Hey­dər Əli­ye­vin azər­bay­can­çı­lıq kon­sep­si­ya­sı...

Mə­lum­dur ki, azər­bay­can­çı­lıq ide­ya­sı­nın in­ki­şa­fın­da, for­ma­laş­ma­sın­da mil­li-mə­nə­vi də­yər­lər sis­te­mi­nin bö­yük ro­lu olub. Azər­bay­can­çı­lıq ide­ya­sı üzə­rin­də pər­və­riş ta­pan bir sı­ra mə­sə­lə­lər cə­miy­yət­də özü­nü təs­diq­lə­yə bi­lib.

Azər­bay­can­çı­lıq­dan da­nı­şan­da biz bu­ra­da mil­li-mə­nə­vi də­yər­lə­ri­mi­zin qo­run­ma­sı­nı, mə­də­niy­yə­ti­mi­zin in­ki­şa­fı­nı, ədə­biy­ya­tın və in­cə­sə­nə­tin yük­səl­mə­si üçün gö­rü­lən la­zı­mi təd­bir­lə­ri də qeyd et­mə­li­yik. Azər­bay­can­çı­lıq mil­li döv­lət­çi­lik ide­o­lo­gi­ya­sı və ida­rə­çi­lik fəl­sə­fə­si­ni for­ma­laş­dı­rıb. Azər­bay­can­çı­lıq, müs­tə­qil­lik və döv­lət­çi­lik amal­la­rı na­mi­nə mil­li həm­rəy­li­yin ya­ra­dıl­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də əmə­li ad­dım­lar atıl­dı. Söz­süz ki, bu par­laq hə­rə­ka­tın ba­şın­da Hey­dər Əli­yev du­rub. H.Əli­yev bir azər­bay­can­lı ki­mi azər­bay­can­çı­lı­ğı öz xal­qı­na də­rin­dən bağ­lı ol­maq­da gö­rür­dü. Ta­rix­çi­lər bil­di­rir ki, o, Azər­bay­can di­li­ni, Azər­bay­can mə­də­niy­yə­ti­ni, ta­ri­xi­ni se­vir­di, sö­zün hə­qi­qi mə­na­sın­da, fə­da­kar və­tən­pər­vər, Azər­bay­can üçün əlin­dən gə­lə­ni et­mə­yə ha­zır olan bö­yük döv­lət xa­di­mi idi. Bir­mə­na­lı ola­raq qeyd et­mək la­zım­dır ki, H.Əli­ye­vin "Mən hə­ya­tı­mın qa­lan his­sə­si­ni öz xal­qı­ma həsr edi­rəm" söz­lə­ri qəl­bi­nin də­rin­lik­lə­rin­dən gə­lir­di. Təd­qi­qat­çı­lar vur­ğu­la­yır ki, H.Əli­ye­vin azər­bay­can­çı­lıq kon­sep­si­ya­sı, ilk növ­bə­də, onun özü­nü azər­bay­can­lı ki­mi dərk et­mə­sin­dən, Azər­bay­ca­nın mə­na­fe­yi na­mi­nə hər şe­yə ha­zır ol­ma­sın­dan irə­li gə­lir­di. Bun­dan əla­və, hə­min kon­sep­si­ya müs­tə­qil Azər­bay­ca­nın bü­töv­lü­yü, bir­li­yi ide­ya­sı, onun hər­tə­rəf­li in­ki­şa­fı və tə­rəq­qi­si stra­te­gi­ya­sı ki­mi qə­bul edi­lir­di.

