Noyabrın 4-də ABŞ-ın İrana qarşı yeni sanksiyaları qüvvəyə minir. Əsasən İranın neft sənayesini hədəf alacaq sanksiyaları bu dəfə ABŞ-ın Avropadakı ənənəvi müttəfiqləri dəstəkləmir və 2015-ci ildə İranla imzalanmış nüvə sazişini qoruyub saxlamağa çalışır. Vaşinqtonun iddialarının əksinə olaraq Avropa hesab edir ki, İran 2015-ci il nüvə sazişinin şərtlərinə tam əməl edir. Avropa İttifaqı (Aİ), İngiltərə, Almaniya və Fransanın ABŞ sanksiyaları ilə bağlı yaydığı son bəyanatda da bu xüsusilə vurğulanır.
Baki-xeber.com xəbər verir ki, Aİ-nin Xarici Əlaqələr və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Federika Mogerini, Fransanın xarici işlər naziri Jan-İv le Drian, İngiltərənin xarici işlər naziri Ceremi Hant, Almaniya xarici işlər naziri Heiko Maas və sözügedən üç ölkənin müdafiə nazirlərinin yaydığı birgə bəyanatda deyilir: “ABŞ-ın İrana yeni sanksiya qərarını dərin təəssüf hissilə qarşılayırıq.
İranla nüvə sazişi qlobal nüvə silahlarından təmizlənmə işlərinin əsasını təşkil edir. Saziş Avropa, region və bütün dünyanın təhlükəsizliyi üçün mühüm əhəmiyyətə malikdir.
İran nüvə sazişinin şərtlərinə əməl edir. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (IAEA) 12 fərqli hesabatında da İranın müqavilə üzrə öhdəliklərini yerinə yetirdiyi bildirilir. İran yenə nüvə öhdəliklərini yerinə yetirməyə davam etməkdədir. Nüvə sazişi əslində İrana qarşı sanksiyaların qaldırılmasını da nəzərdə tuturdu”.
Qeyd edlir ki, tərəflər Avropa Birliyinin qanunlarına uyğun olaraq, İranla qanuni yollarla ticarət aparan Avropa şirkətlərini müdafiə edəcək: “Nüvə razılaşmasına tərəfdar ölkələr İranla maliyyə kanallarını açıq saxlamaq məsələsində qərarlıdır. İranla təbii qaz və neft ixracı da davam etdiriləcək. Bu çərçivədə Rusiya və Çin də daxil olmaqla, İranla nüvə sazişini dəstəkləyən ölkələrlə birgə fəaliyyətimizi davam etdirəcəyik”.
ABŞ sanksiyalarını aradan qaldırmağı hədəfləyən yeni bir ticarət mexanizmi üzərində işlərin intensiv xarakter aldığı qeyd edilən açılamada bildirilir ki, İranla ticarət aparmaq istəyən Avropa şirkətlərinə imkanlar yaradılacaq: “Bu işləri sona çatdırmaq məsələsində son dərəcə qərarlıyıq”.
Digər tərəfdən, Avropa Birliyi Tehrandan təbii qaz və neft idxalına dair ödəmələr daxil olmaqla, ümumi ticarət əməliyyatlarının asanlaşdırılması və İranda bizneslə məşğul olan şirkətlərinin ABŞ sanksiyalarından qorunması üçün xüsusi ödəniş kanallarının yaradılmasını nəzərdə tutan yeni bir maliyyə mexanizmi hazırlayır.
İranla ticarətdə yeni ödəmə kanalı mexanizmi eyni tarixdə - yəni noyabrın 4-də qüvvəyə minəcək. “Reuters” mexanizmin hələlik simvolik olaraq qüvvədə olacağını, gələn ilin əvvəllərində isə rəsmən fəaliyyətə başlayacağını bildirir.
Yeni mexanizm Vaşinqtonun, İranla ticarətdə bankları hədəfə almasının qarşısını almaq üçün hazırlanıb. AB-nin qurduğu bu barter üsuluna əsasən, İrandan alınacaq neftin haqqı AB-dən təklif ediləcək məhsul və xidmətlərlə ödənəcək. Bununla belə avropalı diplomatlar sözügedən mexanizmin İranla bütün ticarəti əhatə etməyəcəyini də deyirlər.
Bu mexanizmin idarə ediləcəyi mərkəzin də hələlik harada yerləşəcəyi məlum deyil.
Xatırladaq ki, ABŞ rəhbərliyi 2015-ci il nüvə sazişi çərçivəsində ləğv edilən bütün İran sanksiyalarının yenidən tətbiq ediləcəyini bildirib.
