Azərbaycanda kənd təsərrüfatına subsidiyaların verilməsi fermerlərə heç bir xeyir gətirmir. Bunu Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin iclasında deputat Cavanşir Paşazadə bildirib.
Onun sözlərinə görə, fermerlərin yetişdirdikləri məhsulları satmaq və gəlir əldə etmək imkanları yoxdur: "Bölgələrdə emal müəssisələri yox dərəcəsindədir. Son nəticədə mövcud olan azsaylı müəssisələr məhsulları istədikləri qiymətə qəbul edirlər. Nəticədə fermerlər böyük zərər çəkir. Subsidiya əvəzində aqrar sahədə perspektivi olan investisiya qoysaq, daha səmərəli olar. Onsuz da biz bu pulu xərcləyirik, ancaq necə xərcləyirik məsələsi var". Burada xatırladaq ki, aqrar sektor Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişafında, xüsusilə bölgələrin məşğulluğunun təmin olunmasında və ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır. Son illər kənd təsərrüfatının inkişafı istiqamətində bir sıra dövlət proqramları və təşviq mexanizmləri tətbiq olunsa da, bölgələrdə emal müəssisələrinin kifayət qədər formalaşmaması aqrar sektorun dayanıqlı inkişafına ciddi maneələr yaradır. Bu problem həm fermerlərin gəlirlərinə, həm də ümumi iqtisadi səmərəliliyə mənfi təsir göstərir. Faktdır ki, emal müəssisələrinin olmaması kənd təsərrüfatı məhsullarının dəyər zəncirini yarımçıq qoyur. Fermerlər əsasən xammal istehsalçısı kimi çıxış edir və məhsulu ilkin formada bazara çıxarmağa məcbur qalırlar. Bu isə əlavə dəyərin əsas hissəsinin itirilməsi deməkdir. Məsələn, meyvə-tərəvəz, süd, ət və taxıl məhsulları emal olunmadığı halda tez xarab olur, mövsümi bolluq dövrlərində qiymətlər kəskin şəkildə düşür və fermerlər ciddi maliyyə zərərləri ilə üzləşirlər.
Emal infrastrukturunun zəifliyi məhsul itkilərinin artmasına səbəb olur. Müşahidələr göstərir ki, bölgələrdə istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının müəyyən hissəsi saxlanma, qablaşdırma və emal imkanlarının olmaması səbəbindən tələf olur. Xüsusilə tez xarab olan məhsullar vaxtında emal edilmədikdə həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan itkilərə yol açır. Bu isə aqrar sektorda istehsalın səmərəliliyini aşağı salır. Digər mühüm problem kənd əhalisinin gəlirlərinin sabit olmamasıdır. Emal müəssisələrinin olmadığı şəraitdə fermerlər məhsulu ya vasitəçilərə satır, ya da uzaq məsafələrə daşınmağa məcbur olurlar. Nəticədə nəqliyyat xərcləri artır, satış qiyməti azalır və gəlirin böyük hissəsi vasitəçilərin payına düşür. Bu vəziyyət kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhalinin maddi rifahına mənfi təsir göstərir və kənd yerlərindən şəhərlərə miqrasiyanı sürətləndirir. Bölgələrdə emal müəssisələrinin olmaması ixrac potensialının da tam reallaşdırılmasına mane olur.
Ramil QUIYEV
