Mədəniyyət Nazirliyi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının kollektivi ilə yolumuz Ağcabədi şəhərindədir. Xatirə kitabının böyük zəhmətlə ərsəyə gətirdiyi “44 gün – Tarixi zəfər” adlı üçcildliyin birinci cildinin növbəti təqdimatına tələsirik. Yolumuzu neçə-neçə qəlbi dağlı, boynu bükük, ağlamaqdan gözünün işığı, dizinin taqəti, ürəyinin təpəri əriyən şəhid anaları gözləyir.
Ürəyində yas qurulsa da, kişi qürurunu diri tutub “şükür balam fərari olmadı, şəhid oldu” deyən atalar, fidan balalar, qara yaylıqlı şəhid xanımları da yolumuza göz dikib. Onlar bizi yox “44 gün – Tarixi zəfər”i gözləyirlər, gözləyirlər ki, əzizlərinin şəkillərini cənnət gülü kimi qoxlasınlar, kitablara hopan sözləri ürəklərinə yazsınlar. Biz əlidolu gedirik. Xatirə Kitabı Redaksiyasının rəhbəri Nəzakət Məmmədova və yaradıcı kollektiv şəhid ailələrinə ərmağan olan, onların qəlbində işıq oyadan töhfələrlə gedir. Həm kitab aparırlar, həm də əslən Ağcabədi rayonundan olan şəhid Ömər Rəhimli, Əmrah Abışov və Vüsal Şükürovun həyatı, keçdiyi döyüş yolundan bəhs edən “Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz” seriyasından “Vətən daşı... və ya 44 günün dastanı” sənədli filmlərini tədbir iştirakçılarına ərmağan etməyə tələsirlər. Filmlərin rejissoru və ssenari müəllifi Vüsal Nuru da bizimlədir. Yol boyu şəhidlərimizin qəhrəmanlıqlarından danışırıq, Xatirə Kitabı Redaksiyasının həyata keçirdiyi geniş və dövlət, xalq, tarix əhəmiyyətli layihələrdən danışırıq. Nəzakət xanım deyir ki, bütün şəhidlərimizin xatirəsini əbədiləşdirmək üçün Xatirə Kitabı Redaksiyasının rəhbəri kimi əlindən gələni edir və edəcək də. Şəhidlərimizin xatirəsini əbədiləşdirmək missiyasını daşımaq, əlbəttə, çox məsuliyyətli və şərəflidir. Bu missiya da Xatirə Kitabı kollektivinin üzərinə düşüb...
Uzun yolun damarını qırıb, Ağcabədi şəhər Üzeyir Hacıbəyov adına Qarabağ Muğam Mərkəzinə gedib çatdıq. Bizi həyəcanlı, intizarlı şəhid ailələri qarşıladı, öz doğmaları kimi...
Vətən müharibəsində həlak olanların adlarının və xatirələrinin əbədiləşdirilməsi üçün “44 gün – Tarixi zəfər” adlı üçcildliyin (“A-Ə” hərfləri üzrə) birinci cildinin növbəti təqdimat mərasimində Ağcabədi, Ağdam və Laçın rayonlarından olan şəhid ailələri iştirak etdilər. Şəhid ata-analarının, şəhid balalarının göz yaşları qurumur, kimisi kitabı bağrına basmışdı, kimisə oğlunun, atasının şəkli olan şəhifəni tapıb şəkillərini dodaqlarına sıxıb öpürdü...İki oğlu ilə müharibəyə gedən şəhid Müşfiq Abbasovun anası Limunə ana oğlunun şəkilini duz kimi yalayırdı, sanki bununla bala ağrısını, bala həsrətini ovundurdurdu. Limunə ana tək deyildi, zaldakı anaların hamısı bala həsrətindən sinəsi kösöv olan analar idi. Hər biri övlad acısını bir cür dindirirdi. Atalar, ürəyi param-parça olan, amma qüruru yenilməyən atalar, sizin də çəkdikləriniz gözdən qaçmadı.
