Erməni terrorçu və muzdlu dəstələrinin əsas dayaq məntəqələrindin birinin Suriya olduğu heç kimə sirr deyildi. Elə İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı da Suriyadan Ermənistan xeyli sayda terrorçu dəstəni Azərbaycan ordusuna qarşı cəlb etmişdi. Amma bu gün Suriyada baş verənlər fonunda burada erməni terrorçularının da mövqeyinin sarsıldığı müşahidə edilir.
Məsələnin maraqlı tərəflərindən biri də odur ki, Ermənistan artıq Suriya ermənilərinə belə demək olarsa, yaxın durmaq istəmir. Sadəcə, Hələbdəki təxminən 15.000 nəfərlik erməni icmasının hər bir ailəsi Kilikiya Katolikosunun dəstəyi ilə Berio Yeparxiyasından 35 dollar yardım alıb. Erməni mediasının yazdığına görə, Hələbin digər sakinləri kimi erənilər də 2 həftədir işsiz qalıblar, bu insanların sadəcə olaraq ərzaq almaq imkanı yoxdur. Ölkədə qeydə alınan yüksək inflyasiya sosial vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb. Berio Erməni Yeparxiyasının sözçüsü Mariya Qabrielyan izah edir ki, bir çox insanlar əvvəllər gündəlik fəhlə kimi işləyir və yaşayırdılar, lakin indi ölkədə yaranmış xaotik vəziyyətə görə onların pul qazanmaq imkanları yoxdur. Sexlər yeni açılmağa başlayıb, lakin məlum səbəblərdən hələ ki, sifariş yoxdur. Berio Yeparxiyasının spikeri onların dəstəyinin çox az olduğunu, bunun bir neçə günə ancaq yetəcəyini etiraf edərək, Ermənistan hökumətindən hər hansı dəstək olmadığını bildirir: "İstərdik ki, Ermənistan hökumətindən Suriya ermənilərinə hansı üsullarla dəstək verə biləcəklərini soruşasınız, biz bunu öyrənmək istəyirik. Hələlik isə heç nə yoxdur". Qabrielyan indiyədək Ermənistan hökumətindən maliyyə dəstəyi almadıqlarını qeyd edib: "Suriyada iki həftəlik dramatik hadisələr zamanı Ermənistan hökuməti hər hansı formada erməni icmasına dəstək verməyib". Ermənistanın diaspor komissarı Zareh Sinanyan "Azatutyan"a bildirib ki, hadisələr o qədər sürətlə inkişaf edib ki, reaksiya vermək imkanı olmayıb: "Hökumətin nəyisə edə bildiyi və etmədiyi müzakirə mövzusu deyil, vəziyyət çox sürətlə inkişaf edir, axıcıdır və hökumətin hamı kimi real reaksiya vermək şansı belə olmayıb". Diaspor komissarı deyir ki, məsələn, Hələbdən Dəməşqə qaçan 14 ailəyə dekabrın 14-də Dəməşqdən İrəvana getmək üçün bilet alınıb, lakin silahlılar Suriyanın paytaxtını ələ keçirdikdən sonra vəziyyət dəyişib. Sinanyanın sözlərinə görə, aviaşirkət dekabrın 14-ə olan Dəməşq-İrəvan reysini hələ də ləğv etməyib: "Bizi təəccübləndirən haldır ki, hazırda ən azı rəqəmsal olaraq, uçuşun baş tutacağı görünür". Diaspor komissarı deyir ki, həmin uçuşdan 24 saat əvvəl və sonra məlum olacaq ki, Hələb və Dəməşqdə hansı əhval-ruhiyyə var, insanlar Ermənistana köçmək istəyir, ya yox. Hər halda Sinanyan əmin edir ki, son günlər Ermənistanın Livandakı səfirliyinin qaynar xəttinə zəng edən suriyalı ermənilərin sayı kəskin şəkildə azalıb, insanlar əsasən ölkəni tərk etmək, Ermənistan pasportları və vətəndaşlığı ilə bağlı suallarla müraciət edirlər. Amma Berio Erməni Yeparxiyasının spikeri təkid edir ki, Ermənistana köçmək istəyən ailələr var: "Əlbəttə, qorxu və qeyri-müəyyənlik mühitində yaşamaq istəməyən ailələr olacaq. Bildiyimə görə, getmək istəyən insanlar biletləri şəxsi vəsaitləri ilə təmin ediblər". Erməni icması üçün yaranmış vəziyyətdə Ermənistanın Suriyadakı səfiri və konsulunun ölkəni tərk edərək Beyruta köçməsi də tənqidlə qarşılanır. Zareh Sinanyan bu suala cavab verməkdə çətinlik çəkir və qeyd edir ki, o, bu qərarın qəbulunda iştirak etməyib: "Bilmirəm, yaraqlıların şəhərə daxil olarkən bəzi ölkələrin diplomatik heyətini hədəfə alması riski olubmu, məndə belə bir məlumat yoxdur".
