Nəzakət Məmmədova: “907-ci düzəliş”in icrasına moratorium qoyulması erməni diasporunun anti-Azərbaycan fəaliyyətinə vurulmuş ciddi zərbə sayıla bilər”
Azərbaycanda səfərdə olan ABŞ Prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə köməkçisi Con Bolton bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Amerikanın Azərbaycana birbaşa dövlət yardımını yasaqlayan “907-ci düzəliş”in tətbiqini dayandıra bilər.
C.Bolton deyib ki, Tramp Amerikanın Azərbaycana birbaşa dövlət yardımını yasaqlayan “Azadlığa dəstək” Aktına “907-ci düzəliş”in tətbiqinin dayandırılması üçün sələfləri kimi öz səlahiyyətlərindən istifadə edə bilər: “Bu müddəa Konqres tərəfindən təsdiq edilib. Hakimiyyətin icra qolunun eyni siyasi xəttə riayət etməsi mütləq deyil və bizim Konstitusiyaya əsasən, əslində, xarici siyasəti müəyyən edən məhz Prezidentdir. Bir çox hallarda, müxtəlif prezidentlər satınalma aparmaq üçün bu müddəanın tətbiqini dayandırıblar və biz bunun zəruri olub-olmadığını müəyyən etmək üçün daim bu fürsəti nəzərdən keçiririk”.
Qeyd edək ki, “907-ci düzəliş” 1992-ci ildə erməni lobbisinin təşəbbüsü ilə ABŞ Konqresi tərəfindən “Azadlığa dəstək” Aktına qəbul edilən və Azərbaycana Amerikanın birbaşa dövlət yardımını yasaqlayan düzəlişdir.
C.Boltonun “907-ci düzəliş”lə bağlı səsləndirdiyi fikirlər yaxın perspektiv üçün nə vəd edir?
Politoloq Nəzakət Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, “Azadlığa dəstək” Aktına “907-ci düzəliş”, bildiyimiz kimi, 1992-ci ildən bəri qüvvədədir: “Bəzi ABŞ prezidentləri öz səlahiyyətindən istifadə edərək moratorium qoymaqla onun icrasını dayandırsalar da, lakin bu mənfur düzəliş aradan qaldırılmayıb. Azərbaycan Ermənistanla sərhədləri bağladığı üçün guya işğalçı ölkəni blokadaya alması bəhanəsilə erməni lobbisinin Konqresə təsiri nəticəsində ABŞ-dan birbaşa dövlət səviyyəsində edilən yardımlardan məhrum edilib. Lakin Ermənistan və separatçı Dağlıq Qarabağ rejimi 1992-ci ildən bəri ABŞ-dan külli miqdarda yardımlar alıblar, üstəlik, onların hər birinə ayrılıqda yardım edilib. Ermənistan uzun illər İsrail və Misirdən sonra ABŞ-dan ən çox yardım alan ölkə kimi üçüncü yerdə qərarlaşıb. Separatçı Dağlıq Qarabağdakı rejim isə təxminən ildə 2-2,5 milyon dollar alıb. Bundan başqa, ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAİD) Dağlıq Qarabağ ərazisinin minalardan təmizlənməsi məqsədilə milyonlarla dollar vəsait ayırıb. 2000-ci ildən etibarən Dağlıq Qarabağ ərazisində fəaliyyət göstərən Böyük Britaniyanın "Halo Trust" minatəmizləmə təşkilatının xüsusi fəallığı nəzərə çarpır. ABŞ Erməni Milli Assambleyası hökumət işləri direktoru Keyt Nahapetyan 2013-cü ildə Ermənistana və Dağlıq Qarabağa səfəri çərçivəsində separatçı rejim rəhbərliyindən başqa, burada “Halo Trust”ın nümayəndələri ilə də görüşüb. Məlumata görə, ABŞ-ın Dağlıq Qarabağa birbaşa yardım qismində ayırdığı 2 milyon dolların təxminən yarısı “Halo Trust”un hesabına köçürülür. Amerika Erməni Milli Assambleyası ABŞ-ın Qarabağ separatçılarına göstərdiyi yardımın həcmini ildə 5 milyon, Ermənistana yardımların isə ən azı 50 milyon dollara çatdırılmasına, Gürcüstana ayrılan vəsaitin, ən azından, 10 faizinin yeni iş yerlərinin yaradılması üçün ermənilərin kompakt yaşadığı Samtsxe-Cavaxetiyaya verilməsinə çalışdıqlarını nəzərə çatdırıb”.
N.Məmmədovanın sözlərinə görə, Azərbaycan dövləti Dağlıq Qarabağdakı qanunsuz fəaliyyətinə görə adıçəkilən təşkilatı “qara siyahı”ya daxil edib və ona məxsus olan yüklərin respublikamızın ərazisindən tranzitinə qadağa qoyub: “Məsələn, “Halo Trust”ın Əfqanıstana avadanlıqlar aparmasına icazə verilməyib. Hazırda Ermənistanda hakimiyyətə gətirilmiş Paşinyanın Amerika Erməni Milli Assambleyası tərəfindən dəstəkləndiyi məlumdur. Bu mənfur diaspor təşkilatının əsas məqsədlərindən biri Azərbaycanı mümkün qədər sıxışdırmaqdır. Lakin onlar istədiklərinə nail ola bilmirlər. Çünki Azərbaycan 1992-ci ildəki müharibə şəraitində olan, ABŞ-dan yardım gözləyən, yoxsul, səfalət içərisində olan ölkə deyil. Əksinə, özü bir çox ölkələrə yardım edir. “907-ci düzəliş” olmadan da Azərbaycan inkişaf etdi. Bu düzəlişin isə daha çox ABŞ-Azərbaycan strateji tərəfdaşlığına kölgə salan simvolik əhəmiyyəti qalır. Şübhəsiz ki, Bolton və Tramp administrasiyası indiki şəraitdə bunun xüsusilə məqbul olmadığını bilir və Azərbaycan kimi qiymətli tərəfdaşla münasibətlərdə xoşagəlməz diplomatik-siyasi maneə olduğunu dərk edir. “907-ci düzəliş”in icrasına moratorium qoyulması Azərbaycan-ABŞ münasibətlərində xoşməramlı siyasi addım olmaqla yanaşı, erməni diasporunun anti-Azərbaycan fəaliyyətinə vurulmuş ciddi zərbə olması baxımından da uğur sayıla bilərdi. Üstəlik, Dağlıq Qarabağ separatçı rejiminin anti-Amerikayönümlü "Qarabağ klanı" nı dəstəkləyib ABŞ-ın Ermənistan planlarına zərbə vurduğu bir dövrdə fövqəldövlətin separatçılara dərs verməsi üçün bu, yaxşı demarş kimi qiymətləndirilə bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