“Heç kim unudulmur, heç nə yaddan çıxmır!”-devizini özlərinə yol yoldaşı seçən, şüara, məqsədə çevirən Xatirə Kitabının kollektivi doğrudan da tarix yaradır və bu tarix xalqımızın böyük qürur mənbəyidir.
“44 gün – Tarixi zəfər” adlı üçcildliyin (“A-Ə” hərfləri üzrə) birinci cildinin növbəti təqdimat mərasimini şair-publisist Rəfael Tağızadə açdı və Xatirə Kitabı redaksiyasının gördüyü möhtəşəm işləri vurğuladı. Şəhidlərin ruhu 1 dəqiqəlik sükutla yad edildikdən sonra R.Tağızadə şəhid valideynlərinə xitabən “Belə qəhrəman övladlar yetişdirdiyiniz üçün sizin qarşınızda baş əyirik. Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası Vətən müharibəsində həlak olanların adlarının və xatirələrinin əbədiləşdirilməsi üçün “44 gün – Tarixi zəfər” adlı üçcildliyin birinci cildini hazırlayıb sizə təqdim edir. Bugünkü kimi redaksiya bir çox bölgələrdə, Bakıda, Gəncədə, Masallıda, Lənkəranda nəşrin təqdimat mərasimini keçirib. Bu gün də təqdimat burada keçirilir. Bu, tarixə çevrilən hadisələrin əbədiləşdirilməsidir. Şəhidlər haqqında kitabların hazırlanması çox ağır bir yol keçir, çətinliklə yaranır. Amma bütün şəhidlərimizin həyatını, döyüş yolunu sənədləşdirən, tarixləşdirən kollektivə dərin təşəkkürmü bildirirəm. Bu çox çətin, ağır, lakin çox şərəfli işdir. Ona görə ki, bu işlər şəhidlərimizin xatrəsini əbədiləşdirmək üçün görülür. Şəhidlər bizə sevinc yaşatdılar. Biz hər birimiz şəhidlərimizlə qürur duymalıyıq, onların ruhuna minnətdar olmalıyıq ki, bizə qələbəni yaşatdılar. Başınızı çox uca tutmalısınız ki, belə övladlar yetişdirmisiniz. Tarixdə heç nə əbədi qalmır, əbədi qalanlar yalnız şəhidlərdir”-deyə bildirdi.
Sonra sözü Mədəniyyət Nazirliyi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının baş redaktoru Nəzakət Məmmədovaya verdi. N.Məmmədova məruzəsində rəhbərlik etdiyi redaksiyanın məram və məqsədindən, indiyə qədər görülən işlərdən bəhs etdi: “Nəzərinizə çatdırım ki, Respublika Xatirə Kitabı Vətən müharibəsində həlak olmuş üç min şəhidlə bağlı “44 gün – Tarixi zəfər” adlı üçcildliyinin birinci cildinin təqdimatını Silahlı Qüvvələr günündə Bakı şəhərində, iyul ayının 6-da Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri olan Gəncədə, cənub bölgəsində, hazırda isə Ağcabədi rayonunda keçirir.
Biz bu şanlı qələbə münasibətilə müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevə və qətiyyətli vətən oğullarına borcluyuq. Məhz bu möhtəşəm Qələbə sayəsində bu zalda sizinlə birlikdəyik.
Lakin düşmən, görünür, bu qələbədən dərs çıxarmadı. Zaman-zaman sərhədyanı bölgələrdə və Qarabağda müxtəlif təxribatlar törətməyə qalxdı. Ermənilərin bu ilin sentyabr ayında törətdiyi təxribat nəticəsində, təəssüflər olsun ki, daha 80 igidimizi itirdik. Allah bütün şəhidlərə rəhmət eləsin.
Xalqımıza böyük Zəfər bəxş edən oğullarımızın adlarının əbədiləşdirilməsi Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının ən ümdə işidir və bu prosesi davam etdirmək üçün redaksiyanın əməkdaşları bölgələrdə olur, axtarış işlərini daim davam etdirirlər.
