Dünyada hər bir dövlətin milli maraqlarını qorumaq üçün milli sistem mövcuddur. Azərbaycanda milli təhlükəsizlik konsepsiyası əsasında yaradılan və fəaliyyət göstərən bu sistem çoxşaxəli xarakterə malikdir.
Bu gün milli təhlükəsizlik sistemi dedikdə cəmiyyətin, dövlətin, onların struktur elementlərinin normal inkişafı, milli sərvətlərin, dəyərlərin, dövlət, ictimai və şəxsi maraqların xarici və daxili təhlükələrdən qorunması başa düşülür. Milli təhlükəsizliyin əsas obyektlərinə aşağıdakılar daxildir: insan, onun hüquq və azadlıqları; cəmiyyət, onun iqtisadi komponent şəklində maddi və mənəvi dəyərləri, dövlət, onun konstitusiya quruluşu, suverenliyi və ərazi bütövlüyü. Milli təhlükəsizliyin təmin edilməsinin əsas subyekti qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanları vasitəsilə bu sahədə funksiyaları yerinə yetirən dövlətdir.
Dövlətin və cəmiyyətin həyati mənafelərinin qorunmasında gənclər fəaldır
Milli təhlükəsizliyin prioritet məqsədləri sırasında ölkənin müstəqilliyi əsas yer tutur. Ölkə siyasət, iqtisadiyyat, cəmiyyətin, xüsusilə gənc nəslin mənəvi inkişafı sahəsində müstəqil addım ata bilməlidir. Milli təhlükəsizliklə bağlı təhdidlərin qarşısının alınması və aradan qaldırılması üçün dövlətin milli təhlükəsizliyi sisteminə daxil olan özəl komponentlərə xüsusi diqqət olunmalıdır. Çünki bunlar dövlətin davamlı inkişafı üçün sosial-iqtisadi və təşkilati-hüquqi müstəvidə ilkin şərtlərin yaradılmasında zəruri önəm kəsb edir. Bu, təhlükəsizliyin təmin edilməsinə, dövlətin və cəmiyyətin həyati mənafelərinin qorunmasına yönəlmiş idarəetmə orqanlarının, qüvvələrin və vasitələrin, qanunvericilik və tabeliyində olan normativ hüquqi aktların məcmusudur. Nəticədə xarici və daxili təhdidlərə qarşı səmərəli müdafiə mexanizmi formalaşır. Və bu sistemin tərkib hissələrindən biri gənclərdir, onların müasir cəmiyyətdə baş verənləri dərk etməsi və dəyərləndirməsidir.
Eyni zamanda o da vacibdir ki, Azərbaycan gənclərinin həyatında müasir dövrün bir xüsusiyyəti dəyər münasibətlərinin ikiqütblü olmasıdır: Azərbaycan mentalitetinə və bütövlükdə ölkəmizin mədəniyyətinə xas olan dəyər münasibətlərinə əlavə olaraq, fərdiyyətçilik, şəxsi maraqlara nail olmaqda fəallıq, şəxsi həyatı inkişaf etdirmək istəyi kimi Qərb dəyərlərinə kifayət qədər uyğun gələn digər münasibətlərin də mövcudluğu var. Belə bir ziddiyyətli aksioloji məkanın olması şəxsi və ideoloji mexanizmin vəhdətini aktivləşdirir. Gənc nəslin formalaşması reallıqları mürəkkəb proseslə sıx bağlıdır: gəncin şəxsiyyətinin formalaşması onun mənəvi-əxlaqi inkişafı ilə müşayiət olunmalıdır. Bu müstəvidə cəmiyyətin mənəvi-əxlaqi vəziyyətinə gəldikdə, Azərbaycan xalqının mədəni və mənəvi bütövlüyünə qarşı yeni çağırışlara və təhdidlərə adekvat reaksiya verilməsi üçün real və effektiv mexanizmlərin formalaşması müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Əslində bu durumda Azərbaycan gənclərinin mənəvi inkişafında mühüm uğurlar qeydə alınır. Azərbaycan ərazilərində faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarının dayandırılmasını, “Qızılbulaq” və “Dəmirli” yataqlarında monitorinqin keçirilməsinə icazə verilməsini tələb edən azərbaycanlı könüllü gənclər və ekoloqlar tərəfindən Laçın-Xankəndi yolunun Şuşa ərazisindən keçən hissəsində təşkil olunan etiraz aksiyasının iki aydan çoxdur ki, davam etdirilməsi əzmi bunun təzahürüdür. Ekoaksiyanın keçirildiyi ərazi humanitar məqsədlərlə istifadə olunan avtomobillərin keçidi üçün tam açıqdır. Xatırladaq ki, ötən il dekabrın 3-də və 7-də Rusiya sülhməramlı kontingentinin komandanlığı ilə aparılmış müzakirələrin nəticəsi olaraq Azərbaycanın İqtisadiyyat, Ekologiya və Təbii Sərvətlər nazirlikləri, İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti və “AzerGold” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin mütəxəssislərindən ibarət heyət Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazilərində faydalı qazıntı yataqlarının qanunsuz istismarı, bundan irəli gələn ekoloji və digər fəsadlarla bağlı ilkin monitorinq aparmalı idi. Lakin sülhməramlıların hərəkətsizliyi ucbatından monitorinq baş tutmayıb. Buna etiraz olaraq, azərbaycanlı ekofəallar Şuşa ərazisindən keçən Laçın-Xankəndi yolunda dekabrın 12-dən dinc aksiyaya başlayıblar. İndiyə kimi də bu davam edir.