Pe­da­qo­gi­ka üz­rə fəl­sə­fə dok­to­ru, do­sent Nu­ra­lı Çə­lə­bi­yev ya­zır ki, H.Əli­ye­vin ide­ya-nə­zə­ri ir­sin­də azər­bay­can­çı­lıq mil­li mən­lik şü­u­ru və həm­rəy­li­yin ide­o­lo­ji əsa­sı ki­mi şərtlə­nir. Alim qeyd edir: "...Öz ti­ta­nik fə­a­liy­yə­ti ilə se­çi­lən ulu ön­dər qə­tiy­yət­li, dö­züm­lü, cə­sa­rət­li bir in­san, yük­sək mə­də­niy­yət­li, in­tel­lektli şəx­siy­yət, güc­lü si­ya­si ira­də və də­rin məs­lək sa­hi­bi idi. Onun mə­nə­vi si­ma­sı, psi­xo­lo­ji tə­bi­ə­ti ka­mil­lik sim­vo­lu, nə­sil­lər üçün ör­nək idi. Biz H.Əli­ye­vin şəx­siy­yə­tin­də əsl və­tən­daş­lıq möv­qe­yi, əsl si­ya­si li­de­rə məx­sus şəx­si qü­rur və lə­ya­qət, hər za­man çə­tin­lik­lə­rə qa­lib gəl­mək əz­mi­nin ba­riz tə­cəs­sü­mü­nü gö­rür­dük. H.Əli­yev həm öz mü­a­sir­lə­ri­nə, həm də gə­lə­cək nə­sil­lə­rə qəh­rə­man­lıq və fə­da­kar­lıq­la do­lu mə­na­lı hə­yat ya­şa­ma­ğın müm­kün­lü­yü­nü sü­bu­ta ye­tir­di. Ulu ön­də­rin sa­yə­sin­də "tor­pa­ğı­mı­zın, xal­qı­mı­zın, di­li­mi­zin üzə­rin­də­ki əzə­li və əbə­di "Azər­bay­can" mö­hü­rü özü­mü­zə qay­ta­rıl­dı. Bu­nun­la və­tən­çi­lik, xal­qı­mı­zın adı və di­li, qüd­rə­ti­mi­zin və va­hid­li­yi­mi­zin əsa­sı olan is­lam-türk bir­li­yi bər­pa olun­du, re­al­laş­maq­da olan et­nik toq­quş­ma­lar eh­ti­ma­lı ara­dan qal­dı­rıl­dı. Mil­li döv­lət­çi­li­yi­mi­zin ide­o­lo­ji, iq­ti­sa­di, so­si­al və mə­nə­vi əsas­la­rı­nın ya­ra­dıl­ma­sı H.Əli­yev dü­ha­sı­nın və zə­ka­sı­nın məh­su­lu, onun tən­tə­nə­si­dir. Bö­yük ön­dər azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı ilə xal­qı özü­nə qay­tar­mış, mil­li ru­hu və və­tən­daş­lıq qü­ru­ru­nu dir­çəltmiş, qür­bət el­lər­də və­tən həs­rə­ti ilə "Azər­bay­can, mə­nim bəxtsiz anam, oy!" - de­yə­rək can ve­rən Al­mas Yıl­dı­rım­la­rın, son nə­fəs­də "Can Azər­bay­can"-de­yə­rək göz­lə­ri­ni əbə­di yu­man M.Ə.Rə­sul­za­də­lə­rin, "Yox­dur mil­lə­ti­min im­za­sı im­za­lar için­də"-de­yən M.Ha­di­lə­rin na­ra­hat ruh­la­rı­na əbə­di bir sa­kit­lik bəxş edib".

N.Çə­lə­bi­yev qeyd edir ki, ötən əs­rin son­la­rın­da -müs­tə­qil­li­yi­mi­zin çə­tin və na­ha­mar yol­la­rın­da xal­qa bə­ləd­çi olan H.Əli­yev özün­dən son­ra si­ya­si, iq­ti­sa­di, so­si­al, mə­də­ni və fəl­sə­fi-pe­da­qo­ji fik­rin el­mi-nə­zə­ri və təc­rü­bi əsas­la­rı­nı təş­kil edən zən­gin ide­ya ir­si qo­yub ge­dib: "Xalqla­rın ta­le­yin­də müs­təs­na rol oy­na­mış fe­no­me­nal şəx­siy­yət­lər, ilk növ­bə­də, cə­miy­yə­tin həm­rəy­lik və bü­töv­lü­yü­nə, mə­nə­vi bir­li­yi­nə yö­nəl­miş mil­li ide­ya­la­rı ilə ta­rix­də əbə­di­ya­şar­lıq