Xatirə Kitabının cildlərində İkinci Dünya müharibəsində, Əfqanıstan döyüşlərində, 20 Yanvar faciəsində, Xocalı soyqırımında, Qarabağ müharibəsi zamanı torpaqlarımızın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş, itkin düşmüş, əsir götürülmüş vətəndaşlarımız, Milli Qəhrəmanlarımız haqqında əhatəli materiallar dərc edilir. Bu ensiklopedik kitab ölkəmizin insan resurslarını əbədiləşdirən mühüm tarixi sənədə çevrilib. 2017-ci ildə Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti nəzdində fəaliyyət göstərən “Əsir, itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası”nın İşçi qrupu ilə birgə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə təcavüz edən Ermənistanın Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlara hücumu, torpaqlarımızın işğalı zamanı əsir və girov götürülmüş, həmçinin naməlum şəraitdə itkin düşmüş hərbçi və mülki şəxslərin sonrakı talelərinin araşdırılması üzrə işə başlayıb. Nəticədə, Birinci Qarabağ müharibəsində əsir və girov götürülmüş, eyni zamanda naməlum şəraitdə itkin düşmüş 3888 nəfər Azərbaycan Respublikası vətəndaşı barədə məlumatlar yenidən ciddi araşdırılıb, dəqiqləşdirilmiş materiallar Respublika Xatirə Kitabının dördcildlik xüsusi buraxılışında iki dildə (Azərbaycan və ingilis dillərində) öz əksini tapıb. Redaksiyamız, həmçinin, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları və şəhid polislər haqda kitablar da dərc edib.
Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası “Bakı-Xəbər” qəzeti ilə birgə layihə əsasında “Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!” seriyasından “Gözlə gələcəyəm”, “Bir xatirə dəftərinə bənzəyir ömrüm”, “Gözlər yoldan yığılarmı”, “İgid ömrü” və “El harayına can deyən şəhid Elcan” kitablarını nəşr edib və hazırda layihə davam etdirilir.
Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası həmçinin «Vətən daşı... və ya 44 günün dastanı» adlı layihə əsasında 8 sənədli film çəkib. Bu filmlərin 4-ü geniş ictimaiyyətə təqdim olunub. Bu gün isə həmin layihə əsasında çəkilən əslən Ağcabədi rayonundan olan şəhid Ömər Rəhimli, Əmrah Abışov və Vüsal Şükürovun həyatı, keçdiyi döyüş yolundan bəhs edən sənədli filmlər nümayiş olunacaq.
Respublika Xatirə Kitabının Vətən müharibəsində həlak olmuş üç min şəhidlə bağlı “44 gün – Tarixi zəfər” adlı üçcildliyi hazırlanır. Hazırda kitabın birinci cildinin təqdimatına toplaşmışıq. Kitabda Vətən uğrunda həlak olmuş, “A-Ə” hərfləri üzrə adları sıralanmış şəxslər barədə ensiklopedik məlumat verilib, digərlərinin də adlarının əbədiləşdirilməsi istiqamətində növbəti cildlər üzərində işlər görülür. Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının formalaşmasında, Xatirə Kitabının unikal səciyyə daşımasında və ərsəyə gəlməsində Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinin, şəxsən hörmətli nazir cənab Anar Kərimovun səmərəli rəhbərliyi və tövsiyələri, eləcə də, yerli icra hakimiyyətlərinin, digər ictimai birliklərin iştirakı və zəhməti az deyil. Bu səbəbdən, onlara öz təşəkkürümüzü bildiririk.
Vətən hamımızın ümumi evidir. 44 günlük müharibədə biz bunun canlı şahidləri olduq. Xalqımıza Zəfər hissi yaşadan şəhidlərimizə ehtiramımızı bildirir, sağlamlıqlarını itirmiş qazilərimizə, şəhid ailələrinə, onlara qayğı göstərən şəxslərə, eləcə də, Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Hospitalının yaralılara xüsusi xidmət göstərmiş həkimlərinə və bütün tibb personalına minnətdarlıq duyğularımızı çatdırırıq.
