Ötən həftənin əvvəlində Türkiyədə baş vermiş dağıdıcı zəlzələ minlərlə insanın həyatını itirməsinə səbəb oldu. Son məlumatlara görə, zəlzələ baş vermiş ərazilərdə 6 mindən çox ev dağılıb. Faciənin miqyası bütün dünyanı dərindən sarsıdıb. Bununla əlaqədar olaraq insanlar yaşadıqları evlərin və binaların zəlzələyə nə dərəcədə dayanıqlı olması ilə bağlı narahatlıq yaşamaqdadırlar. Azərbaycan da bu mənada istisna deyil.
Yeri gəlmişkən, Türkiyənin inşaat mühəndisi Hüseyin Özdəmir bildirib ki, divarlar binada dayanıqlılıq baxımdan rol oynamır, bu sadəcə mənzilləri, otaqları bir-birindən ayırmaq üçündür. Onun sözlərinə görə, binalarda dayanıqlılığı artıran əsas nüans seysmik pərdələrdir. Seysmik pərdələr olmadıqda, binanın çökmə ehtimalı daha yüksəkdir.
Mühəndisin dediyinə görə, binaların alt qatında mütləq şəkildə sütunlar olmalıdır, əks halda binanın dayanıqlılığı olmaz: “Binanı saxlayan alt mərtəbədəki sütunlardır. Yəni obyekt olaraq istifadəyə verilən ilk 1-3 mərtəbələrdə sütunlar olmazsa, yaxud da az olarsa, daha yuxarı mərtəbələrdə sütunların olması təhlükənin qarşısını almış olmayacaq".
Maraqlıdır, Azərbaycanda binaların qeyri-yaşayış sahələrində vəziyyət necədir, seysmik pərdələr varmı?
Nüsrət İbrahimli: “Azərbaycanda hündürmərtəbəli tikililərin həm yaşayış, həm də qeyri-yaşayış hissəsində seysmik pərdələr olur”
Daşınmaz əmlak üzrə ekspert Nüsrət İbrahimov bildirdi ki, Azərbaycanda hündürmərtəbəli tikililərin həm yaşayış, həm də qeyri-yaşayış hissəsində seysmik pərdələr olur: “Azərbaycanda hündürmərtəbəli tikililərdə bu məsələ həllini tapıb. Fövqəladə Hallar Nazirliyi də bütün binaların dayanıqlılığını yoxlayıb. Bundan başqa, hər mərtəbə təhvil verilmədən, yoxlanılmadan növbəti mərtəbənin tikintisinə icazə verilmir. Onu da deyim ki, başqa amillər də binanın dayanıqlılığına təsir edir. Binanın dayanıqlılığı həm də onun yerləşdiyi quruntdan asılıdır. Tikilinin yerləşdiyi quruntun bərk, ətraf ərazinin sıxlığının yüksək olması amilləri binanın dayanıqlılığına mənfi təsir edir. Dayanıqlılıq həm də zəlzələnin növündən asılıdır. Düz xətt üzrə zəlzələ baş verdikdə, bina dayanıqlı olur. Lakin eninə zəlzələ, xüsusən də dayanıqlılığı aşağı olan binalar üçün təhlükəlidir".
Elnur Azadov: “Bizim binaların hamısının tikintisi zamanı həmin növ seysmik pərdələr olub”
Daşınmaz əmlak məsələləri üzrə digər ekspert Elnur Azadov bildirdi ki, Azərbaycanda 2006-2007-ci illərdən sonra tikilən yeni binalar dövlətin ciddi nəzarəti altında inşa olunub və davamlı olaraq binaların dağıntılara dayanıqlılığı, konstruksiya hissələrinin seysmik baxımdan tələblərə və normativlərə uyğun olmasına nəzarət var: "Bizim yaşayış fondumuzun əksər hissəsi fərdi evlərdən ibarətdir. Qalan hissəsi isə çoxmənzilli binalardır. Fərdi evlərdə bu kimi risqlər daha azdır. O ki qaldı çoxmənzilli binalara, düzdür, ilbəil yeni tikilən binaların sayı artır. Artıq ölkədə 1800-ə yaxın çoxmənzilli yeni bina inşa olunub. Ölkədə yeni binaların inşası 2000-ci ildən sonra başlayıb. Əksər hissəsi də 2006-2007-ci ildən sonra inşa olunub. Həmin illərdən etibarən ölkədə inşa olunmuş yeni binalar dövlətin ciddi nəzarəti altında tikilib. Fövqəladə Hallar Nazirliyinin tikintiyə nəzarət üzrə müvafiq qurumu və S.Ə.Dadaşov adına Elmi-Tədqiqat və Layihə-Konstruktor İnşaat Materialları İnstitutu tərəfindən yeni binalar inşa olunduqca binanın hər mərtəbəsindən nümunələr götürülüb yoxlanılır. Daha rəsmi tərəfi odur ki, dövlət Konstitusiyadan irəli gələn tələblərə uyğun olaraq binaların layihələndirlməsinə ciddi nəzarət edir. Yəni layihələndirmə işləri və konstrusksiya hissəsinə nəzarət olunur. Bu da Fövqəladə Hallar Nazirliyində ekspertiza bölmələri tərəfindən yoxlanılır ki, orada binaların dayanıqlılığı, konstruksiya hissələri seysmik baxımdan tələblərə və normativlərə uyğun olsun”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, hər hansı bir risq olubsa bu kimi binalar dövlət tərəfindən istismara qəbul olunmayıb. Zəlzələ nəticəsində dalğaların hansı formada binalara təsir etməsi kimi məsələlər var. Binaların konstruksiya mərhələsi və keyfiyyət məsələsi də ola bilər. Binalarda spesifik dayanıqlıq üçün əlavə seysmik pərdələr verilir. Yəni bunlar olub, ya olmayıb araşdırılmalıdır. Azərbaycanın inşaat sahəsində bunlar mütləq qorunub saxlanılır. Yəni bizim binaların hamısının tikintisi zamanı həmin növ seysmik pərdələr olub".
Günel CƏLİLOVA
