Azərbaycan dünya neft qiyməti böhranının mənfi təsirindən sığortalı durumda...

Tarix: 08.01.2015 / 01:49
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında neft sürətlə dəyər itirməkdə davam edir. Hələlik neftin qiymətinin hansı həddə dayanacağı bəlli deyil. Maliyyə analitiki Vanq Tao "Reuters" agentliyinə açıqlamasında bu xüsusda maraqlı fikirlər səsləndirib. Taoya görə, ABŞ xam nefti, böyük ehtimalla, 37,74 dollara qədər enə bilər.
Analitik "Brent" nefti üçün ən aşağı qiymətin isə 41,99 dollar səviyyəsində ola biləcəyini bildirib. "Brent" nefti isə artıq 50 dollardan da aşağı düşüb. Hesab edilir ki, bu markalı neftin qiyməti 41,99 dollardan da aşağı düşsə, onu hasil etmək sərfəli olmayacaq. Düzdür, bəzi şirkətlər daha aşağı qiymətə belə neft çıxarmağa hazır olduqlarını bildirir. Məsələn, Rusiyanın "LUKoil" şirkəti bildirir ki, hətta qiymət 30 dollar olsa belə, neft hasil etməyi rentabelli sayırlar. Ərəb ölkələrinin çoxunda neft hasilatının maya dəyəri heç 20 dolları keçmir. Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban isə bildirir ki, neftin qiymətinin hətta 20 dollara düşməsi belə Azərbaycanın əsas neft ixracatçısının ziyanla işləməsinə gətirib çıxara bilməz. O, məsələ ilə bağlı mətbuata bildirib: "Azərbaycanın ixracatının 86%-ni neft təşkil edir, ancaq onun təqribən 82%-i "BP-Azərbaycan" şirkətinin payına düşür. Bu baxımdan da geniş auditoriyanı hədəf kimi "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlarından hasil edilən neftin dünya bazarlarına çıxarılması maraqlandırır. AÇG-dən hasil edilən neftin Ceyhan limanına gətirilmə xərcləri ümumilikdə hər barrel üçün 12-12,5 dollar təşkil edir. Alıcıya çatdırılma müqavilələri üzrə yerinə yetirilirsə, xərclər 15 dollar və məsafədən asılı olaraq bir qədər artıq olur. Ona görə də bu baxımdan neftin qiymətinin hətta 20 dollara düşməsi belə Azərbaycanın əsas neft ixracatçısının ziyanla işləməsinə gətirib çıxara bilməz, ancaq bir məsələ də var ki, bu zaman ortada mənfəət də olmur: qazanılan vəsait, demək olar ki, xərclərin ödənilməsinə və bir sıra zəruri kapital qoyuluşlarına sərf edilir".
O ki, qaldı Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin hasil etdiyi neftin maya dəyərinə, İlham Şaban bildirib ki, SOCAR-ın sonuncu hesabatında 1 ton neftin maya dəyərinin 98 manat olduğu göstərilib. 2013-cü ilin yekunlarına görə, 1 ton neftin istehsal maya dəyəri 98,31 manat təşkil etmiş və 2012-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 10,84 manat və ya 12,4% artmışdır. Faktiki olaraq son 3 ildə SOCAR-da neftin maya dəyəri hər il orta hesabla 11-12% ətrafında artıb: "SOCAR neftinin maya dəyərinin artmasının obyektiv səbəbləri var: əvvəla, şirkətin yataqlarının böyük əksəriyyəti "qoca" yataqlardır, onlardan hasil edilən neft ildən-ilə daha çox vəsait tələb edir. İkincisi, son 2 ildə SOCAR hasilatın stabilləşdirilməsi yönümündə proqram tərtib edib və dənizdəki iri yataqlarında 200-dək quyunun qazılması yönümündə işlərə başlayıb. Bu artıq bəhrəsini ötən ilin göstəricilərində verdi. "Azneft" hasilatın yüksəlməsi yönümündə real nəticələrə nail oldu. Quyuların qazılması isə dəniz şəraitində əlavə xərcdir ki, neftin maya dəyərinə təsir edir. Baxmayaraq ki, şirkət 2 ildir ştat cədvəlində xeyli azalmaya nail olub. Bu hesabla 2014-cü ildə də həmin rəqəmi götürsək, onda 2015-ci ilin əvvəlinə Dövlət Neft Şirkətinin çıxardığı 1 ton neftin maya dəyəri 110,1 manat və ya 1 barrel üçün təqribən 19,5 dollardır. Ancaq SOCAR öz neftini dünya bazarlarına Bakı-Novorossiysk kəməri ilə çıxarır. Bakıdan Novorossiyskə qədər tranzit xərci və tankerlərə doldurma əməliyyat xərclərini də nəzərə almaq lazımdır. Bir faktı da qeyd edək ki, SOCAR artıq uzun müddətdir ki, limanlarda neft satmır, özü istifadəçilərə tankerlərlə xammalı çatdırır. Belə olan halda təqribən bütün xərclər 1 barrel üçün 25 dollara başa gəlir". Beləliklə, indiki qiymətlər ölkəmizə hələlik mənfi istiqamətdə ciddi təsir göstərmək iqtidarında deyil. Təbii ki, neft 30 dollar və ondan da aşağı düşsə, müəyyən problemlər yaranacaq. Özü də tək Azərbaycan yox, bütün neft hasialtçıları üçün. Lakin ekspertlər onu da xatırladır ki, hazırda Dövlət Neft Fondunda böyük həcmdə valyuta ehtiyatları var və bu hal Azərbaycana rahat manevr etmək imkanı verir. Amerikalı ekspert Con Dyera məsələ ilə bağlı bildirir ki, aşağı neft qiymətləri daha böyük hasilatçılar üçün problem yaradır. Onun sözlərinə görə, 2015-ci il ABŞ-da firavanlığı yüksəltdiyi halda, Rusiya və Venesuelada yoxsulluq və rəzalət törədə bilər: "İran, Rusiya və Venesuelada isə belə bir qənaət yaranıb ki, neft istehsalını ixtisar etməklə onun qiymət artımına təsir göstərmək istəməyən Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-la sözü bir yerə qoyub. Lakin məsələ bu qədər də bəsit deyil və burada söhbət Səudiyyə Ərəbistanı ilə Amerikada şist neftini istehsal edənlər arasındakı rəqabətdən gedir. Səudiyyə maya dəyəri baha olan Amerika neftini hədəfləyib, onu əldən salmaq istəyir və məhz buna görə də hazırda qiymətlərin yüksəlməsində maraqlı deyil. Lakin burası da var ki, ABŞ imkanlarına görə hətta superzəngin Səudiyyədən də zəngindir və o da bu oyunu, necə deyərlər, rahatca oynaya bilər. Üstəlik, Amerika nefti siyasi dəstək əldə etməyə başlayıb. Prezident Barak Obama bu yaxınlarda Amerika neftinin ixracı üzərindən qadağanı qismən qaldırıb. Konqres və Senatda nəzarətə malik respublikaçılar isə bu qadağanın bu il ümumiyyətlə ləğvini istəyir".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - – Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...