hü­qu­qu qa­za­nır. Mil­li irs və dü­şün­cə sis­te­min­dən qay­naq­la­nan bu ide­ya­lar də­rin məz­mun yü­kü ilə cə­miy­yə­tin tə­ka­mül pro­se­sin­də, tə­rəq­qi­sin­də və mo­no­lit­li­yin­də apa­rı­cı ami­lə çev­ril­mək­lə ya­na­şı, həm də ta­ri­xi şəx­siy­yət­lə­rə xal­qı öz ət­ra­fın­da bir­ləş­dir­mək, mil­li ide­ya­lar uğ­run­da sə­fər­bər et­mək im­ka­nı ve­rir. Hər bir mil­lə­tin ta­ri­xi in­ki­şa­fı, qoy­du­ğu hə­dəf­lə­rə ye­tiş­mək əz­mi, ilk növ­bə­də onun

ma­lik ol­du­ğu mil­li-mə­nə­vi po­ten­si­al­dan, də­yər­lər sis­te­min­dən qay­naq­la­nır. Zən­gin mil­li-əx­la­qi key­fiy­yət­lə­ri­ni, mil­li "Mən"ini, hey­siy­yə­ti­ni qo­ru­ma­ğı ba­ca­ran xalq gə­lə­cək ya­şam fəl­sə­fə­si­ni düz­gün mü­əy­yən­ləş­di­rir, dün­ya miq­ya­sın­da la­yiq­li ye­ri­ni, möv­qe­yi­ni tə­min edir. Onun hə­mi­şə­ya­şar ide­ya­la­rın­da zə­ma­nə­nin so­si­al, iq­ti­sa­di, si­ya­si, mə­nə­vi və s. prob­lem­lə­ri

tam dol­ğun­lu­ğu ilə öz ək­si­ni tap­mış, on­la­rın təd­qi­qi­nə çox­say­lı ki­tab və mə­qa­lə­lər həsr olu­nub və əmi­nik ki, bu is­ti­qa­mət­də el­mi ax­ta­rış­lar hə­lə uzun il­lər də da­vam edə­cək".

Ali­min bil­dir­di­yi­nə gö­rə, ta­ri­xi faktlar sü­but edir ki, şəx­siy­yət­cə bü­töv, mil­li və mü­tə­rəq­qi ol­ma­yan li­der­lə­rin cə­miy­yə­tin kon­so­li­da­si­ya­sı pro­se­si­nə nü­fuz və tə­sir im­kan­la­rın­dan da­nış­maq müm­kün de­yil.

N.Çə­lə­bi­yev vur­ğu­la­yır ki, Azər­bay­can xal­qı bə­şər si­vi­li­za­si­ya­sı­na mü­hüm töh­fə­lər ver­miş dün­ya­nın ən qə­dim

xalqla­rın­dan bi­ri­dir: "Xal­qı­mı­zın 3 min (bir sı­ra mən­bə­lə­rə gö­rə, 5 min il­lik döv­lət­çi­lik ta­ri­xi­miz var-İ.S.) il­lik döv­lət­çi­lik ta­ri­xi və bu ta­rix ər­zin­də for­ma­laş­mış mil­li

döv­lət­çi­lik ənə­nə­lə­ri­nin də­rin kök­lə­ri var. Ya­ran­dı­ğı b.e.ə. IX əsrdən in­di­yə­dək ta­ri­xi Azər­bay­can tor­paq­la­rın­da 40-a qə­dər müx­tə­lif döv­lət­lər möv­cud olub. Mə­lum­dur ki, hər bir mil­lət ge­ne­tik ola­raq ulu əc­dad­la­rın­dan ona mi­ras qal­mış qan yad­da­şı­nın-mil­li hisslə­rin, mil­li xa­rak­ter və

