Bir müddət öncə Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev yeni tədris ilindən valideynlərin məktəblərə könüllü ianə verməsi layihəsinin pilot şəkildə tətbiqinin planlaşdırıldığını qeyd etmişdi.
Məsələ ilə bağlı Trend-in suallarını cavablandıran Elm Və Təhsil nazirliyi yanında İctimai Şuranın katibi Rüfət Əsədzadə qeyd edib ki, valideynlərin məktəblərə könüllü ianə verməsi ilə bağlı yaradılan yeni pilot layihə "Məktəb-Ailə icma birliyi" adlanır: "Könüllü olaraq hansı məktəb istəsə, bu layihə fəaliyyətə başlaya bilər. Hazırda bu layihə 12 məktəbdə təklif olunub. Oktyabr-noyabr aylarında sözügedən məktəblərdə bu layihə fəaliyyətə başlayacaq. Burada əsas məqsəd məktəbə edilən ianələrin şəffaflığının və effektivliyinin təmin olunmasıdır. İcma birliyinin idarəetməsi 9 nəfərdən ibarət olacaq. 4 nəfər məktəb, 5 nəfər isə ailə tərəfindən, hətta şagirdlər də buraya daxil olacaq ki, qərar vermədə məktəbin üstünlüyü deyil, ailə icma birliyinin üstünlüyü çox olsun”.
Nazirliyin tətbiq edəcəyi könüllü ianə layihəsi cəmiyyət tərəfindən birmənalı qarşılanmır. Hələ nazir bu məsələ barədə açıqlama verdiyi vaxt onun fikirləri ciddi şəkildə tənqid olundu. Hətta sosial şəbəkələrdə, elə cəmiyyətdə də bunun məktəblər, məktəb direktorları üçün yeni gəlir mənbəyi olcağını iddia edənlər tapıldı. Ekspertlərin də əksəriyyətinin fikrincə, dövlət təhsilə kifayət qədər vəsait ayırır, sadəcə o vəsaitin tam olaraq təhsilə cəlb olunması məsələsində problemlər ola bilər. Könüllü ianə layihəsinin tətbiqinə narazı yanaşanlar əsasən orta təbəqədən olan valideynlərdir ki, onların fikrincə, bu layihənin adını “könüllü” qoyub sabah bütün şagirdlərdən pul tələb edən məktəblər olacaq, valideyn komitələri, sinif rəhbərləri məktəb direktorlarının tapşırığına əsasən şagirdlərdən pul yığacaq. Cəmiyyəti narahat edən digər məsələlərdən biri də odur ki, məktəblərə ediləcək ianələrin şəffaflığı necə olacaq. Bu vəsaitlər şəffaf şəkildəmi xərclənəcək, yoxsa digər layihələr kimi bu da xəlvət şəkildə pay-püş ediləcək?
“İcbari təhsil ölkəmizdə pulsuzdur, bəs bu ianə nədir və nə üçündür?”
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vüsalə Ağabəyli “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, bu məsələyə ən başdan narazı yanaşılıb və cəmiyyət buna tənqidi yanaşır: “Nazirlikdən ilk belə qərar açıqlananda biz də etirazımızı bildirmişdik, könüllü ianə könüllü rüşvətə, tədricən isə məcburi hala çevrilə bilər. Onsuz da kifayət qədər bu sahədə problemimiz varkən, niyə təhsil sisteminə yeni bir problem gətiririk? Zatən valideynlər repetitorlara, kurslara kifayət qədər könüllü müraciət edib xərc çəkir, kim üçün? İlk növbədə öz övladı üçün, daha sonra da bu ölkə üçün! O ən yaxşı "bar verən meyvələrdən" valideyndən daha çox bu ölkə yararlanacaq. Bəs niyə təhsil sistemi olaraq biz boşluqları doldurmağa, problemin kökündən həllinə getməyə çalışmaq əvəzinə əlavə lazımsız problemlər çıxarırıq? Hansı ianədən söhbət gedir burda, bir bunu açıqlasınlar. Müstəqil dövlətik, faydalı sərvətlərimiz özümüzə və hətta qonşularımıza yetəcək və artacaq qədər var, icbari təhsil ölkəmizdə pulsuzdur, bəs bu ianə nədir və nə üçündür?”
V.Ağabəylinin fikrincə, biz yenidən ölkə və ya yeni təhsil sistemi qurmuruq ki, milyonçular-maarifçilər vəsait ayırsın, məktəb qursun. “Təhsili təşkil etmək üçün dövlət büdcəsi var, az vəsait ayrılırsa, nazir bu məsələyə diqqət etməlidir. Bu gün bir çox valideynlər bütün digər xərclərini kəsərək övladlarının özəl məktəblərdə təhsil haqqını ödəyir, orta məktəbə niyə ianə etsin ki? Digər tərəfdən isə, kim təminat verə bilər ki, məktəbə ianə edən valideyn, uşaq və digərləri arasında məktəbdə ayrıseçkilik olmayacaq? Kim təminat verir ki, məktəbə ianə edən valideyn müəllimləri özünə borclu görməyə cəhd etməyəcək? Bu kimi halları düşünübmü nazir? Kim tənzimləyəcək bu problemləri? Müəllimlərin yaxşısını da pisinin gözünə qatıb hörmətsiz bir təbəqəyə çevirdilər, indi də ianələrdə oyun aləti olacaqlar? "Kimin sinfindən çox ianə yığıldı" rəqabətinə girib hörmət qazanacaqlar, ya necə olacaq? Bu qədər təhsil problemlərinə toxunduğumuz halda əhəmiyyət verilmədən üzərindən keçilirsə, deməli mövcud struktur rəhbərləri təhsildə maraqlı deyil”-deyə tanınmış elm adamı bildirdi.
İradə SARIYEVA
