Qərbi Azərbaycan ərazisindəki alban-xristian, ərmən-qıpçaq, onlardan əvvəl isə atəşpərəst məbədləri biz türklərin tarxi-mədəni irsidir. Təəssüflər olsun ki, 35 il əvvəl sonuncu Azərbaycan türkləri də indiki Ermənistan ərazisindən çıxarıldı, bundan sonra haylar bizim tarixi irsimizi daha geniş şəkildə saxtalaşdırmağa başladılar.
Onların bu saxtalaşdırma işinə "böyük bacı"ları Fransa da dəstək oldu, bu gün də dəstək olur. Məqsədləri də odur ki, Qafqaz, daha dəqiq desək, Azərbaycan Albaniyasına aid olan xristianlıq irsini mənimsəsinlər, "erməni irsi" adı altında UNESCO-ya daxil etsinlər. Necə ki, indiyə qədər ediblər.
Tarixi torpağımız olan Qərbi Azərbaycanda məbədlər həddən artıq çoxdur və onların hər biri barədə məlumatımız var. Qərbi Azərbaycanda mövcud olan məşhur Gərni məbədi də artıq "erməni irsi" kimi beynəlxalq aləmə təqdim edilir.
Belə ki, Fransanın mədəniyyət naziri Rima Əbdül-Malak ermənilərlə birləşib Gərni məbədini erməniləşdirməklə məşğul olur. Fransalı nazir Gərni məbədini UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil etməyi planlaşdırdığını açıqlayıb. O, bu barədə İrəvanda erməni həmkarı Janna Andreasyanla birgə mətbuat konfransında bildirib. Qeyd edib ki, UNESCO-nun siyahısına daxil edilmiş Fransanın Mezon Karre məbədi və ya Nimesdəki Meydan evi məbədi ilə Gərni məbədi arasında əməkdaşlıq planlaşdırılır. O, iddia edib ki, guya bu, gələcəkdə "erməni məbədinin" təşkilatın irs siyahısına daxil edilməsi üçün yaxşı başlanğıcdır.
Fransız nazir vurğulayıb ki, Gərni məbədi eramızın I əsrində guya "Ermənistanda tikilmiş" bütpərəst məbəddir.
Gərni məbədi barədə tədqiqatçı Əziz Ələkbərli öz əsərlərində qeyd edir ki, Qərbi Azərbaycan abidələri arasında Gərnibasar mahalında e. ə. III-II yüzillərdə inşa edilmiş Gərni qalası və həmin qalada eramızın I yüzilində Arman (Ərmən) hökmdarı I Turadat tərəfindən tikilmiş, "Təxti-Turadat" adı ilə tarixə düşən saray xüsusi yer tutur. "Gərni məbədi Gərnibasar mahalının dağlıq hissəsində, Gərni çayının sağ kənarında, Gög dağın ətəyində, Ellər (12.10.1961-ci ildən - Abovyan) rayonunun Baş Gərni (03.01.1935-ci ildən - Qarni) kəndi ərazisində qədim türk saray-məbədir. Eramızın 1-ci yüzilində Armaniya çarı I Tiridat Gərni qalasında dördkünc yonulmuş daşdan qədim bizans arxitektura üslubunda əzəmətli saray-məbəd ucaltmış, bu əsrarəngiz sənət nümunəsinin üzərində yunan dilində öz adını yazdırmışdır. "Təxti-Tiridat" adı ilə tarixə düşən bu bütpərəstlik məbədi yüzillər boyu ərmən Arsaq hökmdarlarının yay iqamətgahı olmuş, XIII yüzildə isə Hülaku xan bu dəbdəbəli sarayı öz hesabına bərpa etmişdir. Məbəd XVII yüzildə zəlzələ nəticəsində dağılmış, 1969-1974-cü illərdə yenidən bərpa olunmuşdur. Qalanın yerləşdiyi Baş Gərni kəndində qədimdən Türk-Oğuz tayfaları yaşamış, kənd 1827-ci ildə bölgənin ruslar tərəfindən işğalı zamanı yerlə-yeksan edilmişdir. Kəndə ilk ermənilər 1828-1829-cu illərdə İrandan köçürülüb gətirilmişlər"-deyə alim qeyd edir.
