Oktyabrın 14-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun təşkilatçılığı ilə ölkəmizdə fəaliyyət göstərən aparıcı kütləvi informasiya vasitələrinin rəhbərləri Muxtar Respublikamızda olmuş, işgüzar görüşlər keçirmiş, diyarımızın gəzməli-görməli yerləri ilə tanış olmuşlar.
Bu qədim diyarla tanışlıq zamanı sağlamlığımız naminə yaradılmış yaşıllıqlar, müasir üslubda tikilmiş binalar, insanların gediş-gəlişini təmin edən rahat yollar, körpülər, Nuh peyğəmbərin məzarüstü türbəsinin bərpa edilməsi, Əlincəqala, Möminə xatın, Gülüstan türbəsi və sair tarix-mədəniyyət abidələrinə ikinci həyat verilməsi, Bakı, İstanbul, Moskva və Gəncə şəhərlərindən, eləcə də qonşu ölkələrdən bölgəmizə turizm axınının güclənməsi media nümayəndələrində xoş təəssürat hissləri yaratmışdır. Bunlar Muxtar Respublikamızda müasir mədəniyyətin tarixə yazılan faktlarıdır. Yeni nəsilləri mədəniyyət körpüsündən keçirərək gələcəyə doğru aparmağın konkret üsulları və yollarıdır.
Naxçıvanla ilk tanışlıqdan sonra "Bakı-Xəbər" qəzetinin baş redaktoru Aydın Quliyev deyir: "Bütün şəhəri bürüyən gülkarlıqlar, yaşıllıq zolaqları Naxçıvanı son dərəcə gözəl bir görkəmə gətirib. Bu ünvanda aparılan yenidənqurma işləri, qədim diyarı ziyarətə gələnlər üçün yaradılmış şərait yüksək səviyyədədir. Bu isə o deməkdir ki, Muxtar Respublikada bütün sahələrin inkişafına həssaslıqla yanaşılır. Bilirsiniz, mən Avropanın bir çox şəhərlərində olmuşam. Naxçıvan qədər təmiz və gül-çiçəkli şəhər görməmişəm. Çünki bu gözəlliklər bizi hər addımda qarşılayır. Bir həqiqəti də unutmayaq ki, Avropanın ən gözəl şəhərləri uzun illərin inkişafının bəhrəsidir. Naxçıvan isə bu gözəlliyə qısa zaman kəsiyində nail olub. Bu, Naxçıvanın beş min illik tarixində yeni tarixi mərhələnin qiymətli salnaməsidir. Çətin şəraitdə intibah yaratmağın mümkünlüyünün konkret və əyani göstəricisidir. Bu zəngin təcrübə Azərbaycanın bu qədim və həmişəcavan diyarının sabahkı üfüqlərinə də gur işıq salır".
Yolumuz xalqımızın məğlubedilməz simvolu Əlincəqalaya uzanır. Media nümayəndələrini bu yolun üstündə yerləşən Çeşməbasar, Güznüt, Ərəzin, Əbrəqunus, Bənəniyar, Saltaq, Göydərə kəndlərində yaradılan quruculuq töhfələri, yaşıllıqlar, meyvə bağları valeh edir. Qarşıdan Azərbaycanın müdafiə qalaları içərisində özünəməxsus yeri olan Culfa rayonunun Xanəgah kəndində yerləşən Əlincəqala görünür. Maşınımız "Əlincəqala" Tarix-Mədəniyyət Muzeyinin yaxınlığında dayanır. Muzeyin direktoru Kamal Gülmalıyev qonaqları səmimi və mehriban qarşılayır. I-VI əsrlərə aid olan bu dünya əhəmiyyətli tarixi abidə haqqında məlumat verir. Bildirir ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi cədrinin 2014-cü il 11 fevral tarixli Sərəncamına əsasən, Əlincəqala tarixi abidəsi bərpa olunmuş, tarix-mədəniyyət muzeyi yaradılmışdır. Muzeydə Əlincəqalada məskunlaşan insanların həyat tərzini əks etdirən maddi-mədəniyyət nümunələri, xüsusilə qədim məişət əşyaları, qalada aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan XIV-XV əsrlərə aid memarlıq elementləri, Atabəylər dövrünə aid mis pullar və sairə nümayiş etdirilir. Bu gün Naxçıvanın qədim memarlıq məktəbinin qiymətli yadigarı olan Əlincəqala tarixi qorunub saxlanılmaqla bərpa edilən qala divarları, bürc və giriş qapıları, qədim yaşayış evləri qalanın zirvəsində ucaldılan Azərbaycan Respublikasının bayrağı yenilməzlik, milli müstəqillik, məğrurluq, qələbə rəmzi kimi bura gələn ziyarətçilərdə qürur hissi yaradır.
