Akif Nəsirli: “Subsidiya siyasəti fermeri asılı edən mexanizm yox, onu müstəqil və rəqabətqabiliyyətli edən investisiya modeli ilə əvəz olunmalıdır”
Azərbaycanda kənd təsərrüfatına subsidiyaların verilməsi fermerlərə heç bir xeyir gətirmir. Bunu Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin ötən iclasında deputat Cavanşir Paşazadə bildirib.
O qeyd edib ki, fermerlərin yetişdirdikləri məhsulları satmaq və gəlir əldə etmək imkanları yoxdur: "Bölgələrdə emal müəssisələri yox dərəcəsindədir: “Son nəticədə mövcud olan azsaylı müəssisələr məhsulları istədikləri qiymətə qəbul edirlər. Nəticədə fermerlər böyük zərər çəkir. Subsidiya əvəzində aqrar sahədə perspektivi olan investisiya qoysaq, daha səmərəli olar. Onsuz da biz bu pulu xərcləyirik, ancaq necə xərcləyirik məsələsi var".
Maraqlıdır, aqrar sektora subsidiyaların verilməsi fermerlərə niyə sərf etmir?
Liberal İqtisadçılar Birliyinin sədri Akif Nəsirli baki-xeber.com-a şərhində bildirdi ki, Azərbaycanda kənd təsərrüfatına subsidiyaların verilməsi fermerlərə real fayda gətirmir və bu məsələ Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsində də səsləndirilib: “Mövcud model fermerlərin yükünü azaltmaq əvəzinə, onları daha da çətin vəziyyətə salır və böyük zərərlərə səbəb olur. Problem ondadır ki, subsidiyalar səmərəsiz mexanizmlə tətbiq edilir və fermer azad seçim imkanından məhrum edilir. Hazırkı sistemdə fermer subsidiya adı altında müəyyən vasitəçilərə və tədarükçü şirkətlərə təhkim olunur. Bu şirkətlər isə vəziyyətdən sui-istifadə edərək təqdim etdikləri toxumun, gübrənin və digər vasitələrin keyfiyyətini aşağı salır, qiymətləri isə süni şəkildə yüksək saxlayırlar. Nəticədə subsidiyadan əsas qazancı fermer deyil, nazirlik tərəfindən müəyyən edilmiş tədarükçü şirkətlər əldə edir. Fermer isə həm baha resurs alır, həm də məhsuldarlıq və gəlir baxımından uduzur. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, bu cür subsidiyalar əvəzinə aqrar sahədə perspektivi olan investisiyalar daha səmərəli və dayanıqlı nəticə verir. İnkişaf etmiş ölkələrdə dövlət fermerə birbaşa resurs paylamaqdan çox, onu gücləndirən mühit yaradır. Məsələn, Avropa ölkələrində əsas diqqət suvarma sistemlərinə, kənd təsərrüfatı yollarına, logistik mərkəzlərə, soyuducu anbarlara və emal müəssisələrinə yönəldilir. Bu investisiyalar fermerin məhsul itkisini azaldır və bazara çıxışını asanlaşdırır. Eyni zamanda, bir çox ölkələrdə dövlət aqrar təhsil və texnologiyaya sərmayə qoyur. Torpaq analizləri, müasir becərmə metodları, rəqəmsal təsərrüfat idarəetməsi və aqrar məsləhət xidmətləri fermerin məhsuldarlığını artırır və onu vasitəçilərdən asılı vəziyyətdən çıxarır. Digər uğurlu yanaşma isə kooperativlərin inkişafıdır. Fermerlər birlikdə fəaliyyət göstərdikdə, həm alışda, həm də satışda daha güclü mövqe qazanır və əlavə dəyər birbaşa istehsalçının üzərində qalır. Bu baxımdan, subsidiya siyasəti fermeri asılı edən mexanizm yox, onu müstəqil və rəqabətqabiliyyətli edən investisiya modeli ilə əvəz olunmalıdır. Aqrar sahədə real inkişaf yalnız qısa müddətli güzəştlərlə deyil, uzunmüddətli, şəffaf və fermerin maraqlarına xidmət edən investisiyalarla mümkündür”.
Günel CƏLİLOVA
