Yataqxanalar ali təhsil müəssisələrinin reytinqində vacib meyarlardan biri hesab olunur. Lakin statistik rəqəmlər və real mənzərə göstərir ki, respublikamızda bu sahədə vəziyyət qənaətbəxş deyil. Bu gün tələbələrin yataqxana ilə təminatının olduqca aşağı səviyyədə olması onların ailəsi üçün əlavə xərclərin yaranmasına gətirib çıxarır. Ailənin maddi təminatı aşağı olduqda isə bu vəziyyət daha da kəskinləşir.
Yeni tədris ili yaxınlaşdığı üçün bölgələrdən Bakıya ali təhsil almağa üz tutan tələbələr yenə kirayə mənzil axtarışındadırlar. Kirayə mənzillərin qiymətinin tələbələrin çoxunun maddi imkanına uyğun olmadığını nəzərə alsaq, ali təhsil müəssisələrinin yataqxanaları aztəminatlı tələbələrin köməyinə çata bilər. Ancaq bu gün ölkəmizdə Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan dövlət ali təhsil müəssisələrinin 53 yataqxanası olsa da, onlardan yalnız 3859 nəfərlik tutumu olan 16 bina təmirlidir.
Onu da qeyd edək ki, yataqxanaların qiymətləri şəraitinə görə dəyişir 40 - 100 manat. Məsələn, Bakı Dövlət Universitetinin yeni istifadəyə verilmiş beşmərtəbəli, 220 yerlik “Tələbə evi”ndə 1 nəfər üçün aylıq ödəniş 75 manatdır.
Memarlıq və İnşaat Universitetinin tələbə şəhərciyində isə aylıq qiymət 40 manatdır.
Azərbaycan Tibb Universitetinin 4 yataqxanası mövcuddur. Yataqxanalar oğlan-qız və xarici tələbələr üçün ayrı-ayrılıqda bölünüb. 968 yerlik yataqxananın aylıq ödənişi 50-80 manat arasında dəyişir.
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin də 320 nəfərlik tələbə şəhərciyi fəaliyyət göstərir. Burada hər otağın qiyməti 100 manatdır. Otaqlar 2-3 nəfərlikdir.
Özəl ali məktəblərdən biri olan Bakı Avrasiya Universitetinin yataqxanası isə yalnız qız tələbələrin qalması üçün nəzərdə tutulub. Otaqların aylıq ödənişi 80-100 manat arasında dəyişir.
Hazırda universitetlərin tələbələrə təqdim edə biləcəyi yataqxana yeri təxminən 4-5 min nəfər civarındadır. İki yüz minlik tələbə kontingentinin ən azı 30-40 faizinin regionlardan gələn tələbələr olduğunu nəzərə alsaq, tələbə yataqxanaları yetərli sayda deyil. Oxumaq üçün paytaxta üz tutan tələbələr çarəsizlikdən kirayə ev axtarışında olur. Kirayə evlərin qiyməti isə günü-gündən qalxır.
“Yeni tədris ilinə az müddət qalmasına baxmayaraq, tələbələrinin əbədi problemi – yataqxana problemi bu il də həllini tapa bilməyib”
Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov bildirdi ki, tələbələrin yataqxana probleminin həlli üçün universitetlərin yataqxanalarında məskunlaşmış məcburi köçkünlər tam köçürülməlidir. Bundan sonra tələbə yataqxanalarının əsaslı təmiri, yaxud da yenidən inşasına başlanılmalıdır: “Yeni tədris ilinə az müddət qalmasına baxmayaraq, tələbələrinin əbədi problemi – yataqxana problemi bu il də həllini tapa bilməyib. Baxmayaraq ki, tələbələrin qeyd olunan probleminin hər növbəti ildə aradan qaldırılması ilə bağlı rəsmi qrumlar məlumat verir. Düzdür, yeni açılmış ali məktəblərin müasir yataqxanaları var. Köhnə universitetlərdən bəziləri də öz yataqxanalarının qayğısına qalaraq təmir edib müasirləşdiriblər. Lakin yataqxanaya ehtiyac hər il olduğu kimi cari ildə də qalır. Bu məsələdə xarici təcrübədən bəhrələnmək lazımdır. Bunlardan biri də özəl yataqxana təcrübəsidir. Özəl yataqxana dünyanın müxtəlif ölkələrində var. Belə ki, həmin yataqxanalar pullu olsa da, kirayə mənzillərə nisbətən çox ucuzdur. Təhsilin əlçatan olması yalnız bilik verməklə deyil. Təhsil almaq üçün tələbəyə mühit də yaradılmalıdır. Sovet vaxtı tələbələrin böyük qismi yataqxana ilə təmin olunurdu. Bununla da kirayə haqqından azad olurdular. Amma məlum Qarabağ hadisələrindən sonra yataqxanalara qaçqın və məcburi-köçkünlər yerləşdirilirdi. Sonradan tələbə yataqxanası problemi özünü qabarıq şəkildə göstərməyə başladı".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, dünyanın məşhur universitetlərinin reytinqlərdə ilk sırada olmalarının bir səbəbi də tələbələr üçün yaradılan mühitdir. Dünyanın aparıcı universitetləri kampus şəraitində fəaliyyət göstərir:
"Orada tələbələr yataqxana, tıxac, kitab problemi ilə üzləşmirlər. Hətta tələbələr həmin şəhərcikdə işləyib pul da qazana bilərlər. Kampus şəraitində tələbənin heç bir problem ola bilməz. Kampusların tikilməsi bizdə də dəfələrlə gündəmə gəlib. Hətta şəhərin mərkəzində bəzi ali məktəblər üçün yataqxanaların tikilməsi nəzərdə tutulub. Eyni zamanda bir sıra universitetlərin şəhərdən kənara köçürülməsi gündəmə gəlib. Bu istiqamətdə işlər gedir. Ümumiyyətlə, təhsilin əlçatan olması abuturiyentin ali məktəbə daxil olması ilə məhdudlaşdırıla bilməz. Odur ki, bu məsələ dövlət səviyyəsində həll olunmalıdır".
Günel CƏLİLOVA