Həm diaspor komissarı, həm də Berio Yeparxiyasının mətbuat katibi erməni icmasında panikanın olduğunu qeyd edirlər. İnsanlar qeyri-müəyyənlik içində onları hansı gələcəyin gözlədiyini anlamaq istəyirlər. Bunlar fonunda Ermənistanın Suriyada dayaqlarının sarsılması da diqqətdən yayınmır. Əsəd rejiminin devrilməsi ilə Ermənistan Suriyadakı dayaqlarını itirdi. Suriya həm də erməni terror təşkilatlarının, erməni hərbi batalyonlarının fəallıq göstərdiyi coğrafiya idi. Bu terrorçuların Əsəd rejimi, Suriya xüsusi xidmət orqanları ilə sıx əlaqəsi vardı. 90 mindən çox Suriya ermənisinin Azərbaycanın o vaxtkı işğal altında olan ərazilərində məqsədli şəkildə məskunlaşdırılması, bu ərazilərin demoqrafik tərkibinin dəyişdirilməsi cəhdi müharibə cinayətinin tərkib hissəsi idi. Paşinyan isə populistcəsinə seçkilərdə Əsədi qələbə münasibətilə təbrik edərkən israrla Əsədin səylərinin on ildən çox vətəndaş müharibəsinin davam etdiyi Suriyada sülhün bərqərar edilməsi və dialoqun başlanmasına yönəldiyini deyərək onların ölkədə böhranın aradan qaldırılmasına kömək edəcəyinə ümidini ifadə edirdi. Ermənistan hərbçilərinin minatəmizləmə adı altında Hələbdə xidməti açıq şəkildə Əsəd rejiminə dəstək məqsədi daşıyırdı: "Ermənistan hərbi kontingenti Suriya ordusunun fəaliyyətinə dəstək göstərirdi. Bəşər Əsəd rejimi həm də ermənipərəst mövqeyi ilə fərqlənirdi. Suriyanın İƏT çərçivəsində Azərbaycanın maraqlarına qarşı çıxış etməsi, Ermənistanla bağlı qətnamələrə mane olmaq cəhdləri unudulmayıb. Məsələ burasındadır ki, özünü qərbpərəst kimi təqdim etməyə çalışan Paşinyan hakimiyyəti Şərqdəki antiqərb mövqeli hakimiyyətlərlə sıx əməkdaşlıq etməklə riyakarlıqdan əl çəkmir. Ancaq Əsəd rejiminin çökməsi Ermənistan üçün zərbə oldu. Könül Nurullsyeva deyib ki, Suriyada Əsəd rejiminin çökməsi Dəməşqlə bütün rəsmi münasibətlərə təsir edib: "Rəsmi Bakı Suriya dövlətinin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam dəstəkləyir. Ankaranın prosesdə aktiv rol oynaması isə Suriyada sabitlik dövrünün başlayacağına ümidləri artırır. Elə prezident İlham Əliyevin türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğanla telefon danışığı zamanı da Cənubi Qafqaz və Yaxın Şərq regionuna aid məsələlərə toxunulub, xüsusilə Suriyada Əsəd rejiminin çökməsindən sonra yaranmış vəziyyət müzakirə olunub. Rəsmi Bakı qardaş Türkiyə ilə birlikdə Suriya xalqının üzləşdiyi humanitar problemlərin aradan qaldırılmasına dəstək verməyə hazır olduğunu qeyd edib".
Ramil QULİYEV
