Prezident İlham Əliyev Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində 28-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz - “Caspian Oil&Gas” və 11-ci Xəzər Beynəlxalq Energetika və Yaşıl Enerji - “Caspian Power” sərgilərinin açılış mərasimindəki çıxışı zamanı bir sıra vacib məqamlara toxundu.
Prezident qeyd etdi ki, ABŞ və Britaniya hər zaman təşəbbüslərimizi dəstəkləyib: “Biz 30 il ərzində enerji sahəsində uğurlu əməkdaşlıq edirik. Bu gün isə artıq bu sahələr şaxələndirilir, ABŞ və Böyük Britaniya hökumətləri hər zaman bizim bütün təşəbbüslərimizi dəstəkləyiblər ki, Azərbaycan öz resurslarını inkişaf etdirə bilsin”.
Eyni zamanda ölkə başçısı əlavə etdi ki, bəzi beynəlxalq maliyyə institutları neft-qaz sahəsini maliyyələşdirməyi dayandırıb, halbuki, qaz dəhlizi ilə bağlı yeni idealarımız var: “Son il yarım ərzində bizə 10-dan artıq ölkə müraciət edib ki, təchizatın həcmini artıraq və ya həmin ölkələrə təchizata başlayaq. Bu işdə beynəlxalq maliyyə institutlarının dəstəyinə ehtiyacımız var. Bu gün “yaşıl enerjiyə” gəldikdə, bəzi beynəlxalq maliyyə institutları neft-qaz sahəsini maliyyələşdirməyi dayandırıb. Amma mən hesab edirəm ki, biz bir balaca realist olmalıyıq. Çünki qaz və neft təchizatı olmadan enerji təhlükəsizliyi tam olaraq təmin edilə bilməz. Əlbəttə, görüləcək işlər çoxdur, TANAP genişlənməlidir, TAP genişlənməlidir. Bizim digər Avropa boru kəmərlərinə də çıxışımız olmalıdır və Balkanlarda belə bir çıxışımız olmalıdır. Avropada interkonnektorların sayı mütləq artırılmalıdır. Bütün bu məsələlər əlaqələndirilmiş şəkildə həyata keçirilməlidir. Çünki biz burada böyük sərmayə qoymalıyıq. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi artıq başa çatsa da, Məşvərət Şurasının işi hər il fevral ayında Bakıda davam edir. Növbəti toplantı üzümüzə gələn fevral ayında Bakıda keçiriləcəkdir. Çünki artıq yeni iştirakçılarımız var, yeni ideyalarımız var, planlarımız var”.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, ABŞ-la Böyük Britaniya Azərbaycanın neft-qaz siyasətinə, layihələrinə dəstək verirsə, o zaman mümkündürmü ki, bu iki dövlət beynəlxalq maliyyə institutlarına təsir göstərsin? O mənada ki, Azərbaycanın həyata keçirdiyi neft-qaz layihələrinə maliyyə dəstəyini gücləndirsinlər. Niyə ABŞ və İngiltərə beynəlxalq maliyyə institutlarına bu təsir imkanından istifadə etmir?
“Vaşinqtonla London maliyyə məsələsində gərəkən addımları atacaq”
Məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov bəlli bir mərhələdən sonra ABŞ və Böyük Britaniyanın bunu edəcəyi fikrindədir: “Məsələ ondadır ki, bu gün sözügedən məsələdə maraqlar toqquşur. Çünki alternativ enerjiyə maraq artır. Böyük institutlar bunun üzərində işləyir. Çalışırlar ki, ənənəvi enerji mənbələrinin maliyyələşməsi azalsın. Təbiətsevərlər dünyada kifayət qədər aktivləşirlər. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanın enerji siyasətinin bünövrəsində Böyük Britaniya və ABŞ siyasəti mövcud idi. O zaman, biz yenicə müstəqillik əldə etdiyimiz dövrdə zəngin təbii sərvətlərimizin iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunması istiqamətində Azərbaycana mütləq şəkildə xarici sərmayələr lazım idi. Ona görə də mərhum prezident Heydər Əliyevin uğurlu siyasəti nəticəsində Ermənistanla atəşkəs əldə olundu. Daha sonra qanunvericilik bazası təkmilləşdirildi. Nəticədə xarici sərmayələr ölkəyə gəlməyə başladı. Bütün bunların bünövrəsində İngiltərə və Birləşmiş Ştatlar siyasəti var idi. Həmin dövlətlər bu gün də Rusiyadan kənar enerji xətlərində və onların genişləndirilməsində maraqlıdır. Azərbaycanın Avropanın enerji siyasətində artan rolu maliyyə məsələsində öz sözünü deyəcək. Hesab edirəm ki, bu, alternativ siyasətə qalib gələcək və investisiya mənbələri genişlənəcək. Bu, cənab Prezidentin sadəcə çağrışı idi ki, biz əgər bu gün Avropanın enerji təhlükəsizliyinin genişlənməsini, şaxələnməsini istəyiriksə, maliyyə mənbələrində bizə dəstək olun. Çox güman ki, bu çağırış ABŞ və Böyük Britaniyanın siyasətinə təsir edəcək. O baxımdan düşünmürəm ki, maliyyə ilə bağlı problemlər uzun müddət belə qalacaq. Sonunda investisiyalar olacaq və beynəlxalq maliyyə institutları bununla bağlı müsbət qərar verəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan tərəfindən həyata keçirilən layihələrin ilkin mərhələsi artıq icra mərhələsindədir. Bununla bağlı konkret olaraq iş aparılır. Yəni Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropa və digər ölkələrə qaz ixrac olunur. Ona görə də hesab edirəm ki, Vaşinqtonla London maliyyə məsələsində gərəkən addımları atacaqlar. Çünki başqa cür mümkün deyil. Avropa Rusiyadan enerji asılılığını minimuma endirmək istəyirsə, o zaman kəmərlərin genişləndirilməsinə vəsait ayırmalıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
