Bankların əhali ilə şirkətlər arasında kredit ayrıseçkiliyi...

Tarix: 12.01.2015 / 01:27
Bölmə: İqtisadiyyat

Banklarda kredit faizlərinin yüksək olması uzun müddətdir aktual müzakirə mövzusu olsa da, bu sahədə hələlik istənilən nəticə yoxdur. Əksinə, proseslər göstərir ki son bir ildə kredit faizlərində, cüzi də olsa, artım var. Yəni Azərbaycanda banklarda kredit faizləri aşağı düşmək yerinə yüksəlib. Söhbət əhaliyə, yəni fiziki şəxslərə verilən kreditlər üzrə faiz dərəcəsindən gedir. Qeyd olunduğu kimi, son bir ildə faizlər artıb.
Halbuki, əhali bankların kredit faizlərində ciddi endirimlər gözləyirdi. Məlumat üçün bildirək ki, 2013-cü ilin dekabrında milli valyutada fiziki şəxslərə verilən kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 18,35% təşkil etmişdisə, bu göstərici ötən ilin dekabrında 18,52% təşkil edib. Xarici valyutada əhaliyə verilən kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi 20,7%-dən 21,97%-ə yüksəlib. Ancaq əhalidən fərqli olaraq, şirkətlərə kreditlər daha ucuz verilir. Mərkəzi Bankın məlumatına görə, şirkətlərə verilən kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi aşağı düşüb. Burada faizlər 11,4 %-dən 10,12%-ə enib. Xarici valyutada hüquqi şəxslərə verilən kreditlər üzrə orta faiz dərəcəsi isə 10,98%-dən 9,7%-ə düşüb. Lakin qeyd olunduğu kimi, şirkətlərdən fərqli olaraq, əhaliyə kreditlər daha yüksək faizlərlə verilir. Özü də şirkətlərdən fərqli olaraq, əhali banklardan daha böyük həcmdə kredit götürür. Elə bunun nəticəsidir ki, Mərkəzi Bankın qabaqlayıcı tədbirlərinə baxmayaraq, istehlak kreditlərinin miqdarı yenə artır. Ötən il dekabrın 1-də kredit təşkilatları tərəfindən ümumilikdə 7,528 milyard manat həcmində istehlak krediti verilib. Bir il əvvələ nisbətən istehlak kreditlərinin həcmi 1,493 milyard manat və ya 24,73 faiz artıb. İstehlak kreditlərinin həcmində baş verən artım cəmi kreditlərdəki artımlardan çox olub. İstehlak kreditlərinin cəmi kreditlərə nisbətən daha böyük sürətlə artması cəmi kredit qoyuluşunda istehlak kreditlərinin payının yüksəlməsinə imkan verib. Belə ki, son bir ildə kredit qoyuluşunda istehlak kreditlərinin payı 39,6 faizdən 41,5 faizə yüksəlib. Məsələnin maraqlı tərəflərindən biri də odur ki, istehlak kreditləri ilə bərabər problemli kreditlərin də həcmində artım var. Son bir ildə problemli kreditlərin həcmi 23,4 faiz artıb. Problemli kreditlərin artmasında istehlak kreditlərinin təsirinin daha güclü olduğu bildirilir. Bunun başlıca səbəbi isə istehlak kreditləri üzrə faiz dərəcəsinin yüksək olmasıdır. İstehlak kreditləri üzrə faiz dərəcələrinin artmasını həmin kreditlərə olan tələbin yüksək olması ilə əlaqələndirmək olar.
Mütəxəssislərin fikrincə, hazırda əsas problem kredit risqlərinin idarə edilməsidir. Vaxtı keçmiş kreditlərin qarşısını almaq üçün faiz dərəcələrinin aşağı salınması vacibdir. Lakin elə indinin özündə də banklar qısa zamanda çox gəlir əldə etməyə çalışaraq, əvvəlki kimi, yüksək faizlə kreditlər təklif edir. Hesab olunur ki, kredit faizləri və şərtlərinin müəyyənləşdirilməsində, bu şərtlərdə istehlakçıların hüquqlarını qoruyan maddələrin olması üçün həmin istiqamətdə ayrıca qanunvericilik aktının olması artıq zəruri şərtə çevrilib. Lakin bunlar olmadığından, həm problemli, həm də istehlak kreditlərinin miqdarı durmadan artır. Problemli kreditlərin yığılmasında müxtəlif vasitələrdən istifadə edilir. Bu sıraya problemli borcların yığılması üzrə xidmət göstərən şirkətlərin xidmətindən istifadə də daxildir. Müşahidələr göstərir ki, son dövrlərdə Azərbaycanda belə kollektor şirkətlərin sayı artır. Sözügedən şirkətlər kreditlərin qaytarılması ilə bağlı məhkəməyə qədər müxtəlif vasitələrdən istifadə edir. Lakin bütün bunlar da yaranan çətinliyin tam aradan qalxmasına imkan vermir. Əsas səbəb də odur ki, banklar onlar qarşısında qoyulan tələblərə heç də həmişə riayət etmir. Xatırladaq ki, Mərkəzi Bankın "Banklarda kreditlərin verilməsi Qaydaları"nın tələblərinə əsasən, təminatsız kreditlər borcalanın uzunmüddətli maliyyə hesabatları və kredit tarixləri əldə edilməklə verilməlidir. Sadə vətəndaşlar üçün tələb olunan maliyyə hesabatları qismində əməkhaqqı və ya onların rəsmi qaydada təsdiq edilmiş digər mənbələrdən aldığı gəlirlər barədə arayış çıxış edir.
Lakin hazırda banklar etibarlılığı şübhə altında olan arayışlar əsasında belə təminatsız kreditlər verir. Bundan başqa, banklarla uzun müddət əməkdaşlıq edən müştərilər arayışsız kredit imkanlarından yararlana bilir. Nəticədə problemli kreditlərin miqdarı artır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - – Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...