Bəşər tarixində haylar (ermənilər) qədər saxtakar toplum, icma yoxdur. Özlərini “dünyanın ən qədim” xalqı kimi qələmə vermək üçün Adəmi, Nuhu, İsa Peyğəmbəri “hay” elan etdilər, amma bir nəticə əldə edə bilmədilər.
Sonra da dünyanın müxtəlif ölkələrinin ərazisinə iddia edib “bura qədim erməni torpağı” olub iddiasında bulundular. Azərbaycana, Türkiyəyə, Gürcüstana və başqa ölkələrə qarşı ərazi iddiasından gözləri doymayan haylar uzun illərdir ki, ağaları, sahibləri olan Rusiyanın ayrı-ayrı vilayətlərinə, şəhərlərinə göz dikliblər. Soçinin, Krosnadarın, Kubanın “hay”lara aid olduğunu iddia edirlər. Öz yalanlarına o qədər aludə olublar ki, “Ermənistan və ermənilər” bloqunda hədlərini daha da aşıblar. İddia edirlər ki, guya ermənilər Krasnodar diyarının ən böyük icmalarından biri hesab olunurlar, əhalinin 15-20 faizi ermənilərdən ibarətdir. Sözügedən bloqda iddia edilir ki, erməni “xalqının” ilk nümayəndələri guya hələ eramızdan əvvəl I əsrdə Qara dəniz bölgəsində məskunlaşıblar (?) Onların saxta və uydurma məlumatlarına görə, “erməni padşahı Böyük Tiqran qayınatası, Pontus kralı Mitridatın mülklərini müdafiə etmək üçün ən yaxşı döyüşçülərini bu əraziyə göndərdi”. Bloger iddia edir ki, “erməni xalqının” Krasnodar diyarına axınının pik nöqtəsi orta əsrlərə düşür. “XI-XV əsrlərdə barbarlara əsir düşərək vətənini tərk etməyə məcbur edilən erməni tacirləri, döyüşçüləri, keşişləri, sənətkarları Bizans və Genuya müstəmləkələrində məskunlaşıblar”. İddiaya görə, guya bu dövrdə Kubanda “Çerkesoqay” (Adıge erməniləri) adı ilə erməni icması meydana çıxıb. Giya ermənilərlə çərgəzlərin birləşməsindən belə bir “millət” yaranıb və onlar XIV-XV əsrlərdə türklər tərəfindən “işğal olunmuş” əraziləri tərk etmiş ermənilərin törəmələridir.
“Onların birliyindən hansısa “millət”in yaranması iddiası boş və mənasızdır, tarixdə belə bir məsələ yoxdur”
AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, hayların Kubana, Krasnodara, Soçiyə və başqa Rusiya şəhərlərinə, vilayətlərinə qarşı iddiasdı yeni deyil. Q.Hacıyev qeyd etdi ki, "Böyük Tiqran"ın ermənilərə aidiyyəti yoxdur, eyni zamanda da ermənilərin bizim eradan əvvəl I əsrdə guya sözügedən ərazilərdə peyda olması tamamilə uydurmadır. Orada ermənilərlə çərkəzlərin birləşməsindən hansısa "millət" əmələ gəlməsi iddiasına gəlincə, Q.Hacıyev qeyd etdi ki, bu da növbəti uydurmadır, "Çerkesoqay" “icması” hayların növbəti bir yalanıdır.
“Özlərini o xalqa, bu xalqa yamaq etmək hayların adətidir. Baxıb görürlər ki, hansı xalqın tarixində boşluq var, tarixləri müfəssəl yazılmayıb, ora müdaxilə edib öz uydurmalarını ortaya çıxarırlar. Biz bunu daha çox müşahidə edirik ki, ermənilər özlərini hər yerə yamaq edirlər. Bir vaxtlar Kilikyada, Dəclə və Fərat çayları sahilində olan Armenianı özlərinə “vətən” seçdilər, uzun illər özlərini onlara yamaq etdilər. Özlərinin hay olduqlarını bilə-bilə onlara yamanmaq istədilər, amma nəticə vermədi. Qədim tarixi, mədəniyyəti olan Urartudan yapışdılar, ondan da əlləri boşa çıxdı. Bu bölgədə Mesrop Maştoç kimi uydurma “dilçi” meydana gətirdilər, guya o, erməni əlifbası “yaradıb”. Amma həbəş alimi ortaya çıxıb hayların əlifba yalanını ifşa edəndən sonra bu barədə az danışmağa başladılar. Dünyanın hər yerində özlərinə “qədim vətən”, “tarixi vətən” axtaran haylar Rostovdan, Krasnodardan, Soçidən, Qara dəniz
