Bu il nar istehsalçıları məhsullarını xarici bazarlarda satmağa çalışsalar da, ixracda ciddi problemlər var. Bu, əsasən Rusiya və Ukrayna arasındakı müharibədən qaynaqlanır. Belə bir çətinliklə Saatlı rayonunun sahibkarları üzləşib.
Həmin rayonda nar istehsalı ilə məşğul olan sahibkarlar bildirir ki, çətinliklə yetişdirdikləri nar məhsulunu toyuq-cücəyə, mal-qaraya yem edirlər. Hər il meyvəsini Ukrayna, Rusiya bazarlarına çıxaran fermerlər bu il müharibəyə görə nar bağlarından əldə etdikləri məhsulu sata bilmirlər. Sahibkarlar qeyd edir ki, yığılan meyvələr çürüyür və vəziyyət olduqca çətinləşir. Sahibkarlar bildirir ki, 1 hektar nar bağına 3 min manatdan çox xərc çəkiblər. Narı saxlamaq üçün kameralar yox vəziyyətindədir. Rusiya və Ukraynadan başqa alternativ bazar olmadığı üçün sahibkarlar çıxılmaz vəziyyətdə qalıb. Azərbaycanda emal zavodları narı 10-13 qəpiyə alır, bu rəqəm isə sahibkarlara sərf etmir. Maraqlıdır, belə məqamda sahibkarlara necə dəstək olunmalıdır?
“İxracdakı problemləri həll etmək üçün digər bazarlara yönəlmək lazımdı”
Iqtisadçı Kamran Məmmədli qeyd etdi ki, mövcud problemləri çözmək üçün ixrac coğrafiyası artırılmalıdır. Özəlliklə Avropa bazarlarına çıxış vacib sayılır: “Fermerlər üçün standartlara cavab verən ortam qurulmalı və bütün texniki şərtlər Avropa bazarlarına uyğun olmalıdır. Belə olarsa ixrac sahəsində problem aradan qalxar”.
Ekspertin sözlərinə görə, ixracdakı problemləri həll etmək üçün məhsulları digər bazarlara yönəlmək lazımdır: “Məlumdur ki, ölkəmizin narı daha çox Ukrayna və Rusiyaya satılır. İndi o ölkələrdəki vəziyyətlə əlaqədar ixracda çətinliklər yaranıb. Həmçinin alıcılıq qabiliyyəti də aşağı düşüb və nəticədə məhsula tələbat azalıb. Amma nar elə bir məhsuldur ki, ona sadəcə Rusiya və Ukraynada deyil, dünyanın hər yerində tələbat mövcuddur. Bildiyim qədər, nar şirə şəklində emal olunandan sonra Avropaya, xüsusilə İsrailə satılırdı. Fermerlərin daha uzaq bazarlara məhsul çıxarması üzrə malın qeydiyyat, sertifikasiya məsələlərində çətinlik olur. Bunları vaxtında etmirlər deyə, ixracda çətinliklər yaşanır. Bu məsələləri həll edib Ukrayna və Rusiyadan başqa daha geniş bazarlara da malın göndərilməsini təmin etmək, bazar çeşidliliyini artırmaq lazımdır”.
K.Məmmədli onu da əlavə etdi ki, Azərbaycan narı müqayisəli üstünlüyə malik olan kənd təsərrüfatı məhsuludur: "Ölkəmizdə yetişdirilən nar təkcə regional bazarlarda deyil, o cümlədən dünya bazarlarında da artıq özünü təsdiq edə bilib. Bu isə nar ixracının genişlənməsinə böyük imkan yaradır. Ölkəmizdə yetişdirilən nar kifayət qədər rəqabətə davamlı məhsuldur. Buna görə də mövcud şərtlər daxilində Azərbaycanın nar ixracatını növbəti illərdə xeyli artırmaq olar. Hansı bölgədə nar ixracında problem yaşanırsa, sahibkarlara dövlət tərəfindən dəstək olunmalıdır. Rayonlarda kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı zavodları var. Müxtəlif şirələr, konservlər, kompotlar istehsal olunur. Emal sexləri məhsulu sahibkardan münasib qiymətə alıb, onlara köməklik edə bilər”.
Günel CƏLİLOVA
