Artıq üç ildir ki, ölkədə istehlakçılar aldıqları bəzi mallara görə ödənilmiş əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) müəyyən hissəsini geri alırlar. 2020-ci ildə Vergi Məcəlləsinin təsdiq edilmiş yeni qaydasına əsasən, ticarət və ya iaşə obyektlərindən alınmış mallara görə ödənilmiş əlavə dəyər vergisinin (ƏDV) bir hissəsi istehlakçılara geri qaytarılır.
Qaydalara görə, qaytarılan ƏDV nağdsız ödənişlər üzrə 15 faiz, nağd ödənişlər üzrə isə 10 faiz təşkil edir.
Bu qayda bütün iaşə obyektlərinə şamil olunur. Ancaq bəzi iaşə obyektləri alınan məhsullar üzrə çeki verməkdən yayınır. Bu hal daha çox şadlıq evlərində müşahidə olunur. Məlumdur ki, hər ay şadlıq evlərində azı 15-20 toy olur. Belə olanda isə həmin obyektlərin illik dövriyyəsi yüz minlərlə hesablanır. Buna baxmayaraq, şadlıq evləri istehlakçıya ƏDV-ni geri qaytarmır. Qanunvericiliyə əsasən, illik dövriyyəsi 200 mindən çox iaşə obyektləri istehlakçıya ƏDV-ni geri qaytarmalıdır. Buna baxmayaraq, şadlıq evləri istehlakçıya ƏDV çeki barədə heç nə demir.
“Restoranlar vətəndaşlara ƏDV çeki verməlidir və onun əsasında vətəndaş ƏDV-ni geri ala bilməlidir”
Hüquqşunas Əkrəm Həsənov bildirdi ki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bütün şadlıq evləri toy edən hər bir vətəndaşa ƏDV qaytarmalıdır: “Əlavə Dəyər Vergisi qaytarmayan şadlıq evlərinin hərəkəti qanunsuzdur. Nəzərə almaq lazımdır ki, şadlıq evləri ictimai iaşə obyekti sayılır. Buna görə də digər ictimai iaşə obyektlərində olduğu kimi şadlıq evləri də vətəndaşlara ƏDV qaytarmalıdır. Yalnız o ictimai iaşə obyektlərində ƏDV olmur ki, onun illik dövriyyəsi 200 min manatdan azdır. Məlumdur ki, şadlıq evlərində illik dövriyyə 200 mindən çoxdur. Restoranlar vətəndaşlara ƏDV çeki verməlidir və onun əsasında vətəndaş ƏDV-ni geri ala bilməlidir".
Ekspertin sözlərinə görə, şadlıq evləri toy məclisləri ilə bağlı çek vurmurlar. Bütün şadlıq evləri bugünə kimi heç bir toy sahibinə çek verməyiblər. Onlar bu yolla da vergidən yayınır: “Bu artıq Dövlət Vergi Xidmətinin günahıdır. DVX görmür ki, şadlıq evlərində hər həftə toy var? Vergi orqanları şadlıq evlərinə getsələr, oradakı qonaqların sayını öz gözləri ilə görəcəklər. Şükür Allaha ki, toyların da videoçəklişləri var”.
Ə.Həsənov hesab edir ki, vətəndaşlarlar toy keçirdikləri şadlıq evlərindən ƏDV çekini tələb etməlidir: "Şadlıq evləri bilir ki, toy sahibi utanır, çek istəmir. Beləcə onlar da bundan istifadə edib qaytarmır. Hansısa vətəndaş şadlıq evlərinin sahiblərindən çek istəsə, onları qorxutsa ki, vergi xidmətinə şikayət edəcək, özü də əlində toyun videoçəkilişi var, bu halda şadlıq evinin sahibləri həmin çeki vətəndaşa təqdim edəcəklər. Nə deyib verməyəcək? Sadəcə vətəndaşlar çeki tələb etsinlər”.
Günel CƏLİLOVA
