Ermənistan hakimiyyətinin mövcud siyasəti fonunda bu ölkənin tezliklə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) sıralarını tərk etməsi gözlənilir.
Ümumiyyətlə, Ermənistanın bu qurumla münasibətləri özünün ən gərgin dövrünü yaşayır. Əvvəla, Ermənistan ərazisində KTMT təlimlərinin keçirilməsinə icazə vermir. Bu il qurumun Qırğızıstanda keçriləcək təlimlərinə qatılmağı da düşünmür.
İkincisi, Rusiyanın israrlı tələblərinə baxmayaraq, İrəvan KTMT missiyasının ərazisində yerləşdirilməsinə qarşıdır. İndi Qərbin təkidi ilə yaxın tezlikdə İrəvanın KTMT sıralarını tərk etməsi gözlənilir. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov da buna işarə edib. O qeyd edib ki, ABŞ Ermənistandan ərazisindəki rus sərhədçilərini və hərbi bazasını çıxarmağı tələb edir. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan “armenianreport” portalı yazır: “Şübhəsiz ki, son günlərin əsas hadisəsi Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın mətbuat konfransı oldu və o, həm danışıqlar prosesinin gedişi, həm masada olan sənədlər, həm də ümumiyyətlə danışıqlar prosesi haqqında danışdı. Ermənistanın taleyi, onun problemləri, nailiyyətləri və rəsmi İrəvanın xarici siyasət vektoruna toxundu. Bizim həmkarlarımız, şübhəsiz ki, Paşinyanın çıxışında Qarabağa aid olan məqamları hələ də sıralayacaqlar, lakin hələlik biz onun Moskva, Brüssel və Vaşinqtona göndərdiyi mesajları təhlil edəcəyik. Burada leitmotiv, təbii ki, baş nazirin Ermənistanın de-yure KTMT-dən çıxa biləcəyi ilə bağlı sözləridir. “Ermənistanın KTMT-dən çıxması məsələsi gündəmdən çıxarılmayıb, Ermənistan təşkilatın öhdəliklərini yerinə yetirməsi baxımından ölkəni tərk etdiyini başa düşsə, KTMT-dən de-yure çıxacaq. KTMT üzvü statusu digər ölkələrlə təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsinə mane olarsa, belə bir qərar da verilə bilər. Axı məhz KTMT-yə üzvlük İrəvana üçüncü ölkələrdən silah əldə etməyi müzakirə etməyə mane oldu. Bizə dedilər: sən KTMT-nin üzvüsən, səninlə nəyi müzakirə edək?”, - Paşinyan deyib. Təbii ki, analitik şöbələri ilə xüsusi xidmət orqanlarına nəzarət edən Paşinyan çox gözəl bilir ki, Rusiya Federasiyasına etimadın səviyyəsi ölkədə rekord həddə düşüb. Və bu, başdan-başa yox, konkret olaraq Moskvanın, bütövlükdə KTMT-nin Ermənistana xəyanətkar münasibəti nəticəsində baş verdi. Paşinyanın KTMT-ni və Rusiya Federasiyasını tənqid etməklə, ölkəni təşkilatdan çıxarmaqla hədələməklə, guya alternativi olmayan dövlətimizin təhlükəsizlik sistemini məhv etməyə çalışdığına inanmaq axmaqlıq olardı. Bu səhvdir. Təhlükəsizlik sistemini Rusiya, KTMT və onun üzvləri ayrı-ayrılıqda ermənilərə xəyanət edəndə dağıdıblar. Onlar bizim köməyimizə gəlmədilər. Üstəlik, KTMT-yə üzv olan dövlətlərin rəhbərləri Bakını “ərazi bütövlüyünün bərpası” münasibətilə təbrik etməyə tələsdilər. İrəvan indiki çətin şəraitdə belə təhlükəsizlik sisteminə arxalana bilərmi? Əlbəttə yox. Və yalnız bir alternativ ola bilər - NATO-ya üzvlük deyilsə, ən azı hərbi-texniki əməkdaşlıq və Alyans ölkələri ilə qarşılıqlı yardım müqaviləsi. Məsələn, Fransa və ABŞ ilə. Amma Ermənistan KTMT-nin üzvü olmağa davam edərsə, Paris və Vaşinqton çətin ki, buna razı olsun.