psi­xo­lo­gi­ya­nın, adət-ənə­nə­nin, bir söz­lə, mil­li mən­lik şü­u­ru­nun po­ten­si­al da­şı­yı­cı­sı­dır. Şü­u­run bir kom­po­nen­ti olan mil­li mən­lik şü­u­ru­na və­tə­ni sev­mək, ta­ri­xi keç­mi­şə və soy­kö­kə bağ­lı­lıq, öz di­li­nə və mil­li mə­də­niy­yə­ti­nə hör­mət, eh­ti­ram və s. da­xil­dir. İn­tel­lek­tu­al məh­sul olan mil­li mən­lik şü­u­ru mil­li ide­o­lo­gi­ya­nın əsas kom­po­nen­ti, onun tə­şək­kü­lü və for­ma­laş­ma­sı­nın zə­ru­ri şər­ti­dir. Öz xal­qı­nın ri­fa­hı na­mi­nə si­ya­si müs­tə­qil­lik, mə­nə­vi və mə­də­ni tə­rəq­qi, xal­qın hə­yat şə­ra­i­ti­nin prak­tik mü­da­fi­ə­si və yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı, xal­qın bir­li­yi­nin tə­min edil­mə­si, əra­zi bü­töv­lü­yü­nün, iq­ti­sa­di re­sursla­rın və mə­nə­vi də­yər­lə­rin mü­da­fiə edil­mə­si mil­li mən­lik şü­u­ru­nun struk­tu­ru­nu ya­ra­dan əsas amil­lər­dir. Mil­li mən­lik şü­u­ru in­sa­nın öz və­tə­ni­nə yal­nız si­ya­si və hü­qu­qi mən­su­biy­yə­ti­ni de­yil, həm də mə­nə­vi bağ­lı­lı­ğı­nı ifa­də edir... Ümum­mil­li li­der H.Əli­yev cə­miy­yə­tin bü­töv­ləş­mə­si, azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı­nın

mil­li həm­rəy­li­yin apa­rı­cı ami­li­nə çev­ril­mə­si is­ti­qa­mə­tin­də mü­hüm iş­lər gör­müş, ümum­xalq bir­li­yi­nin də­rin po­li­to­lo­ji və nə­zə­ri əsas­la­rı­nı irə­li sü­rüb. 1993-cü il­də ümum­mil­li li­der H.Əli­ye­vin xal­qın tə­kid­li tə­lə­bi ilə ha­ki­miy­yə­tə

qa­yı­dı­şın­dan son­ra öl­kə­də Azər­bay­ca­nın hü­quq­la­rın­dan kə­nar­da ya­şa­yan soy­da­şı­mı­zın va­hid ide­o­lo­gi­ya və mil­li-mə­nə­vi də­yər­lər ət­ra­fın­da bir­ləş­mə­si­nə, on­la­rın ma­lik ol­du­ğu güc­lü po­ten­si­a­lın ümum­mil­li prob­lem­lə­rin həl­li­nə yö­nəl­dil­mə­si­nə xid­mət edən bir sı­ra təd­bir­lər hə­ya­ta ke­çi­ri­lib.

İn­di si­ya­sı ba­xış­la­rın­dan ası­lı ol­ma­ya­raq, ha­mı eti­raf edir ki, H.Əli­ye­vin 1993-cü il­də xal­qın is­tə­yi ilə ha­ki­miy­yə­tə qa­yı­dı­şın­dan son­ra Azər­bay­can­da əl­də edil­miş mil­li bir­lik res­pub­li­ka­mı­zın ən qiy­mət­li mə­nə­vi-ide­o­lo­ji sər­vət­lə­rin­dən bi­ri­dir. Xal­qın təh­təl­şü­u­run­da ümum­mil­li li­der ki­mi tə­cəs­süm olu­nan H.Əli­yev dü­ha­sı Azər­bay­ca­na ikin­ci rəh­bər­li­yi döv­rün­də və­tən­daş sül­hü və ümum­xalq həm­rəy­li­yi­nin möh­kəm­lən­di­ril­mə­si xət­ti­ni da­vam et­dir­miş, bu si­ya­si xət­ti özü­nün konkret ad­dım­la­rı ilə ka­mil el­mi-nə­zə­ri kon­sep­si­ya sə­viy­yə­si­nə qal­dır­mış, mil­li bir­lik və

