Televiziyanın kütləvi informasiya vasitələrindən biri olaraq cəmiyyətdə xüsusi yeri var və böyük təsir gücünə malikdir. Ancaq son zamanlar yerli telekanallarda maarifləndirmə tipli proqramları deyil, tok şou verilişləri üstünlük təşkil edir. Həmin verilişlərin də əsas məqsədi reklam vasitəsilə gəlir əldə etməkdir.
Bu gün həmin verilişlərdə “ekspert” və “mütəxəssis” kimi iştirak edənlərdə arasında həkimlər də var. Aparıcılar bu verilişlərdə həkimləri "ölkənin "nömrə-1 həkimi", "ən yaxşı cərrah", "ən yaxşı travmatoloq", "ən bacarıqlı ginekoloq" və s. kimi təqdim edir. Təbii ki, bunun qarşılığında həkim aparıcıya, verilişin təşkilatçılarına və ya kanala müəyyən qədər vəsait ödəməlidir.
Bu günlərdə Medicina.az saytı məşhur aparıcıların efirində reklam olunan həkimlərin ödədiyi fantastik qiymətləri yayımlayıb. Qeyd edilir ki, həkimlər həmin verilişlərdə iştirak etmək üçün onminlərlə pul xərcləyirlər.
Belə ki, ATV telekanalında Zaur Baxşəliyevin aparıcılığı ilə yayımlanan "Bizimləsən" proqramında sponsor paketinin 16-18 min manat, həmin kanalın "Nanəli" proqramında həkimlərin reklamının ƏDV xaric 9-12 min manata başa gəldiyi vurğulanıb.
ARB kanalında yayımlanan Xoşqədəm Hidayətqızının aparıcılıq etdiyi “Səni axtarıram” verilişində isə sponsor qiymətinin 17-20 min manat olduğu iddia edilib.
"Elgizlə izlə" verilişində reklam paketi 8-9 min AZN-ə başa gəlir.
Tarix Əliyevin "Ümid ilə gəl" verilişində isə sponsor paketlərinin 5 min manatdan başladığı və verilişin sponsor, reklam qiymətlərini şəxsən onun özünün təyin etdiyi vurğulanıb. Sponsor paketində həkim və ya klinikanın reklamı çarx şəklində göstərilir və aparıcı tərəfindən səsləndirilir. Həkimin birbaşa həmin verilişə qatılması, tanıdılması və aparıcı tərəfindən şəxsən təqdimatının “taksa”sı ayrıca hesablanır. İddialara görə, həkim canlı verilişdə oturmaq və çıxış, xüsusi təriflənmək üçün də əlavə pul ödəyir.
Yayılan məlumatlarla bağlı “Səni axtarıram” verilişinin nümayəndəsi “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, yayılan məlumatlar həqiqət deyil. Yanlış informasiyadır.
Tarix Əliyev (Tolik): “MTV-də prodakşn verilişi aparmıram, özümdən necə qiymət təyin edə bilərəm?!”
Prodüser Tarix Əliyev (Tolik) isə bildirdi ki, televiziyanın reklam şöbəsi var. Orada bütün qiymətlər qeyd edilib. Kanalın vergisi ödənilir: “Verilişimin 7 sponsoru var. Sponsor paketini mən müəyyən etmirəm. Bu haqda səhv məlumat veriblər. Çünki MTV-də prodakşn verilişi aparmıram. Özümdən necə qiymət təyin edə bilərəm?! Mən yalnız öz İnstaqram səhifəmə qiymət deyə bilərəm".
Adil Qeybulla: “Həkim efirdə reklam olunmamalıdır, onun reklamı xəstəsidir”
Professor, həkim ekspert Adil Qeybulla bildirdi ki, həkimlərin verilişlərdə reklam edilməsi düzgün deyil. Nə həkim, nə də dərman reklamı olmamalıdır: “Verilişlərə dəvət olunan həkimləri “bir nömrəli həkim” deyə reklam edirlər. Dünyanın hansı ölkəsində həkim bir nömrəli həkim deyə reklam olunur? Bu, tibbdə biabırçılıqdır.
