“Ali təhsil müəssisələrinə qəbul sistemində problem var”. Bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev "Ali təhsil haqqında" qanun layihəsi ilə bağlı keçirilən ictimai dinləmədə deyib. O bildirib ki, bunlardan əsası ixtisas seçimidir: "Abituriyent bir neçə ixtisası yazır, birinə düşmürsə, o birinə düşür. Nəticədə abituriyent biologiya, kimya ixtisaslarını istəyirsə, axırda gedib başqa bir ixtisasa düşür. 95 faiz halda abituriyent belə davranır. Mahiyyət etibarilə həkim olmaq istəməyən insanlar həkim olur".
Nazirin dediyi problem necə həll olunmalıdır? Tələbə qəbulu sistemindəki bu problem necə həll olunmalıdır?
“Məzun ixtisaslar üzrə müəyyən edilmiş keçid balını toplamayıbsa, ürəyincə olmayan digər peşəni seçməkdənsə…”
Təhsil eksperti Nadir İsrafilov bildirdi ki, abituriyentlərə bir neçə ixtisas və ali məktəb seçmək hüququ verməklə, neçə illərdir həkim olmaq istəyəni bioloqa, hüquqşünas olmaq istəyəni tarixçiyə, tarixçi olmaq istəyəni kitabxanaçıya çevirib, çarəsiz diplomçular ordusu yaradırıq: “Keçid dövrünün bəzi fəsadları ölkədə sosial, iqtisadi, mədəni və digər sahələrinə olduğu kimi təhsilə də təsirsiz ötüşmədi. Bioloqu tibb fakültəsinə, kitabxanaçını hüquqa köçürməklə qanunsuz tələbə köçürmələrinin kütləvi hal almasına rəvac verdik. Ali məktəblərə daxil olanlarla bitirənlər arasında kəskin fərq yaranmasına seyirçi münasibət bəslədik. Bolonya prosesinə qoşulmaqla Avropa təhsilinə inteqrasiya etmək, təhsilimizi beynəlxalq standartlara uyğunlaşdirmaq əvəzinə onun tövsiyə və şərtlərini özününkiləşdirərək, tələbələrin sonradan əlavə kurslara, müxtəlif təlimlərə cəlb olunması kimi əlavə problemlər yaratdıq. Həmçinin ixtisasları nüfuzlu-nüfuzsuz kateqoriyalara bölmək və keçid balını 150-yə endirməklə klassik qiymətləndirmədə “2”yə layiq biliyi olanları ali məktəb tələbəsi etdik. Səviyyəsiz universitetlərin qəbul planını doldurmaqla yanaşı, yüksək keçid balı toplayanları mərkəzə, aşağı bal toplayanları ucqarlara göndərməklə regionlara olan münasibətimizi ortaya qoyduq. Hesab edirəm ki, nazirin “Son illərdə tarixçilər hüquqşünas ixtisasına qəbul ola bilməyənlərdir”, “abituriyentlər ixtisas seçimini bazara görə yox, özündən əvvəlki abituriyentin seçiminə görə edir” kimi reallıqları dilə gətirməsi bu kimi problemlərin həlli istiqamətində görüləcək işlərə yeni impuls verəcək. Yerli-yersiz ixtisas dəyişmələri və yerdəyişmələrin qarşısı alınacaq”.
Ekspert hsab edir ki, məzun ixtisaslar üzrə müəyyən edilmiş keçid balını toplamayıbsa, ürəyincə olmayan digər peşəni seçməkdənsə, növbəti il imtahan verib arzuladığı ixtisas üzrə peşəyə yiyələnməsi həm özü, həm də cəmiyyət üçün faydalı olar: “Tələbə qəbulu sistemindəki bu və digər problemlərin optimal həlli məqsədilə mütəxəssislərdən ibarət ayrıca komissiya yaradılmalıdır. Bu komissiyanın hazırladığı layihənin geniş müzakirəsi təşkil olunmalıdır. Əks təqdirdə kiminsə subyektiv fikri əsasında ediləcək hər hansı dəyişikliklər yenə birmənalı qarşılanmayacaq və əlavə polemikalar yaradacaq”.
Günel CƏLİLOVA