özü­nü­dər­kin fəl­sə­fi və ide­o­lo­ji əsa­sı olan azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı­nı ya­ra­dıb. Azər­bay­can­çı­lıq mil­li özü­nü­dər­kin, et­nik şü­ur, qan yad­da­şı in­ti­ba­hı­nın fəl­sə­fi, onun el­mi və ide­o­lo­ji ifa­də­si­dir. H.Əli­yev azər­bay­can­çı­lıq ide­ya­sı­na ta­ma­mi­lə ye­ni bir məz­mun ve­rə­rək, onu Azər­bay­ca­nın mil­li-et­nik xü­su­siy­yət­lə­ri­nə, mü­a­sir döv­rün tə­ləb­lə­ri­nə və dün­ya­nın ha­zır­kı döv­rü­nə uy­ğun­laş­dır­dı. Azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı məhz H.Əli­ye­vin hə­ya­ta ke­çir­di­yi ar­dı­cıl si­ya­si

xət­ti ilə mü­kəm­məl ide­o­lo­ji bir tə­lim ki­mi öl­kə­nin döv­lət si­ya­sə­ti­nə çev­ril­di".

Alim vur­ğu­la­yır ki, xal­qı­mı­zın mil­li-mə­nə­vi bir­li­yi­nin əla­mət­dar rəm­zi­nə çev­ril­miş 31 de­kabr ta­ri­xi­nin Dün­ya

Azər­bay­can­lı­la­rı­nın Həm­rəy­li­yi Gü­nü ki­mi hər il yük­sək sə­viy­yə­də qeyd olun­ma­sı Hey­dər Əli­ye­vin adı ilə bağ­lı­dır. Alim bil­di­rir ki, bu əla­mət­dar ta­ri­xi gün məhz