Mənəvi sahədə milli maraqlar təmin edilir
Burada onu da qeyd edək ki, Azərbaycanın milli təhlükəsizliyinin təmin edilməsi mədəni və mənəvi irsin, tarixi ənənələrin və ictimai həyat normalarının qorunmasını, ölkənin bütün xalqlarının hüquqlarının təmin olunmasını əhatə edir. Bu səpkidə cəmiyyətin mənəvi-əxlaqi tərbiyəsi sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılması zəruri önəm kəsb edir. Mənəvi sahədə milli maraqlar cəmiyyətin mənəvi dəyərlərinin, vətənpərvərlik və humanizm ənənələrinin, ölkənin mədəni və elmi potensialının qorunub saxlanılması və möhkəmləndirilməsindən ibarətdir. Siyasi, sosial və mənəvi sahələr üzrə tərəqqi demokratik inkişafı da şərtləndirir.
Şəxsiyyətin mənəvi cəhətdən inkişafı insanın fəaliyyətinə, onun sosial davranışına, ictimai həyatına təsir edir. Digər tərəfdən, müəyyən bir dəyər növünün xarakterindən - dini və ya estetik, siyasi və ya mənəvi, bir mədəniyyətin xüsusiyyətlərindən asılı olaraq müxtəlif yollarla həyata keçirilən və təzahür edən hal kimi insanın davranışını şərtləndirir. Bundan əlavə, şəxsiyyətin mənəvi tərəqqisinin öz məzmunu və öz forması var: məzmunu ideoloji və semantikdir, konkret dəyər mənasının doğulduğu və fəaliyyət göstərdiyi ümumi sosial-mədəni kontekstlə müəyyən edilir. Bu nöqteyi-nəzərdən gəncdə şəxsiyyət xüsusiyyətlərinin tərbiyəsi və formalaşması o deməkdir ki, zəruri sosial təcrübənin mənimsənilməsi cəmiyyətdə mövcud olan dəyərlər sisteminin dərk edilməsi və qəbul edilməsidir. Forma bunların ifadəsidir. Bunlar nəzərə alınmaqla Azərbaycanda gənclər siyasəti dövlət tərəfindən uğurla reallaşdırılır. Azərbaycan gəncləri ictimai həyatın bütün sahələrində öz aktiv fəaliyyətləri ilə seçilirlər. Azərbaycan gəncliyi özünəinam ruhunda inkişaf edir, dövlətin göstərdiyi yüksək diqqət və qayğının məsuliyyətini dərk edir, ona göstərilən etimadı doğruldur. Nəticə etibarilə, bu gün ölkəmizdə istedadlı, cəmiyyətə və dövlətə yararlı olmaq istəyən gənclərin fiziki-mənəvi inkişafı, yeni nəslin vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsi, gənclərin aktiv ictimai fəaliyyətə cəlb olunması və digər istiqamətlərdə mühüm işlər görülür, səmərəli nəticələr əldə edilir. Belə vəziyyətdə gənclər ölkənin milli maraqlarını uğurla təmin edən, qoruyan təbəqəyə çevrilir. Elə dövlətin əsas istəyi də budur.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
