BMT-nin sifarişi ilə ekspertlər qrupu tərəfindən hazırlanan illik Dünya Xoşbəxtlik Hesabatı açıqlanıb. Hesabatda ilk yerlərdə Finlandiya, Danimarka, İsveçrə, İslandiya, Hollandiya, Norveç və İsveç kimi ölkələr qərarlaşıb.
Rusiya yenilənmiş reytinqdə 80-ci yerdən 70-ə yüksəlib. Keçmiş SSRİ respublikaları arasında Litva 20-ci, Estoniya 31-ci, Latviya 41-ci, Qazaxıstan 44-cü, Özbəkistan 54-cü, Qırğızıstan 62-ci, Tacikistan 80-ci, Gürcüstan 90-cı, Ukrayna 92-ci yerdədir. Azərbaycan isə adıçəkilən siyahıda 88-ci yerdə qərarlaşıb. Ermənistan siyahıda 79-cu yerdə qərarlaşıb. Türkiyə 102-ci, İran 116-cı yerdədir.
Qeyd edək ki, bu hesabatın hazırlanması üçün tədqiqatçılar 149 ölkədəki vəziyyəti 6 kateqoriya üzrə araşdırıblar:
-adambaşına düşən ümumi daxili məhsul;
-sosial dəstək;
-sağlam ömür uzunluğu;
-seçim azadlığı;
-əhalinin səxavətliliyi;
-ölkədəki korrupsiya səviyyəsi.
Maraqlıdır, Azərbaycanda xoşbəxtlik səviyyəsi nə üçün aşağıdır? Xoşbəxtlik səviyyəsinə görə Azərbaycanın Ermənistanla müqayisədə zəif olmasında yuxarıda qeyd edilən səbəblərin hansı daha çox rol oynayır?
Elçin Bayramlı: “Azərbaycanın xoşbəxt ölkələr siyahısında geriləməsinin bir neçə səbəbi var”
Sosial sahə üzrə ekspert Elçin Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasına qeyd etdi ki, Azərbaycanın xoşbəxt ölkələr siyahısında geriləməsinin bir neçə səbəbi var: “Məlumdur ki, son zamanlar əhalinin maddi vəziyyəti ağırlaşıb. Davamlı qeydə alınan bahalaşma, inflyasiyanın davam etməsi və evsizlik problemi əhalinin sosial vəziyyətinə təsir edir. O da bəllidir ki, maddi sıxıntı aqressiyanın, stresin çoxalmasına səbəb olur. Bu kimi problemlər ailələrdə narahatlıq yaradır”.
E.Bayramlı xoşbəxt ölkələr siyahısında Ermənistanın Azərbaycandan öndə olmasını qəbul etmədiyini bildirdi. Məlumdur ki, Ermənistan iqtisadiyyatı Azərbaycandan qat-qat geridədir: “Həmin ölkədə işsizlik, sosial problemlər baş alıb gedir. Belə olan halda Ermənistan xoşbəxt ölkələr siyahısında 79-cu yerdə qərarlaşması müəmmalıdır”.
Könül İsmayılova: “Azərbaycan xoşbəxt ölkələr siyahısında 88-ci yerdə deyil, Ermənistandan belə öndə olmalıdır”
Psixoloq Könül İsmayılova bildirdi ki, insanın xoşbəxt olması üçün təkcə pulun olması bəs deyil: “Elə ölkələr var ki, aylıq gəliri çox yüksəkdir, amma vətəndaşları heç də xoşbəxt deyillər. Amma azgəlirli elə ölkələr də var ki, insanları özlərini daha xoşbəxt sayırlar. Dünyada xoşbəxtliyi müəyyənləşdirmək üçün konkret metodologiyadan istifadə olunur. Belə ki, həmin metodologiya əsasında ölkələrin və orada yaşayan insanların xoşbəxt olub-olmamasını müəyyənləşdirməyə çalışırlar. BMT tərəfindən dəstəklənən dünyanın xoşbəxt ölkələri ilə bağlı indeksi hesablayan zaman bu metodologiyadan istifadə olunur. Bunun üçün çox müxtəlif metodlardan istifadə etməyə də çalışırlar. Məsələn, vətəndaşlar arasında sorğular keçirir, eyni zamanda, BMT-nin İnkişaf Proqramının insan inkişafının hesabatına uyğun olaraq ölkədə uzunömurlülük göstəricisi, təhsil və səhiyyə sistemi nəzərə alınır. Həmçinin bu indeks hesablanan zaman ekoloji mühit də əsas götürülür. Göründüyü kimi, konkret metodologiyadan istifadə olunsa belə, bu üsullar çox sadədir. Uzunömürlülük müddətinin müəyyənləşdirilməsi, həmçinin səhiyyənin inkişafını müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunan indikator və təbii ki, ekoloji mühit götürülür”
Psixoloq hesab edir ki, Azərbaycan əhalisinin əhəmiyyətli hissəsi özünü xoşbəxt hiss edir. Əhalinin 80 faizə yaxını öz yaşayışından, həyat tərzindən razıdır: “Onu da deyim ki, ölkə əhalisi xoşbəxtliyin dadını yeni alır. Çünki müharibədə qalib olmuşuq, torpaqlarımız azad olub. Ancaq Ermənistan isə məğlub ölkədir. Son zamanlar Ermənistan əhalisinin maddi vəziyyətinin yaxşı olmaması, əhalinin tez-tez sosial problemlərlə bağlı üsyan etməsi və digər səbəblər onu deməyə əsas verir ki, bu ölkənin əhalisinin rifah halı Azərbaycandan üstün ola bilməz”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, hesabatın hazırlanması üçün tədqiqatçılar bir neçə kateqoriya üzrə araşdırma aparıblar. Həmin kateqoriyalardan biri də uzunömürlülükdür. Məlumdur ki, Azərbaycan əhalisi uzunömürlülüyünə görə seçilir. Elə bölgələr var ki, sırf oranın əhalisi uzunömürlüdür: “İndeks hazırlanan zaman səxavətlilik meyarından istifadə olunur. Danılmaz faktdır ki, Azərbaycan əhalisi səxavətlidir. Biz bir tikə çörəyimiz belə bölürük. Bu tarixən belə olub, belə də olacaq. Həmçinin, sosial dəstək meyarına görə də əhalinin xoşbəxt olub-olmaması müəyyən olunub. Bəllidir ki, digər ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycanda əhaliyə müxtəlif təyinatlar üzrə sosial yardımlar edilir. Bu kimi faktlar onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan xoşbəxt ölkələr siyahısında 88-ci yerdə deyil, Ermənistandan belə öndə olmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