sahillərindən özlərinə yeni vətən düzəltmək istəyirlər. Uzun illər Cənubi Qafqazda apardıqları işğalçılıq siyasətindən əl çəkməmiş indi də Şimali Qafqazda bu əməllərini həyata keçirmək istəytirlər. Hayların Şimali Qafqaza bizim eradan əvvəl I əsrdə gəlməsi tamamilə uydurmadır. Ermənilərin nə qədim dövrdə, nə orta əsrlərdə Qafqaz coğrafiyasında dövləti olmayıb. Hayların bu iddiaları tamamilə cəfəngiyyatdır. Şimali Qafqaz və Qara dəniz xalqlarının tarixinin böyük bir hissəsi öyrənilib. Qafqazda tarixən əllidən çox etnos, etnik qrup yaşayıb, onlar indi də yaşayırlar. Onlar da üç dil qrupuna ayrılıblar: Altay, Qafqaz və Hind-Avropa dil qruplarıdır. Fikir verin, azərbaycanlılar, qumuklar, qaraçaylılar, balkarlar, noqaylar və bir çox digər türk tayfaları, xalqları Altay dil qrupuna aiddir. Barəsində danışılan ərazilərdə də ən çox bu etnoslar yaşayır. Altay dil qrupu həm Altay dağ silsiləsində, həm də Qafqazda yaşayan və sonradan oraya axın edən xalqlardır. Qafqaz dil qrupuna aid olanlar da məlumdur. Bunlar gürcülərdir, abxazlardır, adıgeylərdir, Şimali Qafqaz xalqlarının xeyli hissəsidir. Bunlar qədimdən qalan xalqlardır. Bunlar hamısı qədimdən yaşayıblar, indi də yaşayırlar. Qədim dövrdən məlum olan bu xalqların içində ermənin adı yoxdur. Ermənilər Şimali Qafqaza sonradan gəlmiş toplumlar içindədir. Orada ən müxtəlif xalqlar var və hamısı da məlumdur. Hamısı öz tarixini bilir, düzgün yazır, bircə ora sonradan gəlmiş ermənilər rahat durmur, saxta, uydurma tarix yaradırlar. Haylar Qriqoryanlığı yaymaq üçün çox ölkələrin ərazinə gedə bilərdilər, amma bu o demək deyil ki, ora onların “qədim vətəni”dir, “torpağı”dır. Guya “Böyük Tiqran”nın onları Qara dəniz bölgəsinə göndərməsi tamamilə uydurma bir məsələdir, heç Tiqranın haylara aidiyyəti yoxdur. O ki qaldı ermənilərlə çərkəzlərin qarışığından hansısa bir “millət” yaranmasına, bu da çox gülünc bir iddiadır. Onlar Krasnodarı, Kubanı, Soçini, Rostovu və başqa vilayətləri haylaşdırmaq üçün çox saxta, uydurma tarixlər yazıblar”.
Q.Hacıyev bildirdi ki, keçən əsrin 90-cı illərində haylar Krosnadarda mərkəz yaradaraq orada muzdlu döyüşçülər yetişdirib onları Qarabağa - Azərbaycana qarşı döyüşməyə göndəriblər. O qeyd etdi ki, illər əvvəl Krasnodarda ezamiyyətdə olarkən hayların daha çox rusların, Puqaçovun, Razinin “qəhrəmanlığı” barədə təbliğat apardığının, Çar Rusiyanın Qafqazı istila etməsinin ildönümlərini bayram etdiklərinin şahidi olub. “1992-ci ildə ermənilərin təşkil etdiyi sərgini gözümlə görmüşəm. Krasnodarda hansısa yolla prospektlərdən birinə daşnak Stepan Şaumyanın adının verilməsinə nail olmuşdular. Amma o zaman onlar bu iddiaları irəli sürmürdülər. Son dövrlər ora erməniləri kütləvi şəkildə köçürdülər və bütün gəlirli sahələri, biznesi əllərinə aldılar. Son 30 ildə orada ayaqlarını bərkitdilər və dərhal da torpaq iddiası irəli sürdülər. Ermənilər azğınlıqlarını büruzə verəndən sonra hətta yerli xalqlar erməniləri qovmağa başladılar, hətta onları evlərindən belə çıxarmışdılar. Sonra işə rəsmi Moskva qarışdı və haylar yenidən evlərinə qaytarıldı. Onu da deyim ki, haylar yerli xalqlarda qıcıq yaradan çoxlu hərəkət edirlər. Hesab edirəm ki, hayların bu yeni iddiaları başlarına bəla olacaq və onlar yerli xalqların qəzəbinə düçar olacaqlar. Çünki saxtakarlıqları bitib-tükənmir. Ermənilərlə çərkəzlərin heç bir qohumluq əlaqəsi yoxdur, onlar haylara nifrət edirlər. Bu baxımdan onların birliyindən hansısa “milət”in yaranması iddiası boş və mənasızdır, tarixdə belə bir məsələ yoxdur. Ermənilərin “yerli xalq” xəstəliyi müalicə olunmur, günü-gündən daha da şiddətlənir”-deyə Q.Hacıyev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