mil­li ide­o­lo­gi­ya­mız olan azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı­nın tən­tə­nə­si­dir: "...Ümum­mil­li li­de­rin Azər­bay­can­da mil­li döv­lət­çi­lik ide­o­lo­gi­ya­sı­nın ya­ra­dıl­ma­sı, su­ve­ren döv­lət tə­si­sat­la­rı­nın for­ma­laş­dı­rıl­ma­sı və xal­qı­mı­zın ta­ri­xi yad­da­şı­nın, mil­li mən­lik şü­u­ru­nun in­ti­ba­hı is­ti­qa­mə­tin­də gös­tər­di­yi xid­mət­lər in­di hər bir azər­bay­can­lı tə­rə­fin­dən sə­mi­miy­yət­lə eti­raf olu­nur. Ümum­mil­li li­de­rin döv­lət­çi­lik kon­sep­si­ya­sı­nın əsas stra­te­ji xət­ti­ni, fəl­sə­fi qa­yə­si­ni də məhz həm­rəy­lik, bü­töv­lük, mil­li bir­lik ide­ya­la­rı təş­kil edir. O bü­tün dövrlər­də mil­li döv­lət qu­ru­cu­lu­ğu­nun, döv­lət­çi­lik ənə­nə­lə­ri­nin for­ma­laş­dı­rıl­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də əmə­li iş gör­mək və fə­a­liy­yə­ti­ni mil­li-mə­nə­vi həm­rəy­lik kon­tekstin­də qur­maq üçün var gü­cü ilə ça­lı­şıb. H.Əli­ye­vin ida­rə­çi­lik fəl­sə­fə­si­nə gö­rə, azər­bay­can­çı­lıq və zi­ya­lı­lıq mil­li ru­hu qo­ru­ma­ğın, in­ki­şaf et­dir­mə­yin və gə­lə­cək nə­sil­lə­rə ötür­mə­yin ən mü­kəm­məl for­ma­sı, mil­li döv­lət­çi­li­yin əsa­sı­dır. Mil­li döv­lət­çi­lik tək­cə əra­zi­nin, mad­di sər­vət­lə­rin de­yil, həm də mil­li-mə­nə­vi də­yər­lə­rin, həm­rəy­li­yin qo­run­ma­sın­dan iba­rət­dir. SSRİ-nin sü­qu­tun­dan son­ra mil­li mən­lik şü­u­ru bir çox si­ya­sət­çi­lər üçün göz­lə­nil­mə­dən yük­sək ak­tu­al əhə­miy­yət kəsb et­mə­yə baş­la­dı. Bir çox mil­li tə­si­sat­lar mux­ta­riy­yət və mil­li özü­nü­tə­yi­net­mə yo­lu­nu tut­du­lar. Bu dövrdə baş ve­rən ha­di­sə­lə­rin ge­di­şi gös­tər­di ki, be­lə mil­li mən­lik şü­u­ru so­si­al tam­lı­ğı tə­min et­mə­di­yin­dən, onun əsa­sın­da ger­çək so­si­al zid­diy­yət­lə­ri ara­dan qal­dır­maq müm­kün ol­mur. Nə­ti­cə­də mil­li bir­lik əvə­zi­nə keç­miş im­pe­ri­ya­lar­da is­la­hat­lar apar­maq cəhdlə­ri uğur­suz­luq­la nə­ti­cə­lən­di və re­al­lıq­da bü­tün mil­li mü­na­si­bət­lər sis­te­mi­nin zə­if­lə­mə­si­nə apa­ran mil­li se­pa­ra­tizm meyllə­ri güc­lən­di. İn­sa­nın mil­li, et­nik və di­ni mən­su­biy­yə­ti onun üçün hə­mi­şə so­si­al mən­su­biy­yə­tin­dən üs­tün tu­tu­lub. Məhz bu­na gö­rə də ümum­mil­li li­de­ri­miz H.Əli­ye­vin "Hər bir in­sa­nın mil­li mən­su­biy­yə­ti onun qü­rur mən­bə­yi­dir. Mən fəxr et­mi­şəm, bu gün də fəxr edi­rəm ki, mən azər­bay­can­lı­yam" fik­ri­ni da­hi uzaq­gö­rən­lik­lə söy­lə­nil­miş də­yər­li fi­kir­lər ki­mi qə­bul edi­rik. Zə­ma­nə­mi­zin bö­yük si­ya­si və döv­lət xa­di­mi, fi­lo­sof və mü­tə­fək­ki­ri olan H.Əli­ye­vin irə­li sür­dü­yü və in­ki­şaf et­dir­di­yi azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı mil­li müs­tə­qil­lik döv­rün­də ya­ran­mış ide­o­lo­ji boş­lu­ğu nə­in­ki bər­pa et­miş, həm də mil­li döv­lət­çi­li­yin eti­bar­lı tə­mə­li ol­maq­la, dün­ya

azər­bay­can­lı­la­rı­nın həm­rəy­li­yi üçün möh­kəm tə­mi­nat ya­ra­dıb. Hey­dər Əli­ye­vin mil­lət­lə­ra­ra­sı həm­rəy­lik kon­sep­si­ya­sı­na əsas­la­nan bu ide­o­lo­gi­ya Azər­bay­can döv­lət­çi­li­yi­nin stra­te­ji proq­ra­mı və ide­o­lo­ji əsa­sı­dır. Ümum­mil­li li­der H.Əli­yev döv­lət­çi­li­yi və əra­zi bü­töv­lü­yü­nü qo­ru­yub sax­la­maq, cə­miy­yə­tin bü­töv­ləş­mə­si na­mi­nə azər­bay­can­çı­lı­ğı mil­li həm­rəy­li­yin apa­rı­cı ami­li­nə çe­vir­miş və mü­kəm­məl bir ide­o­lo­ji kon­sep­si­ya sə­viy­yə­sin­də onun fəl­sə­fi və si­ya­si əsas­la­rı­nı iş­lə­yib ha­zır­la­yıb. Azər­bay­can­çı­lıq ide­ya­sı­nın əsas məz­mu­nu­nu xal­qı­mı­zın mil­li-mə­nə­vi də­yər­lə­ri­nə hör­mət, və­tə­nə, tor­pa­ğa bağ­lı­lıq duy­ğu­la­rı təş­kil edir".

