“Ərazi bütövlüyü məsələsində prinsipial xarakter daşıyan razılaşmalar var”. Bunu Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Ali Avrasiya İqtisadi Şurasının geniş tərkibdə iclasında deyib.
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın “Laçın dəhlizi” ilə bağlı kəkələməsinə cavab olaraq Rusiya prezidenti qeyd edib ki, ərazi bütövlüyü məsələsində prinsipial razılaşmanın olması daha vacibdir.
“Putinin “ərazi bütövlüyü daha vacibdir” deməsinin kökündə dayanan əsas həqiqət ondan ibarətdir ki...”
Məsələyə şərh verən “Alyans” strateji araşdırmalar mərkəzinin sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, 44 günlük mübaribə ərəfəsində “Qarabağ Ermənistandır” deyimi ilə dünyada populist bir siyasətçi kimi tanınan Nikol Paşinyan ötən üç il ərzində çox böyük inkişaf yolu keçib: “Addım-addım Azərbaycanın və beynəlxalq hüququn tələb etdiyi mövqelərə gəlib çıxdı. Azərbaycanın 86, 6 min kvadrat kilometr ərazini tanıdığını uzun sürən ehtiyatlı bəyanatlardan sonra açıq şəkildə etiraf etdi. Etiraf etdi ki, Qarabağı Azərbaycanın ərazisi kimi tanıyır. Bir zamanlar səsləndirdiyi populist şüardan imtina edir və “Qarabağ Azərbaycandır” deyir. Bu bəyanat Qarabağda çox böyük təlatüm yaratdı. Demək olar ki, “hakimiyyətdə olan, hakimiyyətə yaxın olan, müxalifətdə olan” hər kəs Qarabağda bu bəyanata qarşı öz şiddətini bildirdi. Ermənistanda da əhalinin böyük hissəsi bu bəyanatı xəyanət kimi qiymətləndirdi. Moskva müzakirələrində Azərbaycan Prezidenti Paşinyanın Qarabağ da daxil olmaqla ərazi bütövlüyümüzü tanımasından sonra sülh sazişini imzalamağın xeyli asanlaşdığını dedi. Çox qəribədir ki, bu müzakirələr zamanı sülh sazişinə bir az da yaxınlaşmağa cəhd göstərmək əvəzinə Paşinyan öz cahilliyini bir daha göstərdi və layiq olduğu cavabı aldı. Yəni bir dövlətin rəhbəri “koridor” müzakirəsi açır və hələ də anlamayıb ki, “koridor”la yolun heç bir fərqi yoxdur. Beynəlxalq hüquqda “koridor”lar o zaman əhəmiyyətə malikdir ki, onlarla bağlı beynəlxalq müqavilələr, razılaşmalar olsun. İddia edir ki, guya 10 noyabr razılaşmasında yalnız Laçın “koridor”u ifadəsi var, Azərbaycan Prezidenti Zəngəzur dəhlizi ifadəsini işlətməklə Ermənistana qarşı ərazi iddiası irəli sürür. Bu, Ermənistan hakimiyyətinin nə qədər rəzil durumda olduğunun göstəricisidir”.
A.Səmədovun vurğuladığına görə, indiyə qədər Ermənistanda kiminsə ağlına gəlməyib ki, dəhlizlərlə bağlı məsələni araşdırsın. A.Səmədov deyir ki, Azərbaycan Prezidenti məcbur olub izahat verməsəydi, yəqin bundan sonra da Nikol Paşinyan bu məsələnin mahiyyətini anlamamaqda davam edəcəkdi. “Cənab Prezident izah etdi ki, BMT iqtisadiyyat komissiyasının müəyyən etdiyi anlayışa görə, Zəngəzur yolu dedikləri həmin o kommunikasiya xətti beynəlxalq nəqliyyat dəhlizidir, Şimal-Cənub, Şərq-Qərb beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi olduğu kimi. Bunu inkar etmək, bunu “yol”, “erməni kəsişməsi” demək heç nəyi dəyişmir. Zəngəzur beynəlxalq nəqliyyat dəhlizidir. Laçın dəhlizi isə humanitar dəhlizdir və nə qədər ki, onun haqqında Azərbaycanla bir razılaşma əldə olunmayıb onun heç bir fövqaladə statusu yoxdur. Üstəlik, rus sülhməramlıları Laçın yolu boyu yerləşə bilərlər və yerləşiblər. Söhbət 20 kilometrdən artıq məsafədən gedir. 10 noyabr razılaşmasına görə, sərhəddə rus sülhməramlısı ola bilməz. Onlar yalnız Laçın yolu boyu yerləşə bilər, hazırda o hissə sülhməramlıların nəzarətindədir. Azərbaycanın sərhəddə nəzarət-buraxılış məntəqəsi qurması beynəlxalq hüquqa qətiyyən zidd deyil. Başqa söz ki, Paşinyan “koridor” sözünü çox müstəsna əhəmiyyətə malik olan söz hesab edir və anlamadığından hesab edir ki, ermənilər heç bir nəzarət olmadan hər iki istiqmətdə hərəkət edə bilərlər və 10 noyabr sazişinə istinad edir. Və Laçın yolu rus sülhməramlılarının nəzarətindədir deyib iddia edir ki, orada Azərbaycan nəzarət-buraxılış məntəqəsi yerləşdirə bilməz. Ancaq həmin sazişdə, bəyanatda açıq şəkildə yazılıb: Zəngəzur dəhlizi Rusiya sərhədçilərinin nəzarətindədir. Onda Paşinyanın məntiqi ilə orda da ermənilər nəzarət-buraxılış məntəqəsi yarada bilməzlər, çünki rus sərhədçilərinin nəzarətindədir. Ancaq yaratmaq fikirlərini dəfələrlə elan ediblər və bu prosesi də mümkün qədər ləngitməyə çalışıblar. Yəni Moskvada Azərbaycan Prezidenti Paşinyanın maariflənməsi üçün ona müəyyən yardımlar göstərdi və ümid edirəm ki, geri qayıdandan sonra bu məsələni ermənilər daha dərindən araşdırmağa çalışarlar və Azərbaycan Prezidentinin mövqeyinin nə qədər düzgün və beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu nəhayət anlaya bilərlər. Və Putinin “ərazi bütövlüyü daha vacibdir” deməsinin kökündə dayanan əsas həqiqət ondan ibarətdir ki, Azərbaycanla Ermənistanın sülh sazişi imzalamasına ciddi maneələrdən biri, demək olar ki, aradan qalxmışdır, bundan sonra sürətlə sülh sazişinin imzalanması istiqamətində addımlar atmaq olar. Digər məsələlər artıq savad, intellekt məsələsidir. Təəssüf ki, bir dövlətin rəhbəri bu qədər hazırlıqsızdır və bilmədiyi məsələlərdən bu qədər məsuliyyətsizcəsinə danışmaq cəzarətini hələ də özündə görməkdədir”-deyə A.Səmədov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
