Son zamanlar Bakının ictimai nəqliyyat infrastrukturu elə də ürəkaçan deyil. Bəzən bir avtobus marşurutunu gözləmək insanlara 1 saata, saat yarıma başa gəlir. Belə hallarda insanlar taksi xidmətindən istifadə edirlər. Çoxlarımız müxtəlif şirkətlərə məxsus qısa nömrəli taksi xidmətindən yararlanırıq. Hər birimiz də bu mövzuda ən müxtəlif söz-söhbətlərin şahidi oluruq. Əsasən də taksi xidmətlərinin birləşdirilməsi, onun əsasında vahid taksi xidmətinin yaradılması barədə tez-tez eşidirik. Şübhəsiz ki, taksi xidmətlərində mövcud olan nöqsanlar, bu nöqsanları aradan qaldırmaq yolları barədə də danışılır.
Əsasən qısa nömrəli taksi xidmətləri ətrafında hay-küy qaldırırlar, bu istiqamətdə söz-söhbətlər çox olur. Əsas da, qeyd etdiyimiz kimi, bütün taksi xidmətlərini birləşdirib vahid taksi xidməti yaratmaqdan söhbət gedir.
Əlbəttə, vahid taksi xidməti yaratmaq monopoliya əlamətidir. Vahid xidmət yaradılarsa bu xidmətlə məşğul olanlar arasında rəqabət olmayacaq.
Təbii, qısa nömrəli taksi xidmətlərində bugünkü qiymət bəzi insanların ürəyindən deyil. Elə qısa nömrəli taksi xidmətləri var ki, daha ucuz qiymətə xidmət göstərir və bu səbəbdən də onlara tələbat artır. Bu da bəzilərinin xoşuna gəlmir ki, əhali cibinə uyğun qiymətə taksi xidmətindən istifadə edə bilir. Bu gün baha qiymətə də fəaliyyət göstərən taksi xidmətləri var. Amma ucuz taksi xidmətləri də az deyil, bunlar qədər insanlara sərfəli olan ikinci bir taksi xidməti yoxdur.
Bu baxımdan, bütün taksi şirkətlərinin birləşdirilməsi, vahid taksi xidmətinə çevrilməsi, nöqsanların ətrafında daha şişirdilmiş obraz yaradılması kimi halların hamısı ucuz taksi xidmətini gözdən salmağa yönəlib. Bu gün götürəndə, Bakı əhalinin cibinə uyğun olan xidmət qısa nömrəli taksi şirkətləri tərəfindən göstərilir. Bu şirkətlərin bir neçə dənə olması onlar arasında rəqabəti yaxşı mənada artırır, daha ucuz və keyfiyyətli xidmət göstərməyə təşviq edir. Bu da camaatın xeyrinə işləyir. Təbii ki, taksi xidmətində ciddi nöqsanlar da var, bu nöqsanlar barədə də dəfələrlə yazmışıq, demişik. Bəzi taksi xidmətlərində çalışan sürücülərin sürücülük mədəniyyəti yoxdur, sərnişinlərlə kobud rəftar edirlər və sair. Bununla yanaşı yaxşı tərəfləri də var ki, biz onları qeyd etdik.
Taksi xidmətləri sahəsində nəzərdə tutulan islahatlar qiymətə təsir edəcəksə, bahalaşmaya gətirib çıxaracaqsa, şirkətlər arasında rəqabəti öldürəcəksə, belə islahat aparmağa dəyərmi?
“Vahid taksi xidmətinin yaradılması və formalaşdırılması bu sahədə də inhisarçılığın bərqərar olmasına gətirib çıxaracaq”
Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin rəhbəri Akif Nəsirli baki-xeber.com-a şərhində bildirdi ki, taksi xidməti sahəsində nöqsanlar olsa da, bu xidmətin vahid əldə birləşdirilməsi monopoliyaya yol açacaq, bu isə qətiyyən vətəndaşların cibinə sərf etməyəcək. “Ümumiyyətlə, ölkədə taksi xidməti azsaylı rəqabət mühiti olan sahədir. Göründüyü kimi, ölkədə bütün istiqamətdə qiymətlər qalxsa da, əsasən də Bakı şəhərində taksi xidmətləri bahalaşmır. Bu onunla əlaqədardır ki, bu sahədə rəqabət mühiti var. O rəqabətdən çəkinən müxtəlif şirkətlər öz təşəbbüsü ilə taksi xidməti istiqamətində qiymətləri qaldırmır. Səsləndirildiyi kimi, vahid taksi xidmətinin yaradılması və formalaşdırılması bu sahədə də inhisarçılığın bərqərar olmasına gətirib çıxaracaq. Yəni mərkəzləşdirilmiş taksi xidmətinin yaradılması bu sektorda inhisarçılığın yaradılmasıdır. Bakı şəhərində taksi xidməti qədər rəqabətli ikinci iqtisadi sahə yoxdur. Ümumiyyətlə, ölkənin bütün istiqamətlərində, daşımalarda, şəhərdaxili hərəkətdə taksi xidməti çox mükəmməl bir mexanizmlə işləyir. Bu xidmətin mərkəzləşdirilməsinə hazırda ehtiyac yoxdur. Əslində, müxtəlif adlar altında fəaliyyət göstərən böyük şirkətlər özləri üçün mərkəzlər də yaradırlar, minlərlə maşını, taksi xidmətini idarə də edirlər. Üstəlik, rəqabət mühiti olduğu üçün onlar qiyməti bahalaşdırmaq və xidmət səviyyəsini aşağı salmaq istiqamətində cəsarətli addım ata bilmirlər. Bu, əhali üçün ucuz taksi xidmətinin və keyfiyyətli xidmətin əlçatan olması ilə nəticələnir. Faktiki olaraq, qısa nömrəli taksi xidmətləri əhalinin cibinə uyğundur”.
A.Nəsirli hesab edir ki, taksi xidməti sahəsində islahat yalnız taksi xidmətləri üçün şəhərdə dayanacaq, duracaq yerlərinin müəyyənləşdirilməsi ola bilər. İri yaşayış yerlərində bəzən taksilər avtobus dayanacaqlarına girir, orada dayanırlar deyən A.Nəsirli qeyd edir ki, bəzən bu uyğunsuzluğa görə avtobuslar dayanacağa yol ala bilmir. “Bax, bu məsələnin yoluna qoyulması hazırda çox aktualdır. Bu aktual problemdir. Amma bütövlükdə onların dövlət, Nəqliyyat Nazirliyi (Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi ) tərəfindən, yaxud dövlətin başqa qurumu tərəfindən mərkəzləşdirilmiş taksi xidmətinin yaradılması yolverilməzdir”-deyə ekspert vurğuladı.
Leyla QARAXANLI