Geosiyasi böhran və Qərblə Rusiya arasında qarşıdurma şəraitində amerikalılar və fransızlar sadəcə olaraq ən son silahları düşmən blokunun bir hissəsi olan bir ölkəyə ötürmək istəmirlər və hətta onların rusların əlinə keçəcəyindən əndişə duyurlar. Ona görə də burada hər şey məntiqlidir. Əgər Ermənistana münasibətdə fəaliyyət göstərməyən KTMT-nin üzvü statusu bizim digər ölkələrlə, xüsusən də Qərblə təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etməyimizə mane olursa, o zaman bizi bu ölü təşkilatda heç nə saxlamamalıdır. Üstəlik, KTMT Ermənistanın sərhədləri və suveren ərazisi məsələsində heç bir şəkildə qərar verə bilməz. Eyni kontekstdə Paşinyanın Ermənistan hakimiyyətinin ölkəmiz ərazisində olan Rusiya sərhədçilərinin fəaliyyətini yoxlamaq niyyətində olması barədə dediyi sözləri də nəzərə almaq lazımdır. Ermənistan suveren dövlətdir və öz sərhədlərini təkbaşına müdafiə etməyə qadirdir. Bəli, o uzaq illərdə hakimiyyət Rusiya sərhədçilərinin Ermənistanda yerləşdirilməsinə razılıq vermişdi, lakin o vaxtlar fərqli idi. İndi onların burada yerləşdirilməsi Ermənistanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi baxımından problemlər yaradır. Rusiya sərhədçiləri sərhədlərin qorunmasında bizə kömək etməlidirlər və burada özlərini hakimiyyət tərəfindən idarə olunmayan müstəqil qüvvə kimi hesab etməməlidirlər – məsələn, bir neçə il əvvəl o vaxtkı deputat Zaruhi Postancyanla baş vermiş insidenti xatırlayaq. Tamamilə göz qabağındadır ki, indiki Ermənistanın burada rus sərhədçilərinin olmasına daha ehtiyacı yoxdur. Üstəlik, İrəvanı pul müqabilində “atmış” ölkənin sərhədçiləri, yəni bizim hakimiyyət ona silah üçün yüz milyonlarla dollar ödəyib, lakin hələ də Moskva tədarük öhdəliyini yerinə yetirməyib. Tamamilə aydındır ki, Paşinyanın mesajları Moskvada, Brüsseldə, Vaşinqtonda eşidilib. Qərb ölkələri uzun müddətdir ki, bizimlə daha sıx əməkdaşlıq etməyə çalışır, lakin hər şey Ermənistanın KTMT-yə üzvlüyündən və Rusiya ilə müttəfiqliyindən asılı idi. Bu gün Paşinyan münasibətlərin arxitekturasının dəyişmə ərəfəsində olduğunu açıq şəkildə bildirdi. Təsadüfi deyil ki, Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov Paşinyanın KTMT-dən mümkün çıxması ilə bağlı bəyanatını şərh etməyə tələsdi. Təəssüf ki, həddindən artıq populizmdən əziyyət çəkən Paşinyanın başladığı işi başa çatdırmaq üçün çox vaxt cəsarəti çatmır. İndi, görünür, biz Paşinyanın “yetişmiş” olmasına yaxınlaşırıq. Əsas odur ki, onu yarı yolda saxlamasınlar, əgər Rusiya birdən onun başını sığallamaq qərarına gəlsə və ya əksinə, təzyiq etsə, yenə o yarı yolda dayanmamalıdır”.
Nahid SALAYEV