Muzeylə tanışlıqdan sonra "APA Holdinq"in prezidenti Vüsalə Mahirqızı deyir: "Mənim xalqımızın dövlətçilik tarixində mühüm yer tutan dünya əhəmiyyətli bu abidə və görkəmli Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin müəllimi olmuş Fəzlullah Nəiminin burada dəfn olunması barədə məlumatım var. Ancaq Əlincəqalanın bu qədər möhtəşəm və əzəmətli olduğunu, burada yüksək səviyyədə quruculuq və abadlıq işlərinin aparıldığını, qalanın zirvəsinə yol çəkildiyini bilmirdim. Mən sanki sehrli-sirli, nağıllı bir aləmin sehrinə düşmüşəm. Əlincəqala xalqımızın kökünü, soyunu, rəngini, ruhunu bütün dünyaya tanıdan vətənpərvərlik abidəsidir. Bura səyahət edən hər bir turist üçün olduqca cazibədar və əlverişli məkandır".
1811 metr hündürlüyü olan Əlincəqalaya yürüş bir saat davam edir. Ziyarətçilər buradan xoş təəssüratla ayrılırlar.
Səhəri gün yolumuzu gözəlliklər diyarı Şahbuza salırıq. Maşınımız hərəkət etdikcə çox möhtəşəm və əvəzolunmaz təbiət mənzərələri ilə qarşılaşırıq. Bunlar qonaqlarımızın diqqətindən qaçmır. Qonaqlar Naxçıvanın tarixi yerləri, eyni zamanda füsunkar təbiəti ilə tanış olmaq fürsətini yüksək qiymətlənidirir. Mən onlara Şahbuz Dövlət Qoruğu, cümlə yaylaqların şahı Batabat, Üzən ada və Zor bulaq haqqında məlumat verirəm. Bildirirəm ki, ekoturizm üçün burada geniş imkanlar var. Marşrutumuz görkəmli şairimiz Məmməd Arazın doğma kəndi Nursuya və şairin ev muzeyinə olduğundan, onun Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafındakı xidmətlərindən və lirikasından da söhbət açıram. Bu zaman yolboyu özünün şirin söhbətləri ilə hamımızın sevimlisinə çevrilən, aqilliyi və yüksək dünyagörüşü ilə fərqlənən millət vəkili, görkəmli jurnalist Aqil Abbas mənim sözlərimə qüvvət verir. Bildirir ki, ustad Məmməd Arazın fəaliyyəti ədəbiyyatımızın yüksək məramına xidmətdə keçmiş, bu sahədə misilsiz nailiyyətlər qazanaraq Azərbaycan proeziyasının zirvəsinə ucalmış və bu zirvədə əbədi yaşamaq haqqı qazanmışdır. Onun şeirlərində "Vətən" sözü qürurla səslənir. Onun yaradıcılığının baş qəhrəmanı Azərbaycandır.
Məmməd Arazın ev muzeyinə çatırıq. Muzeyin bələdçisi qonaqları salamlayır və bizi muzeylə tanış edir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev görkəmli şairin Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında xidmətlərini nəzərə alaraq 2013-cü ilin sentyabrın 27-də "Məmməd Arazın 80-illik yubileyinin keçirilməsi haqqında" Sərəncam imzalamışdır. Muzeyin binası iki mərtəbədən ibarətdir. Buradan muzey işinin təşkili üçün hər cür şərait yaradılmışdır. Xalq şairi Məmməd Arazın zəngin irsini xatırladan eksponatların yerləşdiyi muzey ədibin həyat və yaradıcılığı haqqında geniş məlumat almağa imkan verir. Ekspozisiyada şairin müxtəlif illərdə nəşr olunan, eləcə də görkəmli söz ustadının həyat və yaradıcılığından bəhs edən kitablar, mənalı həyat yolunun müxtəlif dövrlərini əks etdirən fotoşəkillər sərgilənir.
