Müasir dövrdə cəmiyyətimiz dayanmadan inkişaf edir. Təbii ki, əksər hallarda bu inkişaf insan həyatına müsbət təsir göstərir. Lakin bəzi hallarda həmin bu irəliləyişlər kiminsə həyatında mənfi izlər qoyub gedir.
Məsəl üçün, tibb sahəsində inkişaf bir çox hallarda kimlərinsə həyatını xilas etməyə, ağır xəstəliklərin qarşısını vaxtında almağa kömək edir. Hər bir şeyin iki tərəfi olduğu kimi, bu inkişafın da mənfi tərəfi var. Məsələn, bir neçə il bundan əvvəl ultrasəs müayinəsi uşağın cinsini müəyyən edə bilmirdi, lakin indi sizə hətta 3D şəkil belə verir. Təbii ki, belə bir proqres abortların sayını bir qədər də artırdı. İndiyə qədər bir çox ailələr var ki, valideynlər müəyyən cins uşaq istəyirlər: ya qız, çünki düşünürlər ki, onu tərbiyə etmək daha asandır, ya da oğlan, çünki o, nəslin davamçısı olacaq. Bəzən bu istək o qədər güclü olur ki, valideynlər sırf istədikləri cins olmadığı üçün gələcək uşaqdan imtina etməyə hazır olurlar. Bu halda abort selektiv adlanır.
Onu da qeyd edək ki, son illər ölkəmizdə doğulan oğlan uşaqlarının sayının qızlara nisbətən daha artıq olduğu məlumdur. Problemin yaranmasına valideynlərin, xüsusən də ataların məsuliyyət daşıdığı vurğulanır. Çox təəssüf ki, XXI əsr olmasına baxmayaraq, hələ də bəzi ailələrdə qız uşaqlarının dünyaya gəlməsi az qala faciə kimi qəbul edilir. Bu isə ortaya gələcəkdə olduqca ciddi demoqrafik problemin çıxacağını bəri başdan deməyə əsas verir.
Aparılan araşdırmalara görə, Azərbaycan selektiv abortlar üzrə dünyada birinci yerdə qərarlaşır.
Bildirək ki, əksər sosioloq və həkim dəfələrlə cəmiyyətə çağırış edərək selektiv abortlardan qaçmağı, buna yol verməməyi tövsiyə edib. Amma reallıq ondan ibarətdir ki, cins nisbətinin pozulmasında selektiv abortların rolu kifayət qədərdir.
Könül İsmayılova: “Ana bətnində körpənin qız olduğunu bildikdən sonra onun öldürülməsi əsl vəhşilikdir”
Psixoloq Könül İsmayılova bildirdi ki, ana bətnində körpənin qız olduğunu bildikdən sonra onun öldürülməsi əsl vəhşilikdir: “Bu, birbaşa qadınlara qarşı zorakılığın təməlini qoyur, həmçinin digər zorakılıq faktları üçün ciddi təməl yaradır. Oğlan uşaqlarının çox olması qız uşaqlarına münasibətdə davranışı formalaşdıra bilmir. Yaxud qızın az olması hansısa mühitdə oğlanlarda daha çox cinsəl maraqları çoxaldır. Təhsilli insanların bu üsula əl atacağını düşünmürəm. Heç dində də belə bir şey yoxdur ki, get övladını öldür”.
Pərvanə Mustafayeva: “Cinsiyyətə görə aparılan abortları ailədə daha çox kişilər tələb edir”
Həkim ekspert Pərvanə Mustafayeva bildirdi ki, hamiləlik planlaşdırılan zaman dölün cinsiyyətini öncədən təyin etmək üçün dəqiq yol yoxdur. Müəyyən təqvimlərdən istifadə olunsa da, onların heç bir tibbi əsası yoxdur. Qız övladı istəməyən ailələr də "çıxış yolu”nu abortda görürlər: "12-ci həftədən sonra dölün cinsiyyətini təyin etmək üçün ultrasəs aparatına müraciət edilir və daha sonra abortlar həyata keçirilir. Bu, qadın üçün olduqca təhlükəli məqam, risqli prosedurdur. Selektiv abortların ana üçün ilkin mənfi təsiri psixoloji stressdir. Cinsiyyətə görə aparılan abortları ailədə daha çox kişilər tələb edir. Düzdür, bəzən qadınların özlərinin də bu cür istəyi olur. Amma bu, əsasən kişilərin təsiri ilə olur. Təsəvvür edin ki, 3 ay ərzində özünü hamiləliyə hazırlamış bir qadının bu qərarı verməsi nə qədər çətindir. O, psixoloji travma yaşaya bilər. Digər tərəfdən, abort, xüsusən, selektiv abortlar qadın həyatına bir çox problemlər gətirir. İlk növbədə, baş verən qanaxmalardan danışaq. O, qadının ölümünə də səbəb ola bilər. İnfeksiyalar, xüsusən çanaq orqanlarının irinli iltihabı kimi xəstəliklər gələcəkdə qadınlara ana olmaq üçün ciddi problemlər yarada bilər. Hətta daxili orqanların zədələnməsi, uşaqlığın cırılması da baş verə bilər. Belə halların nəticəsində gələcəkdə sonsuzluq yaşanması qaçılmaz olur”.
Həkim hesab edir ki, abortlar tam qadağan olunmamalıdır. Çünki bəzi hallarda abortlar göstəriş üzərinə aparılır: "Ananın həyatı üçün risq yaradan xəstəliklər və ya döldə hər hansı inkişaf qüsurları olduqda abortlar reallaşdırılır. Bunun inzibati yolla qarşısını almaq da çox çətindir. Burada həkimlərin üzərinə düşən iş qadınları, onların ailələrini maarifləndirməkdir. Qız uşaqlarına olan münasibəti dəyişməyin həlli yolu qadın hüquqlarının müdafiəsini gücləndirməkdir”.
P.Mustafayeva onu da əlavə etdi ki, hər ginekoloq körpənin cinsiyyətinin sırf qız olması səbəbilə gələn qadınları selektiv abort etmir. Çünki bu, cinayət hesab olunur: “İnanmıram ki, Azərbaycanda hər hansı həkim bunu etsin. Qanunlarımız buna çox ciddi nəzarət edir. Tanıdığım bütün mama-ginekoloqlar belə abortlardan çəkinirlər. Bəzən cütlüklər gəlir və körpənin cinsiyyəti qız olduğu üçün abort etdirmək istədiyini deyir. Özüm görmüşəm ki, həkimlər bundan çox ciddi şəkildə boyun qaçırıb. Bunu həyata keçirənlər şərəfsiz insanlardır”.
Günel CƏLİLOVA