Alim bil­di­rir ki, Azər­bay­can-türk əsas­lı Azər­bay­can xal­qı­nın ta­ri­xi və­tə­ni dün­ya­nın qə­dim et­no­kul­tu­ro­lo­ji

mər­kəz­lə­rin­dən bi­ri­dir. Onun vur­ğu­la­dı­ğı­na gö­rə, Azər­bay­can azə­ri türklə­ri­nin ta­ri­xən məs­kun­laş­dı­ğı əra­zi­dir. Bu xalq öz əra­zi­sin­də 20-dən çox et­nik az­lıq­la­ra ya­şa­maq hü­qu­qu ver­miş, on­la­rın və­tən­daş­lıq hü­quq­la­rı­nı da­im qo­ru­yub.

Azər­bay­can­çı­lıq, mil­lət­çi­lik və şo­vi­nizmdən fərqli ola­raq, və­tən qa­yə­li si­vil, de­mok­ra­tik, hu­ma­nist və to­le­rant ide­o­lo­gi­ya­dır. Ali­min yaz­dı­ğı­na gö­rə, bu ide­o­lo­gi­ya çox­mil­lət­li öl­kə olan Azər­bay­can­da et­nik bir­gə­ya­şa­yı­şa xü­su­si önəm ve­rir, mil­li az­lıq­la­rın hü­quq və azad­lıq­la­rı­nın qo­run­ma­sı­na hü­qu­qi tə­mi­nat ya­ra­dır: "Ulu ön­də­rin si­ya­si uzaq­gö­rən­lik­lə for­ma­laş­dır­dı­ğı bu mü­tə­rəq­qi ide­o­lo­gi­ya mil­li

tə­əs­süb­keş­lik­lə və­tən­pər­vər­li­yin sin­te­zi­dir. O hər han­sı mil­lə­tin az­lıq­da olan di­gər et­nos­lar üzə­rin­də

ha­kim ro­lu­na de­yil, bə­ra­bər­hü­quq­lu bir­gə­ya­şa­yı­şa və güc­lü döv­lət­çi­lik ama­lı­na önəm ve­rir. Azər­bay­can­çı­lı­ğın əsas qa­yə­si mil­li özü­nü­dərk və mil­li mən­lik şü­u­ru əsa­sın­da mil­li

men­tal­lı­ğı qo­ru­yub sax­la­maq­dan, ay­rı-ay­rı et­nos­la­rın mə­də­niy­yət­lə­ra­ra­sı di­a­lo­qu və sin­te­zi əsa­sın­da

on­la­rın döv­lət­çi­li­yə bağ­lı­lı­ğı və sə­da­qə­ti­ni tə­min et­mək­dən, se­pa­rat­çı və ekstre­mist meyllə­ri­nin kö­kü­nü kəs­mək­dən iba­rət­dir. Bu gün azər­bay­can­çı­lıq ide­o­lo­gi­ya­sı müs­tə­qil Azər­bay­can­da da­ya­nıq­lı cə­miy­yət və döv­lə­tin for­ma­laş­ma­sı pro­se­si­nin ay­rıl­maz ele­men­ti­nə çev­ri­lib. Bu ide­o­lo­gi­ya cə­miy­yə­tin və döv­lə­tin in­ki­şa­fı, si­ya­si sa­bit­li­yi və mil­li ma­raq­la­rı­na tə­mi­nat ya­ra­dan güc­lü ide­o­lo­gi­ya­dır".

İra­də SA­RI­YE­VA

Ya­zı Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti ya­nın­da Küt­lə­vi İn­for­ma­si­ya Va­si­tə­lə­ri­nin İn­ki­şa­fı­na Döv­lət Dəs­tə­yi Fon­du­nun ma­liy­yə dəs­tə­yi­lə çap olu­nur.