Muzeylə tanışlıq zamanı Aqil Abbas və "525-ci qəzet"in baş redaktoru Rəşad Məcid şairin qələmə aldığı şeirlərindən parçalar söyləyir. Mən isə ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin ədəbiyyat və incəsənət sahəsində misilsiz xidmətləri olan insanlar haqqında söylədiyi fikirləri xatırlayıram: "Biz gərək belə insanların qədrini bilək. Onların dəyərini verək, xidmətlərini yüksək qiymətləndirək. Bununla biz təkcə onlara olan hörmət və ehtiramımızı bildirmirik. Onları millətimizə tanıdırıq. Millətə belə adlar, belə simalar lazımdır ki, həmişə öz övladları ilə öyünsün, fəxr etsin. Öz milli mənsubiyyətinə görə qürur duysun. Belə insanların adlarını qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə çatdırmaq hər birimizin vətəndaşlıq borcudur".
Duzdağ Fizioterapiya Mərkəzindəyik. Xəstəxananın müdiri Zülfiyyə Həsənova Muxtar Respublikamızın resurslarından biri olan və təbii ehtiyatları 90 milyon ton təşkil edən nadir duz mağarasının şəfaverici xüsusiyyətlərindən danışır. Bildirir ki, bu gün minlərlə insanın ümid yerinə çevrilən, astma xəstəliyinin müalicəsi üçün illərdən bəri primitiv üsullarla istifadə edilən mağara hazırda günün tələblərinə tam cavab verən müasir sağlamlıq mərkəzidir. Bura xarici ölkələrdən də müraciət edənlər olur. Mərkəz 350 xəstəni eyni vaxtda qəbul edə bilir. Mağaraya daxil olan kimi duzun spesifik iyini hiss edirsən. Sanki birdən-birə nəfəs almaq asanlaşır. Mərkəzdə duz layları arasında oksigen havanın 20 faizini təşkil edir, bu da ağ ciyər xəstəliklərindən əziyyət çəkənlərə təbiətin bəxş etdiyi ən gözəl dərmandır. Duzun tərkibindəki zəngin minerallar və kimyəvi elementlər orqanizmə müsbət təsir göstərir.
Bu arada söhbətə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun icraçı direktoru Vüqar Səfərli qüvvət verir. Söyləyir ki, Ukrayna, Qırğızıstan və Polşada da duz şaxtaları var. Lakin Naxçıvandakı Duzdağ öz müalicəvi əhəmiyyətinə görə onlardan bir neçə cəhətdən üstündür. Aldığı məlumata görə, Ukraynanın Ujqorod xəstəxanası 206 metr yerin dərinliyində yerləşdiyindən, xəstələr buraya liftlə qalxıb-enir. Bu da təzyiqin birdən-birə pisləşməsinə səbəb olur. Bundan başqa, şaxtada rütubətin, partlayıcı gücə malik metan kimi zəhərləyici qazların normadan çox olması öz təsirini göstərir. Naxçıvandakı şaxtada isə temperatur sabitdir, nisbi rütubət aşağıdır. Bura gələn xəstələrin təxminən 300 metr məsafəni qət etməsi isə yeraltı şöbədəki havaya tədricən öyrənmək imkanı yaradır.
Naxçıvan şəhərindəki Biznes Mərkəzi ilə tanışlıq da media nümayəndələrinin ürəyincə olur. Burada onlar Muxtar Respublikada istehsal olunan çeşidli məhsullarla tanış olurlar. İdxalın yerli istehsal hesabına əvəzlənməsi istiqamətində görülən işlər, son illər ərzində 385 müəssisənin fəaliyyətə başlaması və 343 növdə məhsula olan tələbatın yerli istehsal hesabına ödənilməsi iqtisadi siyasətin uğurundan xəbər verir.
