“Zəngəzur dəhlizinin, sadəcə Azərbaycan və Ermənistan üçün deyil, qlobal səviyyədə əhəmiyyəti var”. Bu sözləri Prezident İlham Əliyev Şuşada keçirilən “Böyük Avrasiya geosiyasətinin formalaşması: keçmişdən bu günə və gələcəyə” mövzusunda konfransda çıxışında söyləyib.
Ölkə başçısı bunu bir sıra tutarlı arqumentlərlə əsaslandırıb: “Çünki biz daha böyük həcmdə yüklərin olmasını gözləyirik və marşrutlar nə qədər çox olsa, bir o qədər yaxşıdır. Zəngəzur dəhlizinin böyük potensialı var. Çin, Qırğızıstan və Özbəkistan arasında dəmiryolu əlaqəsi yaradılır və Zəngəzur dəhlizi həmin marşrutun davamı, “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin və ya Şimal-Cənub dəhlizinin tərkib hissəsi ola bilər”.
Məlum olur ki, Zəngəzur dəhlizi həm də bir neçə mühüm nəqliyyat xəttini əlaqələndirəcək vacib logistik xətt olacaq. Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyətini ekspertlər necə dəyərləndirir?
“Sözügedən dəhlizin icra mexanizmi tapılsa, ticarət dünyası böyük bir uğur əldə edəcək”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Zəngəzur dəhlizi iki böyük dəhlizi əlaqələndirəcək: “Bu baxımdan Prezidentin səsləndirdiyi arqumentlər reallığı əks etdirir. Məsələ ondadır ki, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu yalnız Şərqlə Qərbi birləşdirmək missiyasını həyata keçirirsə, Zəngəzur dəhlizinin rolu daha böyük və çoxşaxəli olacaq. Çünki Zəngəzur dəhlizi iki böyük nəqliyyat qovşağının bir-biri ilə inteqrasiyasını təmin edəcək. Söhbət Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin bir-biri ilə əlaqələndirilməsindən gedir. Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizinin logistik əhəmiyyəti inanılmaz dərəcədə böyükdür. Bu yolla hər iki istiqamətdə çıxış əldə olunacaq. Məhz Zəngəzur dəhlizinin qlobal əhəmiyyəti bundan ibarətdir. Ermənistanın iqtisadi gələcəyi məhz Zəngəzur dəhlizi ilə bağlıdır. Çünki bu ölkənin coğrafi vəziyyəti bunu diqtə edir. Bunu Ermənistandakı iqtisadçılar da çox yaxşı bilir. Sadəcə olaraq revanşist, xəstə təfəkkürlü şəxslərin hücumlarından çəkindikləri üçün bunu açıq bəyan etməkdən ehtiyat edirlər. Ağlı başında olan şəxs bütün bu reallıqları düzgün müqayisə edir. Çin kimi bir dövlət dəfələrlə bu dəhlizin nə qədər vacib olması ilə bağlı mövqe sərgiləyib. Çin dünyanın əmtəə bazarında çox böyük paya malikdir. Məsələ ondadır ki, Çin bu dəhlizin daşımalarda vaxt baxımından daha münasib olduğunu yaxşı bilir. Bu da imkan verəcək ki, daha tez Şərqdən-Qərbə və əks istiqamətdə yükləri daşımaq mümkün olsun. Çünki vaxtın udulması qiymət əmələ gəlmə prosesinə də müsbət təsir edir. İstənilən məhsullar daha uçuz harasa çatdırılır. Deməyim odur ki, iqtisadi nöqteyi-nəzərdən Zəngəzur dəhlizi barəsində saatlarla danışmaq olar. Ancaq ümumilikdə onu qeyd etmək olar ki, Zəngəzur dəhlizi Amerika və Avstraliya qitələrini çıxmaq şərti ilə bütün qitələr üçün çox vacib dəhliz hesab oluna bilər. Bir sözlə, Zəngəzur dəhlizinin icra mexanizmi tapılsa, ticarət dünyası böyük bir uğur əldə edəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