Həkim efirdə reklam olunmamalıdır. Onun reklamı xəstəsidir. Həkim reklamları televiziya ekranlarından yığışdırılmalıdır. Ümumiyyətlə, həkimlər ekranlarda niyə reklam olunmalıdır? Bunun məqsədi nədir? TƏBİB, Səhiyyə Nazirliyi, hətta İcbari Tibbi Sığorta, Teleradio Şurası hara baxır? Həkim yalnız və yalnız tibbi profilli mətbuat vasitəsində öz sahəsi üzrə yeni müalicələr barədə informasiya verməlidir”.
Rasif Bağırov: “Özünə hörmət edən həkim 10 minlərlə pul töküb hansısa tok şouya qatılmaz”
Həkim ekspert Rasif Bağırov isə bildirdi ki, istənilən peşə sahibinin populyarlıq üçün bu cür marketinq üsullarından istifadəni seçməsi normaldır. Əsas məsələ bu üsulu seçəndən sonra həkimin orada hansı obrazda görünməsidir: “Nəzərə almaq lazımdır ki, özünə güvənən, özünə əmin olan həkim heç bir reklamdan istifadə etmir. Bu həkimlərin yanına o qədər xəstə gəlir ki, onlar əlavə olaraq hansısa telekanala çıxmaq haqqında düşünmürlər. Bəzi həkimlər də var ki, xəstə yığmaq üçün TV-lərə müəyyən qədər vəsait ödəyirlər ki, ekran vasitəsilə onları görüb yanına gəlsinlər. Bəllidir ki, həmim həkimlər nəyinsə müqabilində o verilişlərə çıxırlar. Onu da deyim ki, TV-lərdə “1 nömrəli həkim” kimi reklam olunan həkimlərin yanında olan xəstələr təəssüf hissilə ordan ayrılır. Xəstə həkimin nə müalicə, nə də müayinə tərzindən razı qalır. Danılmaz faktdır ki, bu tip həkimlər xəstələrə lazım olmayan o qədər analiz və dərman yazırlar ki, yazıq xəstə xəstələndiyinə peşman olur”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, telekanallarda yayımlanan bəzi verilişlərdə həkim-xəstə münasibəti şou kimi təqdim edilir: “Bir nömrəli həkim heç kimin sağalda bilmədiyi xəstəni sağaltdı”və ya “filankəsin əlacı tapılmırdı, bu həkim tapdı" kimi fikirləri insanları aldatmağa xidmət edir. Bu tip aldadıcı sözlər həkimin savadsızlığından xəbər verir. Necə yəni xəstənin əlacı tapılmırdı, filan həkim tapdı? Soruşan yoxdur ki, ay həkim, sən nə icad edib xəstəni diriltmisən? Məlumdur ki, bu gün tibb necə inkişaf edib. Tibbin inkişaf etdiyi zamanda, müasir aparatların var olduği dövrdə yaşayırıq. Belə bir ərəfədə həkimlərin özlərini bu cür reklam etməsi gülünc görsənir. Ümumiyyətlə, özünə hörmət edən həkim 10 minlərlə pul töküb hansısa tok şouya qatılmaz”.
Ekspert bildirdi ki, sovet vaxtı nəinki həkimi reklam etmək, hətta mətbuatda həkim haqqında yazı yazmaq qeyri-rəsmi yasaqlanmışdı. Çox nadir hallarda hansısa həkim haqqında mətbuatda xoş söz oxumaq olardı: “İndi bütün günü radio, televiziya, sayt, internet həkim reklamı ilə məşğuldur. Sonra da məlum olur ki, həmin həkim heç həkim deyilmiş. Ona görə də belə reklamlara inanmaq lazım deyil və ümumiyyətlə bu məsələ aidiyyəti orqanlar tərəfindən ciddi nəzarətə götürülməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