Şəhərimizin qonaqları milli dəyərlərimizin qorunması, yaşadılması və təbliği istiqamətində görülən işləri də yüksək qiymətləndirir. Onlardan biri də Muxtar Respublikamızda ənənə şəklini almış festivalların keçirilməsidir. "Xalq qəzeti"nin baş redaktoru Həsən Həsənov deyir: "Naxçıvanda milli və bəşəri dəyərlərin vəhdətdə yaşadılması hər bir vətəndaşda qürur hissi doğurmalıdır. Aldığım məlumata görə, Nuh peyğəmbərin məzarüstü türbəsi tarixi qaynaqlardan əldə edilmiş məlumatlara və Naxçıvanın çoxəsrlik memarlıq ənənələrinə istinad edilməklə bərpa edilib. Ucaldılmış Nuh türbəsi həm də Naxçıvan diyarının böyük sivilizasiyanın beşiyi olduğunu bir daha yada salır. Nuh peyğəmbərin məzarüstü türbəsinin ətrafında salınmış, öz möhtəşəmliyi ilə göz oxşayan "Naxçıvanqala" Tarix-Memarlıq Muzey Kompleksi Naxçıvan şəhərinin memarlıq üslubunu tamamlayır, turizm axınına yaşıl işıq yandırır. Naxçıvanqala həm yerli sakinlərin, həm də turistlərin ən çox sevdiyi məkandır. Deyirlər, burada tez-tez festivallar keçirilir. "Göycə", "Çörək", "Plov" və "Yallı" və sair festivallar keçirilib. Bu gün isə biz "Bal" festivalında iştirak edəcəyik. İnanıram ki, bu festival, mənim kimi, həmkarlarımın da ürəyincə olacaq".
Biz həmin gün festivalda iştirak etdik. Festivalda Muxtar Respublika arıçılarının istehsal etdiyi məhsullar nümayiş olunurdu. Həmin gün Ordubad rayonun Tivi kəndinin arçıları media nümayəndələrini bal şərbətinə qonaq etdi. Bu qonaqpərvərlik media nümayəndələri tərəfindən rəğbətlə qarşılandı. "Mövqe" qəzetinin əməkdaşı Zülfiyyə Quliyeva deyir: - Naxçıvanda biz quruculuq və gözəlliklə yanaşı, həm də elimizin, obamızın gözəl adət və ənənələrinin də şahidi olduq. Biz bu torpaqda Vətənə, yurda məhəbbət, insana sevgi, qonağa hörmət gördük".
Media nümayəndələri "Şərq qapısı" qəzeti redaksiyasının, Naxçıvan Dövlət Televiziya və Radio Komitəsinin iş şəraiti ilə də tanış oldular.
Naxçıvana gəlişindən məmnunluğunu gizlətməyən "İki sahil" qəzetinin baş redaktoru Vüqar Rəhimzadə deyir: "Naxçıvanın Saltaq kəndindənəm, Bakıda yaşayıram. 1990-cı illərdə Naxçıvandan xəbər tutmaq üçün bura tez-tez gəlirdim. Dünya gözlərində daralan həmvətənlərimi gördükcə içimdə soyuq küləklər əsirdi. Çünki Naxçıvan camaatı nisgilli torpaq kimi gözü yollarda qalan sahibini gözləyirdi. Gözlərində sevinci, üzündə təbəssümü, dodağında gülüşü saralıb-solmuşdu. Əlləri haqq dərgahına qalxmışdı. Şükürlər olsun ki, ulu tanrı bu əlləri dərgahından boş qaytarmadı. Ulu öndərimiz Heydər Əliyevi öz xalqına bir günəş göndərdi. Həmin gündən Naxçıvan ən şərəfli, işıqlı, uğurlu yola qədəm qoydu. Naxçıvan vətəndaşlarının ümidləri, arzuları göyərdi. Bir sözlə, bu yurdda xoşbəxt gələcəyimizin əsası qoyuldu. İndi Naxçıvan yeni həyatını yaşayır. Naxçıvan bu gün ölkəmizin döyünən ürəyi, xalqımızın qürur duyduğu bir məkandır"...
Hava limanındayıq. Media nümayəndələri Muxtar Respublikamızdan xoş təəssüratla ayrılırlar. Mən Naxçıan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbovun fikirlərini xatırlayıram: "Ulu öndər Heydər Əliyevin Vətəni, bizim hamızın doğma diyarı olan Naxçıvan möhkəmlənməli, güclənməlidir. Bu bizim borcumuzdur, vəzifəmizdir".
Rövşən HÜSEYNOV Naxçıvan Mətbuat Şurasının sədri