindən yan keçmək üçün Azərbaycanın reseptləri...

Tarix: 13.01.2015 / 02:21
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında neftlə bağlı vəziyyət getdikcə daha gərgin hal alır. Hasilatçı ölkələrin bütün cəhdlərinə baxmayaraq, neft satış bazarlarında dəyər itirməkdə davam edir. Son məlumatlara görə, Nyu-Yorkun NYMEX ("New York Mercantile Exchange") birjasında keçirilən elektron ticarət əməliyyatlarının gedişində WTI neftinin qiyməti 1 barrelə görə 47,52 dollar təşkil edib.
ICE London qitələrarası birjasında Brent markalı neftin 1 barrelinin dəyəri 50 dollardan da aşağı düşüb. Brent neftinin barrelinin qiyməti artıq 49 dollardır. Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin marketinq və iqtisadi əməliyyatlar idarəsinin məlumatına görə isə, "AzəriLayt" markalı neftin bir barrelinin qiyməti London birjasında 1,43 dollar ucuzlaşaraq 50,81 dollar təşkil edib.
Dəyərdən düşən neftin qiymət itkisinin harada dayanacağına dair hələlik hansısa qəti mövqe ifadə olunmur. Lakin belə fikirlər səslənir ki, neft hələ bundan sonra da müəyyən müddət dəyər itirməkdə davam edəcək. Amerikanın enerji analitik mərkəzi olan "Pira Energy Group"un rəhbəri Herri Ross bununla bağlı qeyd edir ki, neftin ucuzlaşması bəzi hasilatçılar, xüsusən də Səudiyyə Ərəbistanının mövqeyinə görə baş verəcək. Onun sözlərinə görə, iqtisadi nöqteyi-nəzərdən Səudiyyə Ərəbistanının neftin qiymətinin ucuzlaşmasına razılaşması onlar üçün sərfəlidir. O, ərəblərin 1980-ci illərdə buraxdığı səhvi təkrar etməyəcəklərini bildirib: "O zaman qiymətlər 10 dollara qədər düşdü. Səudiyyə Ərəbistanı qiyməti qaldırmaq üçün beş il ərazində öz hasilatını 10 milyondan 2,5 milyona qədər ixtisar etdi. OPEK-in digər dövlətləri Ər-Riyadın yolu ilə getmədiyinə görə neftin qiymət ucuzlaşmasının qarşısını almaq mümkün olmadı. Ona görə də 1985-ci ildə səudiyyəlilər öz taktikalarını dəyişdilər. Onlar neftin hasilatını artıraraq onu öz müştərilərinə daha ucuz satmağa başladılar. Əvvəl qiymətlər daha da düşdü, amma sonradan davamlı artmağa başladı. Beləliklə, prosesin əvvəlki səviyyəyə qalxması üçün 16 il lazım gəldi".
Beləliklə, baş verənlər hasilatçı ölkələr üçün qarşıdakı dövr ərzində kifayət qədər çətin günlərin gəlməkdə olduğunu göstərir. Belə vəziyyət, əslində, neft hasialtçısı olmayan dövlətlərə də təsirsiz ötüşmür. Məsələn, real vəziyyət qeyri-neft sektorundakı sərmayələrə zərbə endirib. Qərb iqtisadiyyatının da vəziyyətdən zərərlə çıxacağı gözləniləndir. Lakin aşağı qiymətlərdən ən ağır təsirlənən ölkə neft və təbii qaz gəlirlərinin büdcəsinin yarısını təşkil etdiyi Rusiyadır. Artıq "Fitch" Rusiyanın uzunmüddətli suveren reytinqini mənfiyə endirib. Bununla bərabər, qiymətləndirmə agentliyi şimal qonşumuzun ümumdaxili məhsul istehsalının 4 faizə qədər azalacağını bildirib. Əvvəl bu rəqəm 1,5 faiz proqnozlaşdırılırdı. "Fitch"in gözləntilərinə görə, Rusiya iqtisadiyyatında artım bir də 2017-ci ildə baş verəcək. İnflyasiyaya gəldikdə, agentliyin təxminlərində bu rəqəm 8,5 faizdir. Ərəb ölkələri, İran və Venesuela barədə də xoş fikirlər səslənmir. Lakin neftin belə sürətlə dəyərdən düşməsinin əhaliyə təsirini minimal həddə endirə biləcək ölkələr də var və onlardan biri də Azərbaycandır. Xatırladaq ki, Nazirlər Kabinetinin iclasında bu məsələyə toxunan Prezident İlham Əliyev qeyd edib: "Dünyada neftin qiyməti kəskin şəkildə, 2 dəfədən çox aşağı düşmüşdür. Əlbəttə ki, bu bizim gəlirlərimizə mənfi təsir edəcək. Ancaq buna baxmayaraq, iqtisadiyyatımızın şaxələndirilməsi istiqamətində görülən və bundan sonra görüləcək işlər, institusional islahatlar və daha da səmərəli idarəetmə üsullarının tətbiq edilməsi nəticəsində, əminəm ki, Azərbaycan bu vəziyyətdən də şərəflə çıxacaq, manatın məzənnəsi sabit olaraq qalacaq, iqtisadi inkişaf təmin ediləcəkdir. Dünyada mövcud olan qeyri-sabit iqtisadi vəziyyət hələ bir müddət davam edəcəkdir. Neftin qiymətinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi, əlbəttə ki, təbii resurslarla zəngin ölkələr üçün bir sınaq olacaqdır. Ancaq əvvəlki illərdə apardığımız siyasət, şaxələndirmə, düşünülmüş iqtisadi islahatlar, ictimai-siyasi sabitlik, eyni zamanda, böhranlı vəziyyətlərə hazır olmağımız, əminəm ki, 2015-ci ili də uğurla başa vurmaq üçün bizə imkan yaradacaqdır".
Qeyd edək ki, Azərbaycanın 54 milyard dollarlıq valyuta ehtiyatları da ona uzun müddət neftin qiymətinin aşağı düşməsindən yaranan itkiləri kompensasiya etməyə imkan verir. Digər tərəfdən, ölkədə neftin ucuzlaşması ilə bağlı müəyyən müdafiə mexanizmləri hazırlanıb. Xüsusən də Dövlət Neft Fondunun xərcləri ilə bağlı bu il müəyyən dəyişikliklərin olması gözlənir. Dövlət Neft Fondunun icraçı direktoru Şahmar Mövsümov bununla bağlı bildirib: "Şübhəsiz, dünya bazarlarında neftin qiymətlərinin ucuzlaşması ARDNF-nin gəlirlərinə təsir edir. Bununla əlaqədar, Fond daxilolmaların və aktivlərin dinamikasının müxtəlif ssenarilərini işləyib hazırlayır.
ARDNF-nin dövlət büdcəsi qarşısında, eləcə də sosial və strateji əhəmiyyətli layihələr üzrə maliyyə öhdəliklərinin olduğunu diqqətə alaraq, qısamüddətli dövrdə Fondun aktivlərinin azalması ehtimalı mövcuddur. Uzunmüddətli dövrdə isə Fondun davamlı inkişafının təmin olunması üşün ARDNF xərclərin azaldılması üzrə mexanizmlər işləyib hazırlayır".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - – Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...