"Bu ziyanlı təşəbbüsün irəli sürülməsinin özü yolverilməzdir"AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutunun Qafqaz tarixi şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev "Bakı-Xəbər"ə şərhində " fransalı nazir ermənidən çox ermənidir. Bütün dünya bilməlidir ki, Gərni məbədinin ermənilərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Gərni məbədi xristianlıqdan öncəyə, atəşpərəstlik dövrünə aiddir. Gərni məbədini "erməni irsi" kimi UNESCO-ya daxil etməyi planlaşdıran fransalı nazirin təşəbbüsü pislənməlidir. İmkan vermək olmaz ki, Fransa ilə Ermənistan birləşib bizim qədim atəşpərəstlik məbədimizi "erməni irsi" kimi UNESCO-ya daxil etsinlər. Bu ziyanlı təşəbbüsün irəli sürülməsinin özü yolverilməzdir. Bütün dünyaya səs salmalıyıq ki, Ermənistan və Fransa birləşərək indi də bizim Qərbi Azərbaycandakı tarixi-mədəni irsimizi erməniləşdirirlər. Bu bütün beynəlxalq qanunlara ziddir "-deyə bildirdi. Q.Hacıyev əlavə etdi ki, Gərni məbədinin "erməni irsi" kimi qələmə verilməsində əsas məqsəd indiki Ermənistan ərazisində azərbaycanlıların yaşamadığını, burada onların heç bir tarixi irsi olmadığını "sübut etməkdir". "Onlar çalışırlar ki, bütün gücləri ilə bizim Qərbi Azərbaycanda dini, tarixi, mədəni irsimizin olmadığına dünyanı inandırsınlar. Məsələ ondadır ki, artıq beynəlxalq ictimaiyyət 1988-ci ildə Qərb azərbaycanlıların öz ata-baba yurdlarından didərgin salındıqlarının fərqindədir və əlbəttə, bir gün onların geri qayıdışı gerçəyə çevriləcək, bu da erməniləri qorxutduğu üçün abidələrimizi bizdən qoparmağa çalışırlar. Hesab edirəm ki, fransız və hay cütlüyünün bu saxtalaşdırmanı daha da genişləndirməsinə imkan verilməməlidir. UNESCO bölgəyə missiya göndərməli və hər şeyi aydınlaşdırmalıdır. Üç ildir "gələcəyik" deyirlər, amma hələ də gəlmirlər"-deyə müsahibimiz qeyd etdi. İradə SARIYEVA
AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutunun Qafqaz tarixi şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev "Bakı-Xəbər"ə şərhində " fransalı nazir ermənidən çox ermənidir. Bütün dünya bilməlidir ki, Gərni məbədinin ermənilərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Gərni məbədi xristianlıqdan öncəyə, atəşpərəstlik dövrünə aiddir. Gərni məbədini "erməni irsi" kimi UNESCO-ya daxil etməyi planlaşdıran fransalı nazirin təşəbbüsü pislənməlidir. İmkan vermək olmaz ki, Fransa ilə Ermənistan birləşib bizim qədim atəşpərəstlik məbədimizi "erməni irsi" kimi UNESCO-ya daxil etsinlər. Bu ziyanlı təşəbbüsün irəli sürülməsinin özü yolverilməzdir. Bütün dünyaya səs salmalıyıq ki, Ermənistan və Fransa birləşərək indi də bizim Qərbi Azərbaycandakı tarixi-mədəni irsimizi erməniləşdirirlər. Bu bütün beynəlxalq qanunlara ziddir "-deyə bildirdi.
Q.Hacıyev əlavə etdi ki, Gərni məbədinin "erməni irsi" kimi qələmə verilməsində əsas məqsəd indiki Ermənistan ərazisində azərbaycanlıların yaşamadığını, burada onların heç bir tarixi irsi olmadığını "sübut etməkdir". "Onlar çalışırlar ki, bütün gücləri ilə bizim Qərbi Azərbaycanda dini, tarixi, mədəni irsimizin olmadığına dünyanı inandırsınlar. Məsələ ondadır ki, artıq beynəlxalq ictimaiyyət 1988-ci ildə Qərb azərbaycanlıların öz ata-baba yurdlarından didərgin salındıqlarının fərqindədir və əlbəttə, bir gün onların geri qayıdışı gerçəyə çevriləcək, bu da erməniləri qorxutduğu üçün abidələrimizi bizdən qoparmağa çalışırlar. Hesab edirəm ki, fransız və hay cütlüyünün bu saxtalaşdırmanı daha da genişləndirməsinə imkan verilməməlidir. UNESCO bölgəyə missiya göndərməli və hər şeyi aydınlaşdırmalıdır. Üç ildir "gələcəyik" deyirlər, amma hələ də gəlmirlər"-deyə müsahibimiz qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
