Zamanımın bolluğu məni bir quş qanadında xəyal dünyasına buyur etdi. O aləmdə uşaqlığımı yaşadım. Nənəmin dizinə baş qoyub dinlədiyim nağıllar dilləndi qulaqlarımda. Biri varlı, biri yoxlu nağıllarda neçə cana məlhəm olan otların, ətri ilə məst edən çiçəklərin, insanları aydınlığa çıxaran quşların varlığını hiss etdim. Hiyləgərlərə, cadugarlara meydan oxuyan, divi bir şüşəyə həbs edən qəhrəmanların əməllərini öyrənərək böyüdüyüm illərdə hər zaman Xeyrin Şərə qələbə çalacağına inandım.
Zaman keçdikcə ətrafımda baş verən hadisələr məni bu sehirli aləmdən alıb zalımların at oynatdığı gerçək dünyanın qucağına atdı. Hələ ağlımın beynimə hakim kəsilmədiyi illərimdə müharibə, döyüş xəbərləri eşitdi körpə qulaqlarım. Qonşudan, qohumdan gələn fəryadlar, qara rəngə boyanan küçələr ağ-qara lent yazılarına bənzəyirdi. Mənasını anlamadığım ədalətsiz müharibə qavraması bürüdü bütün mənliyimi. Ətrafımda saxta təbəssüm göstərməyə çalışan, uşaq aləmimə kölgə salınmasın deyə müxtəlif oyunlar uyduran böyüklərin laylaları belə ağı, fəryad gizlədirdi öz bətnində. Dərsliklərimizdə belə istifadə olunan mövzular vəziyyəti hopdururdu körpə beynimə. Məktəblərin həyətində yerləşdirilən ailələr, sinifimizə gətirilib bizə təqdim edilən həmyaşıdlarım - bir sözlə, hər şey qan-qada qoxuyurdu. Sözünə cavabdeh olmayan böyüklərin dilindən eşitdikləri sözlərlə qaçqın deyə ikrahla baxılan uşaqların yaşlı gözləri, yırtıq-sökük geyimləri... eh, daha nələr... Bəzi məqamların tələffüzü bu gün belə vahiməyə salır adamı.
İllər keçdi, o zamanın uşaqları böyüdü. Həyatlarında olan əskiklikləri isə qəlblərinə həbs etməyi öyrəndilər. O məhrumiyyətlər onları uğura və qələbəyə aparan ən böyük qüvvə oldu bəlkə də. Bir də böyüklərin yarım qalan arzularını gerçəkləşdirmək istəyi. Ölkəmizdə atəşkəs elan olundu deyə sevinən böyüklər isə öz övladlarını sakit bir şəraitdə böyütmənin sevincini yaşayırdılar. Oyun meydanları yayın qızmarından od tutan, qışın şaxtasından isə buz kəsilən köhnə vaqonların daldalanacaqları, oyuncaqları isə taxta avtomatlar olan uşaqlar müasir dövrün təhsilli, təcrübəli və parlaq gələcək vəd edən gəncləri oldular.
Bir gün gəldi, insanları vahiməyə salan o şərait yenə kök saldı ətrafımızda. Kindən, nifrətdən yoğrulan, üfunət qoxuyan nəfəslərin qoxusu qarışdı yaz təravətinə. O illərin köçkün, şəhid, əlil balaları bu gün əllərinə silah alıb heç vaxt görmədikləri doğma yurdlarının müdafiəsinə səfərbər oldular. Məzarı belə olmayan şəhid ruhlarının dolandığı yerlərə yollandılar. Hər birinin dilində, qəlbində eyni dua, eyni niyyət və məqsəd. Onlar vətən uğrunda şəhadəti ölümsüzlük sayıb ölümün özünə belə meydan oxudular. İllər sonra millət təkrar yumruq kimi birləşdi. Hər kəsin dilində cəbhədən gələn xəbərlər səslənirdi. Yeni uğurlara sevinir, şəhid xəbərlərinə isə “Vətən sağ olsun” deyirdik.
2016-cı ilin aprelinə yaz gəlmədi. Bizim üçün yaz bu döyüşlərin qalibiyyəti ilə gələcəkdi. Düşməndən azad edilən hər qarış torpağın dili olsaydı nələr danışardı, kim bilir? Neçə illər tapdağına məruz qaldığı yağıların əməllərinə şahid olan hər daşın bağrında açılan izin ah, bir dilli olsa, söyləsə çəkdiklərini... Murovun ən hündür nöqtəsindən boylanan qarın, Haramının toz-dumanlı yollarının, kol dibindən baş qaldırmağa belə qorxan bənövşənin iztirabı hansı vicdana sığardı...
Tarixə aprel döyüşləri adı ilə daxil olan bu azadlıq mübarizəsinin müddəti az olsa da, bizə bəxş etdiyi tövhələri misilsiz oldu. O dövrdə və irəli zamanlarda bu döyüşlərin statistik məlumatları öz əksini geniş şəkildə tapdığı üçün təkrarçılıqla yormaq istəmirəm dəyərli oxucumu. Ancaq o mübarizə bizim qəhrəmanlıq tariximizə möhtəşəm sətirlər həkk etdi. Bu gün məhz o müharizənin uğurları sayəsində azad olunan ərazilərdə doğma sakinləri yaşayır. Məktəblər açılıb, kitabxanalar inşa edilib. O illərdən qalan əzabları bir az da olsa silmək istəyən insanlar gündəlik həyatına qayıtmağa çalışır. Aprel şəhidlərinin adları əbədiləşdirilib. Adlarına kitablar yazılıb, filimlər çəkilib. Xatirələrini əbədiləşdirmək məqsədilə ev muzeyləri yaradılıb. Əlbəttə, bütün bunlar şəhidlərin yarıda kəsilən həyatını geri qaytarmır. Amma göstərilən diqqət onların ailələrinə hörmətin timsalıdır.
Bu gün o tarixdən düz 4 il ötür. 4 uzun il, yuxusuz gecələr, həsrət dolu günlər. O tarixdə doğulan körpələr artıq olanları az da olsa dərk etməyə başlayır. Adlarını daşıdıqları qəhrəman doğmalarının ruhunu da daşıyırlar. Toğrulların, Raqubların, Müşfiqlərin, Əbdülməcidlərin və daha neçə azadlıq fatehinin adı ürəklərə həkk olunub...
Keçən zaman ağrılara məlhəm olmur, sadəcə inamı, təsəllini artırır.Bu günün körpələri məhz o qəhrəmanların nağıllarını dinləyir qara saçından dustaq olmuş ana və nənələrinin dilindən. Onlar da mənim kimi nağıllarla böyüyüb dərk edəcək dünyanı. Həyatın axarına biri varlı, biri yoxlu cümlələrlə qoşulacaqlar. Hər nağıldan bir qəhrəmanı hopduracaqlar körpə zehinlərinə. Zaman gələcək, öz həyatına sahib olanda isə məhz o qəhrəmanların əməllərini xatırlayaraq addım atacaqlar. Qoy onların həyatı biri varlı nağıllara qucaq açsın. Dinlədikləri səda quşların civiltisi olsun.
Əziz oxucu, mən millət olaraq yaşadığımız bu çətin zamanlarda hər dövrün aktual mövzusu olan aprel döyüşlərinin ildönümünü sadə bir tarix kimi qeyd etmədim. Bizim hər çətinliyi birlikdə aşmağa ehtiyacımız var. Çünki bu millət və bu torpaq birliyin gücündən xoşbəxtlik səltənətini fəth edə biləndir.
Rəfiqə RAFİQQIZI
