Qərbi Azərbaycandakı tarixi-mədəni irsimiz uzun illərdir ki, ermənilər tərəfindən dağıdılır, məhv edilir, memarlıq quruluşu dəyişdirilir, abidələrimizlə yanaşı toponimlərimiz də soyqırıma məruz qoyulur.
Bu gün Ermənistan adlanan tarixi Azərbaycan ərazisində mədəni irsimizin soyqırıma məruz qalması faktı sanki dünya birliyini, aidiyyəti qurumları narahat etmir. Azərbaycan tərəfin saysız müraciətlərinə, təqdim etdikləri faktlara əhəmiyyət vermək istəmirlər.
Qərbi azərbaycanlıların hüquqlarının müdafiəsi və geri qayıdışını təmin etmək məqsədilə yaradılan Qərbi Azərbaycan İcması artıq beynəlxalq arenaya çıxmaqdadır və qurum qərbi azərbaycanlıların harayını dünyaya çatdırmaqdadır. Qərbi Azərbaycandakı mədəni irsimizin ermənilər tərəfindən dağıdılması faktına UNESCO-nun diqqətini cəlb etmək əsas məqsədlərdən biridir. Bu ilin mart ayında Qərbi Azərbaycan İcması UNESCO-nun Baş direktoru Odri Azuleyə məktub göndərib. Müraciəti icmanın rəhbər heyəti, Qərbi Azərbaycandan olan ziyalılar, mədəniyyət və incəsənət xadimləri, şair və yazıçılar imzalayıb. “Ermənistanda Azərbaycan mədəni irsinin dağıdılmasından dərindən narahat olaraq və Azərbaycan ictimaiyyətinin UNESCO-ya əvvəlki müraciətlərini təkrarlayaraq, Ermənistandakı azərbaycanlı mədəni irsinin vəziyyətinin monitorinqi üçün faktaraşdırıcı missiya göndərməyinizi bir daha xahiş edirik”-deyə müraciətdə bildirilirdi.
İcmanın müraciətindən bir neçə ay keçib. Maraqlıdır, UNESCO Qərbi Azərbaycan icmasının müraciətinə cavab veribmi?
Qərbi Azərbaycan İcmasının sədri, millət vəkili Əziz Ələkbərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında “Təəssüflər olsun ki, icmanın UNESCO-ya ünvanladığı müraciətə heç bir cavab verilməyib. Mən indi kənardayam. Siz sualları vatsapıma atın, mən bir saatdan sonra cavablayım” - deyə bildirdi. Millət vəkilinin dediyi kimi, suallarımızı onun vatsap nömrəsinə göndərdik, lakin yazı çapa hazırlanana qədər Ə.Ələkbərlidən cavab ala bilmədik. Yəqin ki, İcma rəhbərliyi məsələyə aydınlıq gətirəcək...
İcma rəhbərliyindən ətraflı cavab ala bilməməyimiz səbəbindən mövzunu ekspertlə işləmək qərarına gəldik.
AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Azərbaycan 30 il müddətində UNESCO-ya müraciətlər edib, amma bu təşkilat yenə də bizə qərəzli münasibətindən qalmayıb və dövlətimizin tələbinə reksiya verməyib. “UNESCO çoxdan Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) ərazisində abidələrimizlə bağlı monitorinq keçirməli və abidələrin vəziyyəti haqda qərar çıxarmalı idi. Qərbi Azərbaycan İcmasının müraciətlərinə UNESCO-nun cavab verməməsi bizi narahat edir. UNESCO nə qədər özünü tərəfsiz kimi qələmə vermək istəsə də alınmır, çünki o da başqa təşkilatlar kimi yalançılıqla məşğul olur. Bu təşkilatlar ermənipərəstdirlər. Bizim səsimizi eşitmirlər, amma ermənilərin hər nazını çəkirlər. Ona görə də, ermənilərə rəğbəti olan böyük dövlətlər və təşkilatlar Azərbaycanın tələbi ilə UNESCO-nun Ermənistana missiya göndərməsinə imkan verməyəcək. Qərbi Azərbaycan İcması çox haqlı olaraq bu təşkilata müraciət edib, haqq-ədalət yerini tutmalıdır. Ermənistan öz əməllərinə görə cavab verməlidir. Hesab edirəm ki, UNESCO-nun hərəkətə keçməsinə nail olana qədər icma müraciətlərini davam etdirməlidir. Çünki bu təşkilatlara daimi müraciətlər edilməlidir. UNESCO icmanın müraciətlərinə cavab verməkdən yayınırsa, onda bu təşkilatdan beynəlxalq hüquq instansiyalarına şikayət etmək lazımdır. BMT-də, başqa qurumlarda məsələ qaldırılmalıdır ki, nə üçün UNESCO Qərbi Azərbaycan İcmasının rəsmi müraciətinə cavab vermir. Bu qurum nəhayət ki, məsuliyyətini, öz vəzifəsini anlamalıdır”-deyə Q.Hacıyev bildirdi.
İradə SARIYEVA