«Heç kim unudulmur, heç nə yaddan çıxmır!» devizi ilə çıxış edən Xatirə Kitabı xalqımızın qəhrəman övladlarının şücaətini, döyüş və hünər yollarını əks etdirən yeganə məlumat bazasıdır. Bu kitabın bugünkü və gələcək nəslin daş yaddaşına çevrilməsi özü tarixi bir hadisədir. Redaksiya olaraq bunu ümummilli lider Heydər Əliyevin xalqımıza xüsusi diqqəti kimi qəbul edir, qayğısını bizdən əsirgəməyən ölkə rəhbəri, tarix yazan sərkərdə, müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevə təşəkkürümüzü bildiririk. Yaşasın Azərbaycan xalqı! “
Daha sonra Ağcabədi Regional Mədəniyyət İdarəsi rəisinin müavini Elçin Cəfərov çıxış etdi, şəhidlərimizin adını əbədiləşdirdiyi üçün redaksiya kollektivinə təşəkkür etdi. “Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz” seriyasından “Vətən daşı... və ya 44 günün dastanı” sənədli filmlərinin rejissoru və ssenari müəllifi Vüsal Nuru da çıxış edərək bildirdi ki, 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan oğulları qeyrətini, qürurunu göstərib: “Nə söz desək şəhid valideynlərinə təsəlli olmur. Onlara təsəlli onların övladlarını xatırlatmaqdır...” V.Nuru vurğuladı ki, şəhidlərimizin keçdiyi döyüş yolunu, qəhrəmanlıqlarını tarixə çevirmək vacibdir və bu istiqamətdə də işlər aparılır, onun özü də bu yöndə çalışır.
Ardınca Ağcabədi rayonundan olan şəhid Ömər Rəhimli, Əmrah Abışov və Vüsal Şükürovun həyatı, keçdiyi döyüş yolundan bəhs edən “Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz” seriyasından “Vətən daşı... və ya 44 günün dastanı” sənədli filmləri nümayiş olundu.
Qeyd edim ki, Ömər Rəhimli, Əmrah Abışov və Vüsal Şükürovun adlarına Ağcabədidə küçə verilib.
18 yaşında şəhid olan Ömər Rəhimlinin atası Rəşad bəy bildirdi ki, oğlu döyüşlərdə qəhrəmanlıqla döyüşüb və qanının son damlasına qədər düşmənlə mübarizə aparıb: “Qəhrəmanlarımızın devizi belə idi: “Biz bir ölüb min dirilirik”.
Tədbir sonrası Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyasının kollektivi Ağcabədi rayonunun Kürdlər kəndində şəhid Əmrah Abışovun atası Səyyab kişinin 7 mərasiminə qatıldı. Şəhidin anası Xalidə xanımla görüş oldu və şəhid anası bildirdi ki, yeganə övladının gənc yaşında həlak olması onu nə qədər incitsə də, yandırsa da, amma oğluna olan xalq məhəbbəti, onun barəsində filmin çəkilməsi, haqqında “44 gün-Tarixi zəfər”də məlumat getməsi, adına küçə verilməsi, bir sözlə, xatirəsinin əbədiləşdirilməsi onu qürurlandırır. Xatirə Kitabı Redaksiyasının baş redaktoru Nazakət Məmmədova “44 gün – Tarixi zəfər” kitabını şəhid Əmrahın anasına təqdim etdi və anaya təsilli olacaq fikirlər bildirdi. Məlum oldu ki, Vətən müharibəsi şəhidi Cəmaləddin Məmmədov da Əmrah Abışovun əmisi oğludur (soyadları fərqlidir). Hər iki qəhrəmanın itkisi Məmmədovlar ailəsini yandırsa da, onların bir təsəllisi var ki, Əmrah da, Cəmaləddin də Vətən yolunda şəhid olub.
Xalidə anadan ayrılıb Bakıya üz tuturuq. “44 gün – Tarixi zəfər”ini təqdim etməklə neçə-neçə ürəklərdə işıq yandıran Xatirə Kitabı Redaksiyasının bundan sonra da böyük uğurlara imza atacağına inamımız tamdır. Elə şəhid ailələri də Xatirə Kitabını balalarının adını, ünvanını tarixləşdirən abidə olaraq sevirlər, təsəlli ünvanları kimi görürlər...
İradə SARIYEVA Ağcabədi-Bakı
