Fransanın son illərdə Cənubi Qafqazda olduqca destruktiv siyasət yürütməsi heç kimə sirr deyil. Xüsusən də İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Fransa açıq şəkildə Ermənistanı dəstəkləyən siyasət yürüdür.
Elə bu səbəbdən sözügedən ölkə artıq Azərbaycanla Ermənistan arasında vasitəçi olmaq şansını əldən buraxıb. Azərbaycan birmənalı şəkildə Fransanın vasitəçiliyinin mümkün olmadığını bildirir. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin bu bazar baş tutması gözlənilən Brüssel görüşündə Fransa artıq vasitəçi deyil.
Bütün bunlara rəğmən, Fransa yenə də destruktiv fəaliyyətindən əl çəkmir. Ermənistana Fransanın hərbi müstəvidə artan dəstəyi də bunun təsdiqidir. Mötəbər məlumata əsasən, Fransa Ermənistandakı səfirliyinin yanında yeni hərbi attaşenin təyin olunması barədə qərar qəbul edib. Beləliklə, bir müddət bundan əvvəl Fransanın “Intelligence Online” nəşri tərəfindən yayılan məlumat öz təsdiqini tapıb. “Caliber.az” saytı isə bildirir ki, bu addım ilk dəfə yüksək səviyyədə 2022-ci ilin sentyabrında, Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyanın Fransaya səfəri zamanı müzakirə olunub və indi faktiki olaraq rəsmiləşir. Bildirilir ki, fransalı hərbi attaşe Fransa ölümcül silahlarının Ermənistana tədarükünə nəzarət edəcək. Parisin Ermənistana ölümcül silahların tədarükü barədə hərbi-siyasi qərarına əsas dəstəyi şəxsən Fransa prezidenti Emmanuel Makron göstərib. Beləliklə, Avropa İttifaqının aparıcı ölkələrindən biri regiona ölümcül silahların tədarükündən imtina üzrə ənənəvi ümumavropa siyasətini kobud şəkildə pozub. Bununla da Fransa regionda hərbi tarazlığa Ermənistanın xeyrinə təsir göstərməyə səy göstərir. Eyni zamanda Fransa diplomatik müstəvidə də ölkəmizə qarşı daha da aqressivləşir. Elə bu günlərdə Fransanın Avropa və xarici işlər naziri Katrin Kalonanın Azərbaycanın Qarabağ bölgəsini yanlış olaraq “Dağlıq Qarabağ” şəklində Azərbaycanın daxilində “anklav” adlandırması ölkəmzin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə daha bir hörmətsizlik oldu. Katrin Kolonanın “France Inter” ictimai radio kanalına verdiyi müsahibə zamanı dedikləri Fransanın beynəlxalq hüquqa qarşı olduğunu da bir daha təsdiqlədi. Çünki Qarabağ bölgəsi Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış suveren ərazisi və tərkib hissəsidir. Bununla yanaşı, Azərbaycanın öz suveren ərazisində yaratdığı və erməni sakinlərin artıq şəffaf şəkildə hər iki istiqamətdə keçməyə başladığı “Laçın” sərhəd nəzarət-buraxılış məntəqəsinin guya yolu blokadada saxladığı barədə Fransa tərəfinin iddiasının heç bir əsası yoxdur. Azərbaycan öz sərhədlərinin mühafizəsini və bu sərhədlərdən keçidi ölkə qanunvericiliyinə və beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş qaydalara uyğun olaraq həyata keçirir. Azərbaycan beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq dəfələrlə bəyan edib ki, Qarabağ və orada yaşayan erməni əsilli sakinlərin taleyi bizim daxili işimizdir. Həmçinin Laçın və Xankəndi, eyni zamanda, onlar arasındakı yol Azərbaycanın beynəlxalq hüquqla tanınan suveren ərazisidir. Digər dövlətlə sərhəddə, indiki halda Ermənistanla şərti sərhəddə sərhəd-nəzarət buraxılış məntəqəsi təsis etmək Azərbaycanın suveren hüququdur. Belə bir situasiyada Fransa hökumət rəsmisinin mövcud olmayan “Dağlıq Qarabağ” anlayışından istifadə etməsi, Laçın-Xankəndi yolunda sərhəd-buraxılış məntəqəsinin qurulmasına etirazını bildirməsi, eyni zamanda, beynəlxalq hüququn prinsipləri haqqında 1970-ci il bəyannaməsi ilə müəyyən edilmiş “dövlətlərin daxili yurisdiksiyasında olan işlərə qarışmamaq” və “dövlətlərin suveren bərabərliyi” prinsiplərinin pozuntusudur.
Fransa, həmçinin heç bir əsas olmadan, həqiqətə əsaslanmayaraq hələ də Laçın yolunun blokadada olduğunu iddia edərək bölgədə situasiyanı süni şəkildə gərginləşdirməyə çalışır. Elə buna görədir ki, Fransa faktiki olaraq Cənubi Qafqazda yoxdur və davranışlarını dəyişməyənə qədər də bölgədə mövcudluğu mümkün deyil. Ən azından, Azərbaycan buna imkan verməyəcək. Digər tərəfdən, belə addımlarla Fransa iqtisadi müstəvidə də özünə ciddi zərər vura bilər. Hər halda, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin təcrübəsi də bunu deməyə əsas verir. Qeyd edək ki, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Fransanın “Airbus Helicopters” şirkəti ilə 2021-ci ildə imzaladığı 1 milyard avro dəyərində sifarişi ləğv edib. Belə ki, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri “Airbus Helicopters” qrupu ilə “Caracal H225M” markalı 12 hərbi helikopterin alınması üçün bağladığı müqaviləni ləğv etdiyini açıqlayıb. Qeyd edək ki, təxminən 1 milyard avro dəyərində olan 12 helikopter üçün müqavilə 2021-ci ilin dekabrında Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Əbu-Dabiyə səfəri zamanı elan edilib və həmin vaxt Fransa 80 “Rafale” döyüş təyyarəsinin satışına da imza atıb. Təxminən 1 ay əvvəl də Azərbaycan milli aviadaşıyıcısı olan AZAL A320neo və A321neo laynerləri daxil olmaqla A320neo ailəsinə aid 12 “Airbus” təyyarəsi üçün Fransaya sifariş verib. “Airbus” Beynəlxalq Departamentinin rəhbəri və baş kommersiya direktoru Kristian Şerer vurğulayıb ki, bu sifariş “Airbus” və “Azərbaycan Hava Yolları” arasında məhsuldar əməkdaşlıqda mühüm mərhələdir: “A320neo ailəsi öz donanmasına sərfəli həllər axtaran aviaşirkətlər üçün ən yaxşı seçim olaraq qalır. Bu sifariş müştərilərimizin A320neo təyyarəsinin performansına və etibarlılığına inamının sübutudur. Əminik ki, bu qərar “Azərbaycan Hava Yolları”nın uzunmüddətli perspektivdə davamlı inkişafına töhfə verəcək”. Amma Fransa anti-Azərbaycan siyasətini davam etdirdiyi halda ölkəmiz də Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi müvafiq müqaviləni ləğv edə bilər. Bundan ən çox zərər görən isə Fransa özü olacaq.
Tahir TAĞIYEV
