Qadir Bayramlı: “Aqrar sənaye kompleksini daha da inkişaf etdirməliyik”
“Kənd təsərrüfatı sahəsində Azərbaycanın potensialı böyükdür”. Bunu mətbuata açıqlamasında Avropa Komissiyasının büdcə məsələləri və insan resursları üzrə komissarı Günter Ottinger deyib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında kənd təsərrüfatı sahəsində ticarət dövriyyəsinin artırılması ilə bağlı böyük potensial var. Aİ və Azərbaycanın ikitərəfli əməkdaşlığının inkişafından danışan Ottinger bu istiqamətdə prioritet sahələrdən biri kimi kənd təsərrüfatının önəmini xüsusi qeyd edib: “Kənd təsərrüfatı ilə bağlı Azərbaycanın potensialı böyükdür. Biz Azərbaycan və Aİ ölkələri arasında kənd təsərrüfatı məhsullarının dövriyyəsi ilə bağlı artım görmək istəyirik. Biz kənd təsərrüfatının inkişafı ilə bağlı bütün lazımi avadanlıqla Azərbaycanı təmin etməyə hazırıq”.
Ümumilikdə, həqiqətən də Azərbaycanla Aİ arasında kənd təsərrüfatı məhsulları ticarətinin inkişafı üçün böyük potensial var. O üzdən, Azərbaycan məhsulunun keyfiyyətinin Aİ standartlarına çatdırılması üçün işləri davam etdirmək lazımdır. Bu gün Azərbaycan qida məhsullarının yalnız 5 faizi Aİ bazarlarına çatır. Aİ bazarına yalnız 10-20 ölkə məhsul ixrac edə bilir. Bu gün təkcə qida təhlükəsizliyi standartlarının təmin olunması Avropa ölkələrinə ixracat üçün kifayət etmir. Bir çox dıgər sənədlər də tələb olunur. Düzdür, 2012-ci illə müqayisədə Azərbaycandan Aİ-yə kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı dörd dəfə artıb, amma bu yetərli deyil. Çünki bu sahədə inkişaf üçün daha böyük potensial var. Aİ Azərbaycana kənd təsərrüfatının və kənd regionlarının inkişafı üçün 70 milyon avro ayırıb ki, bu da ölkəyə ayrılan ümumi vəsaitin 40 faizini təşkil edir.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər Azərbaycanla Aİ arasında kənd təsərrüfatı sahəsində ticarət dövriyyəsinin artırılması imkanlarını necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti Qadir Bayramlı buna bir neçə rakursdan yanaşdı: “Avropa İttifaqı kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı üçün önəmli bir bazardır. Ancaq Aİ ölkələrinə məhsul ixracı ilə bağlı böyük rəqabət var. Rəqabət qabiliyyəti yüksək olan məhsulları yetişdirən ölkələr üçün bu imkanlar daha genişdir. Yəni yalnız sözügedən şərtlər daxilində məhsul istehsal edən ölkələr Aİ bazarına məhsul çıxara bilər. Azərbaycanın təbii şəraiti müxtəlif çeşiddə - həm bitkiçilik, həm də heyvandarlıq məhsulları istehsalına imkan verir. Biz də bu üstünlüyümüzdən istifadə etməliyik. Aİ ölkələrinə daha çox kənd təsərrüfatı məhsulu ixrac edə bilməmiz üçün bir sıra işlər görülməlidir. Nə qədər çox intensiv təsərrüfat üsullarının tətbiq edildiyi böyük kənd təsərrüfatı müəssisələri yaradılarsa, imkanlarımız o qədər genişlənər. Məhsulun keyfiyyətindən tutmuş, qablaşdırmaya qədər, standartlara əməl edilməsi lazımdır. Aİ ölkələrinə ixrac edilən bitkiçilik məhsullarının yetişdirilməsi zamanı xüsusən gübrə, pestesid və digər kimyəvi maddələrin normalar daxilində istifadə edilməsinə diqqət etmək lazımdır. Çünki onlar bu standartlara uyğun olmayan məhsulların öz ölkələrinə idxalına imkan vermirlər. Digər tərəfdən, meyvə-tərəvəz məhsullarının yalnız xam şəkildə deyil, emal eilmiş şəkildə ixrac olunması daha sərfəlidir. Ona görə də aqrar sənaye kompleksini daha da inkişaf etdirməliyik. Xüsusən də kiçik və orta sahibkarlara emal müəssisələrinin yaradılmasında kömək etməliyik. Eyni zamanda, soyuducu anbarlardan daha səmərəli şəkildə istifadə edilməlidir. Digər tərəfdən, ekoloji cəhətdən təmiz olan məhsullara Aİ ölkələrində böyük tələb var. Mümkün olan qədər bu məhsulların istehsalını artırmaq lazımdır. Bir önəmli məsələ də ondan ibarətdir ki, fermerlərə yardımlar təşkil edilməlidir. Yəni az faizlə və uzun müddətə kredit vermək lazımdır ki, belə məhsullar istehsal edə bilsinlər. Digər tərəfdən, xarici bazarlara çıxış məsələsində fermerlərin təcrübəsi azdır. Bu yöndə onlara kömək etmək lazımdır. Ən əhəmiyyətli məsələlərdən biri də reklam və bazarın təşkil olunmasıdır. Avropa bazarının araşdırılması ilə bağlı təcrübəli mütəxəssislərə ehtiyac var. Ən nəhayət, emal prosesində innovativ texnologiyalardan istifadə etmək lazımdır. Bütün bunlar kompleks şəkildə həyata keçirilsə, həm ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi təmin olunacaq, həm də ixrac artacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
