Azərbaycanda orta ümumtəhsil məktəblərində dərsliklərin tam olaraq verilməsi prosesi başa çatmayıb. Demək olar ki, bütün siniflər üzrə dəsrlik çatışmazlığı var, ən azından iki-üç dərslik verilməyib. Əvvəllər rəsmən bildirildi ki, problem var və bu nəşriyyatlarla bağlıdır, tez zamanda problem öz həllini tapacaq.
Dəsrliklərin müəyyən hissəsi paylanılsa da, oktyabrın ortası olmasına baxmayaraq, proses tam olaraq başa çatdırılmayıb. Olmayan dərsliklər həm müəllimlər, həm də şagirdlər üçün problem yaradır, valideyn üçün də daha artıq çətinliyə səbəb olur. Çox təəssüflər olsun ki, problemin geniş şəkildə ictimailəşdirilməsinə baxmayaraq, hələ də Azərbaycanda orta məktəblərdə dərslik problemi tam olaraq öz həllini tapmayıb. Valideynlərin iddiasına görə, bəzi məktəblərdən valideynlərə deyiblər ki, şagirdlərə verilməyən dərslikləri satışdan alsınlar. Yəni bəzi valideynlər iddia edirlər ki, onlara belə deyilib. Bir aydir dərslər başlayıb, amma dərsliklərin hamısı yoxdur. Şagirdlər çap olunmayan dərsliyin PDF-nin surətini çıxarıb istifadə edir. Buna da hər şagirdin imkanı yoxdur ki, səhifəsi 10-15 qəpiyə elektron dərsliyin surətini çıxarsın. Bu dərsliklər yoxdursa, şagirdə verilmirsə, o necə mağazada ola bilər ki? Mağazalarda satıldığı iddia edilən dərsliklər ora hansı yolla düşə bilər? Bir necə dərsliyin çapının gecikməsi nə ilə bağlıdır?
Qeyd edək ki, bəzi ekspertlər dərsliklərin gecikmə səbəbinin ölkəmizdəki kağız qıtlığı ilə bağlı olduğunu düşünür. Bu barədə də rəsmi bir məlumat yoxdur, bu iddialar ağızdan-ağıza dolaşır.
Problemə və iddialara aydınlıq gətirilməsi üçün Elm və Təhsil Nazirliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr sektoruna sorğu göndərdik. Yazını çapa hazırladığımız müddətdə sorğuya cavab verilmədiyi üçün onu sizə təqdim edə bilmədik. Ümid edirik ki, nazirlik sorğumuzu cavablandıracaq və biz də cavabı sizə təqdim edəcəyik.
“...Necə olur ki, bu kitabların hamısı satışda var, amma dövlət onu verə bilmir”
Tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə şərhində ilk növbədə qeyd etdi ki, dərsliklərin çap edilməsi, onun məktəblərə paylanması Elm və Təhsil Nazirliyinin səlahiyyətindədir. “Tədris sentyabrın 15-dən başlasa da, xüsusən də yuxarı sinif dərsliklərinin böyük əksəriyyətinə Elm və Təhsil Nazirliyi kitabları verə bilməyib. Hazırda ölkədə 4432 orta ümumtəhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir ki, həmin müəssisələrdə də 1,6 milyon şagird təhsil alır. Çox təəssüflər olsun ki, Elm və Təhsil Nazirliyi öz üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirib, şagirdləri dərsliklərlə təmin edə bilmir. Prezident İlham Əliyevin 2004-cü ildə imzaladığı sərəncamla orta ümumtəhsil müəssisələrində təhsil alan dərsliklər tam olaraq pulsuz verilir və tədris ili başlayana qədər birmənalı şəkildə bütün şagirdlər dərslik komplektlərilə təmin olunur. Lakin nazirlik bu təlimatı unudub. Bu vaxta qədər belə hal olmamışdı ki, dərs ili ikinci aydır başlayıb, lakin şagirdlərə dərsliklər verilməyib. Bu da tədrisin təşkilinə, şagirdlərin zəruri biliklər əldə etməsinə ciddi problemlər yaradacaq.
Məlum olduğu kimi, artıq məktəblərdə KSQ, BSQ-lərin vaxtıdır. Şagirdlərə kitab verməyən nazirlik onların qiymətləndirilməsini necə həyata keçirə bilər? Deyirlər ki, PDF elektron variantda var. Axı heç də bütün valideynlərin PDF-dən istifadə etmək imkanı yoxdur. Digər tərəfdən, valideynlərin belə bir öhdəliyi də yoxdur ki, PDF-dən kitab çap etsin”. K.Əsədov vurğuladı ki, dövlət dərsliklərin çapı üçün böyük məbləğdə pul ayırıbsa, belə çıxır ki, nazirlik həmin vəsaiti mənimsəyib, yerinə heç nə qoya bilmir. K.Əsədovun sözlərinə görə, dövlət tərəfindən dərsliklərin tam vaxtında çatdırılması dərslik siyasətində də qeyd olunub və hər il avqust ayında bununla bağlı xüsusi əmr olurdu, indi isə bu yoxdur. “Təsəvvür edin, indi orta ümumtəhsil müəssisələrində yeni fənn təyin olunub - təbiət fənni. Cədvəllərdə bu fənnin adı var, amma kitabı yoxdur. Daha bir məsələ, necə olur ki, bu kitabların hamısı satışda var, amma dövlət onu verə bilmir? Əlbəttə ki, dövlət pul ayırırsa, onu satışdan almaq imkanı var. Amma sabah Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü qoruyacaq şagirdlərimiz, övladlarımız o kitabları əldə edə bilmir. Demək ki, bu məsələ Elm və Təhsil Nazirliyinə maraqlı deyil. Bir daha qeyd edirəm ki, nazirlik artıq avqust ayına işlərini planlamalı, dərslikləri hazır etməli idi. Azərbaycanda dərsliklərə ayrılan vəsait bizim qonşu dövlətlərin ümumi büdcəsindən də çoxdur. Təkcə dərsliklərin saxlanılmasına hər il 4 milyarddan çox pul ayrılır ki, bu da Gürcüstan və Ermənistanın büdcəsindən çoxdur. Amma Elm və Təhsil Nazirliyinin müvafiq şöbələri, rəhbərliyi öz işinin öhdəsindən gələ bilmədiyi üçün bu gün Azərbaycan övladları, şagirdləri dərsliksiz, boş-boşuna dərslərə gedib-gəlirlər. Bəs sonra onlar bir ayda keçirilən dərsləri haradan öyrənəcəklər? Regionlarda, dağlıq ərazilərdə yaşayan şagirdlərin vəziyyəti isə daha ağırdır, onlar təhsildən kənarda qalır”-deyə K.Əsədov qeyd etdi.
Mövzu ilə bağlı sorğumuza cavab verilərsə, Elm və Təhsil Nazirliyinin münasibətini işıqlandıracağıq.
İradə SARIYEVA
