Ermənistandakı “Şərəf duyuram” parlament fraksiyasının rəhbəri Hayk Mamicanyan hesab edir ki, Ermənistan-Türkiyə prosesi Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlıdır.
Mamicanyan bu qənaətə Ermənistanın Türkiyə ilə danışıqlarda xüsusi nümayəndəsi Ruben Rubinyan da Ermənistan və Azərbaycan xarici işlər nazirləri arasında Vaşinqtonda keçirilən danışıqlarda iştirak etdikdən sonra gəlib:
“Deməli, bu hakimiyyətin iki ildir danışdıqları, guya bu iki prosesin bir-biri ilə əlaqəli olmadığı nağılları başqa bir yalandır”.
Ermənilərin Vaşinqtonda İrəvan-Ankara açılımının da müzakirə olunması ilə bağlı gəldiyi qənaəti nə dərəcədə əsaslı saymaq olar?
Təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Elşən Həsənov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Eermənilərin hansı iddiada olması danışıqlar prosesində tərəflərin nümayəndə heyətinin tərkibinin müzakirəsi çərçivəsində deyil, regionda gedən proseslər kontekstində müzakirə edilsəydi, daha yaxşı olardı:
“Ermənistan parlamentinin üzvü, fraksiyalardan birinin sədri olan Ruben Rubinyanın nümayəndə heyətinin tərkibində təmsil olunması heç də o demək deyil ki, danışıqlarda həmçinin Türkiyə ilə münasibətlər də danışıqlar prosesinin paralel aparılan müzakirə mövzusu olacaq. Düzdür, regionda sabitlik, sülh sazişinin imzalanması, sərhədlərin təyin edilməsi, kommunikasıya xətlərinin açılması və s. məsələlərdə Azərbaycan tərəfi ilə aparılan danışıqlarda təkcə Azərbaycanın deyil, Türkiyənin də maraqları nəzərə alınmalıdır. Ruben Rubinyanın nümayəndə heyətinin tərkibində təmsil olunması isə onun ilkin olaraq Türkiyə ilə Ermənistan arasında aparılan danışıqlarda iştirakı və yəqin ki, ümumiyyətlə diplomatik təcrübəsinin kifayət qədər yüksək olmasından irəli gələ bilər. Azərbaycanla Ermənistan arasında aparılan danışıqların təkcə iki ölkə arasında deyil, Türkiyənin də maraqları çərçivəsində aparıldığını nəzərə alsaq, o zaman bu şəxsin orada iştirakı təbiidir.
Bildiyimiz kimi, Azərbaycanla Ermənistan arasında danışıqların nəticəsi gələcəkdə regiondakı hadisələrin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyinin göstəricisi olacaq. Fakt odur ki, Ukrayna ilə müharibə edən Rusiyanın həmçinin Zaqafqaziya regionundan da vurulub çıxarılması prosesinə start verilib. Bu baxımdan demək olar ki, Azərbaycan-Ermənitan münasibətlərinin tənzimlənməsi həm də Rusiyanın regiondan getməsinə səbəb olacaq ki, bundan da daha çox xeyir götürən elə region dövlətləri olacaq. Bu prizmadan yanaşsaq, Türkiyə ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması məsələsini həm də Rusiyanın regiondan vurulub çıxarılması məsələsi ilə paralel olaraq görmüş olarıq.
Odur ki, indiki danışıqlar prosesini sırf Azərbaycala Ermənistan və yaxud Ermənistan – Azərbaycan – Türkiyə arasında gedən proseslər prizmasından deyil, ümumiyyətlə regionun gələcək taleyi prizmasından dəyərləndirmək lazımdır.
Danışıqlar prosesində nümayəndə heyətlərinin tərkibində kimlərin təmsil olunmasının əhəmiyyəti real vəziyyəti daha yaxşı qiymətləndirə bilən peşəkarlıq səviyyəsində özünü göstərərdi ki, bu da işin xeyrinə olardı”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
